| 釋義 |
“莫遣秋聲,樹頭喧夜永。”詩句出處:《齊天樂》;是宋朝詩人史達祖的作品。 闌幹隻在鷗飛處,年年怕吟秋興。斷浦沈雲(yún),空山掛雨,中有詩愁千頃。波聲未定。望舟尾拖涼,渡頭籠暝。正好登臨,有人歌罷翠簾冷。悠然魂墜故裡,奈閑情未瞭,還被吹醒。拜月虛簷,聽蛩壞砌,誰復(fù)能憐嬌俊。憂心耿耿。寄桐葉芳題,冷楓新詠。莫遣秋聲,樹頭喧夜永。
| 【註釋】: 莫:①(mu)[名]日落的時候?!抖Y記·聘義》:“日~人倦?!?“暮”的本字。)②[代]沒有什麼?!肚f子·秋水》:“天下之水,~大於海?!雹踇副]不?!赌印す敗?“殺臣,宋~能守,乃可攻也?!?/div> 遣:①釋放?!秶Z·越語下》:“令大夫種(zhǒng)守於國,與范蠡(lǐ)入宦於吳。三年,而吳人遣之?!?種:文種,人名。宦:作臣仆。)②派遣。《墨子·非儒下》:“乃遣子貢之齊。”③貶謫;發(fā)送。韓愈《柳子厚墓志銘》:“中山劉夢得禹錫亦在遣中?!雹苷煞蛐輻壠拮印9艠犯豆旁姙榻怪偾淦拮鳌?“便可速遣之,遣去慎莫留?!雹菖徘玻慌懦?。杜甫《白水崖少府十九翁高齋三十韻》:“贈此遣愁寂?!雹奘梗蛔?。袁敬所《題淵明五柳圖》:“呼兒點檢門前柳,莫遣飛花過石頭?!?/div> 秋:①谷物成熟?!抖Y記·月令》:“(孟夏之月)麥秋至?!雹谇锾斓那f稼。趙汝鐩《耕織嘆》:“香穗垂頭秋登場?!雹矍锛?,農(nóng)歷七至九月。李紳《憫農(nóng)二首》之一:“春種一粒粟,秋收萬顆子。”④一年的時間段?!妒酚洝ち夯萃跏纻怼?“千秋萬歲後將傳於王?!雹輹r刻;時候?!端问贰ぷ跐蓚鳌?“今日乃汝立功之秋,不可失也?!雹抻靼咨?。陸遊《訴衷情》:“胡未滅,鬢先秋?!雹咝稳蒿w的樣子?!稘h書·禮樂志》:“飛龍秋,遊上天?!币沧鳌扒锴铩??!盾髯印そ獗巍?“鳳凰秋秋?!?/div> 聲:①樂音;音樂。《論語·陽貨》:“惡紫之奪朱也惡鄭聲之亂雅樂也?!?鄭聲:指鄭地的俗樂。雅樂:指廟堂音樂,正樂。)②聲音;聲響?!对娊?jīng)·小雅·伐木》:“嚶其鳴矣,求其友聲。”③發(fā)出聲音。古樂府《古詩為焦仲卿妻作》:“阿女默無聲,手巾掩口啼,淚落便如瀉。”④口音。魏禧《大鐵椎傳》:“與人罕言語,語類楚聲?!雹萋晱?;張揚。張溥《五人墓碑記》:“吾社之行為士先者,為之聲義,斂貲(zī)財以送其行。”(斂:聚集。貲:通“資”,財物。)⑥名譽;名聲;聲望?!对娊?jīng)·大雅·文王有聲》:“文王有聲。”⑦聲勢。《戰(zhàn)國策·齊策一》:“吾三戰(zhàn)而三勝,聲威天下?!?威:震。)⑧指漢字的聲母?!赌鲜贰ぶx莊傳》:“又王玄謨問莊何者為雙聲,何者為疊韻?!雹嶂嘎曊{(diào),漢字有平、上、去、入四種聲調(diào)。韓愈《唐故相權(quán)公墓碑》:“(權(quán))公生三歲,知變四聲,四歲能為詩?!?權(quán)公:權(quán)德輿。)⑩量詞。表示聲音發(fā)出的次數(shù)。白居易《琵琶行》:“轉(zhuǎn)軸拔弦三兩聲。”樹:①樹木?!抖Y記·祭義》:“樹木以時伐焉。”(以時:按時,適時。)②種植?!对娊?jīng)·鄭風·將仲子》:“無折我樹杞。”(杞:一種樹。)③培養(yǎng)人才。《韓非子·外儲說左下》:“吾聞子善樹人?!雹茇Q立;建立?!夺釢h書·桓彬傳》:“乃共樹碑而頌焉?!雹萘吭~?!洱R民要術(shù)·序》:“種柑橘千樹?!雹揲T屏風?!抖Y記·郊特牲》:“臺門而旅樹?!?/div> 永:①水流長。引申為長?!对娊?jīng)·周南 ·漢廣》:“江之永矣?!憋怠顿浶悴湃胲姟?“永嘯長吟?!标戨?yún)《大安二年夏四月大將軍出祖王羊二公於城》:“身乖路永。”(乖:指分離。)②長久;永遠?!渡袝よ鞑摹?“惟王子子孫孫永保民?!比罴对亼言姲耸住分骸坝朗啦幌嗤??!雹垡髡b;唱。後作“詠”?!渡袝に吹洹?“詩言志,歌永言?!?永言:吟誦詩句。)陶潛《有會而作》詩序:“歲雲(yún)夕兮,慨然永懷?!雹苎娱L?!对娊?jīng)·小雅·白駒》:“縶之維之,以永今夕。”[永巷]1.宮中後妃的住所;後宮?!妒酚洝し饿虏虧闪袀鳌?“於是范雎乃得見於離宮,詳為不知永巷而入其中。”(詳:通“佯”。)《舊唐書·德宗紀論》:“罷不急之官,出永巷之嬪嬙?!?.宮中署名。掌管後宮人事?!妒酚洝?呂太後本紀》:“呂後最怨戚夫人及其子趙王,乃令永巷囚戚夫人?!?.長巷;深巷。李商隱《無題》之四:“何處哀箏隨急管,櫻花永巷垂楊岸?!蓖跤韨牎队涶R》:“旁顧適有永巷,修直百餘步?!?/div> “莫遣秋聲,樹頭喧夜永。”詩句出處:《齊天樂》;是宋朝詩人史達祖的作品。 闌干只在鷗飛處,年年怕吟秋興。斷浦沈云,空山掛雨,中有詩愁千頃。波聲未定。望舟尾拖涼,渡頭籠暝。正好登臨,有人歌罷翠簾冷。悠然魂墜故里,奈閑情未了,還被吹醒。拜月虛檐,聽蛩壞砌,誰復(fù)能憐嬌俊。憂心耿耿。寄桐葉芳題,冷楓新詠。莫遣秋聲,樹頭喧夜永。
| 【注釋】: 莫:①(mu)[名]日落的時候?!抖Y記·聘義》:“日~人倦?!?“暮”的本字。)②[代]沒有什么。《莊子·秋水》:“天下之水,~大于海?!雹踇副]不?!赌印す敗?“殺臣,宋~能守,乃可攻也?!?/div> 遣:①釋放。《國語·越語下》:“令大夫種(zhǒng)守于國,與范蠡(lǐ)入宦于吳。三年,而吳人遣之?!?種:文種,人名?;拢鹤鞒计汀?②派遣?!赌印し侨逑隆?“乃遣子貢之齊?!雹圪H謫;發(fā)送。韓愈《柳子厚墓志銘》:“中山劉夢得禹錫亦在遣中?!雹苷煞蛐輻壠拮?。古樂府《古詩為焦仲卿妻作》:“便可速遣之,遣去慎莫留?!雹菖徘?;排除。杜甫《白水崖少府十九翁高齋三十韻》:“贈此遣愁寂。”⑥使;讓。袁敬所《題淵明五柳圖》:“呼兒點檢門前柳,莫遣飛花過石頭?!?/div> 秋:①谷物成熟。《禮記·月令》:“(孟夏之月)麥秋至?!雹谇锾斓那f稼。趙汝鐩《耕織嘆》:“香穗垂頭秋登場?!雹矍锛?,農(nóng)歷七至九月。李紳《憫農(nóng)二首》之一:“春種一粒粟,秋收萬顆子?!雹芤荒甑臅r間段?!妒酚洝ち夯萃跏兰摇?“千秋萬歲后將傳于王。”⑤時刻;時候?!端问贰ぷ跐蓚鳌?“今日乃汝立功之秋,不可失也?!雹抻靼咨?。陸游《訴衷情》:“胡未滅,鬢先秋?!雹咝稳蒿w的樣子?!稘h書·禮樂志》:“飛龍秋,游上天?!币沧鳌扒锴铩?。《荀子·解蔽》:“鳳凰秋秋。”聲:①樂音;音樂?!墩撜Z·陽貨》:“惡紫之奪朱也惡鄭聲之亂雅樂也?!?鄭聲:指鄭地的俗樂。雅樂:指廟堂音樂,正樂。)②聲音;聲響?!对娊?jīng)·小雅·伐木》:“嚶其鳴矣,求其友聲?!雹郯l(fā)出聲音。古樂府《古詩為焦仲卿妻作》:“阿女默無聲,手巾掩口啼,淚落便如瀉?!雹芸谝?。魏禧《大鐵椎傳》:“與人罕言語,語類楚聲?!雹萋晱?;張揚。張溥《五人墓碑記》:“吾社之行為士先者,為之聲義,斂貲(zī)財以送其行。”(斂:聚集。貲:通“資”,財物。)⑥名譽;名聲;聲望。《詩經(jīng)·大雅·文王有聲》:“文王有聲。”⑦聲勢?!稇?zhàn)國策·齊策一》:“吾三戰(zhàn)而三勝,聲威天下。”(威:震。)⑧指漢字的聲母?!赌鲜贰ぶx莊傳》:“又王玄謨問莊何者為雙聲,何者為疊韻?!雹嶂嘎曊{(diào),漢字有平、上、去、入四種聲調(diào)。韓愈《唐故相權(quán)公墓碑》:“(權(quán))公生三歲,知變四聲,四歲能為詩?!?權(quán)公:權(quán)德輿。)⑩量詞。表示聲音發(fā)出的次數(shù)。白居易《琵琶行》:“轉(zhuǎn)軸拔弦三兩聲?!?/div> 樹:①樹木。《禮記·祭義》:“樹木以時伐焉?!?以時:按時,適時。)②種植?!对娊?jīng)·鄭風·將仲子》:“無折我樹杞。”(杞:一種樹。)③培養(yǎng)人才。《韓非子·外儲說左下》:“吾聞子善樹人。”④豎立;建立?!逗鬂h書·桓彬傳》:“乃共樹碑而頌焉。”⑤量詞。《齊民要術(shù)·序》:“種柑橘千樹。”⑥門屏風?!抖Y記·郊特牲》:“臺門而旅樹?!?/div> 永:①水流長。引申為長?!对娊?jīng)·周南 ·漢廣》:“江之永矣?!憋怠顿浶悴湃胲姟?“永嘯長吟。”陸云《大安二年夏四月大將軍出祖王羊二公于城》:“身乖路永?!?乖:指分離。)②長久;永遠?!渡袝よ鞑摹?“惟王子子孫孫永保民?!比罴对亼言姲耸住分骸坝朗啦幌嗤!雹垡髡b;唱。后作“詠”?!渡袝に吹洹?“詩言志,歌永言。”(永言:吟誦詩句。)陶潛《有會而作》詩序:“歲云夕兮,慨然永懷?!雹苎娱L?!对娊?jīng)·小雅·白駒》:“縶之維之,以永今夕?!盵永巷]1.宮中后妃的住所;后宮?!妒酚洝し饿虏虧闪袀鳌?“于是范雎乃得見于離宮,詳為不知永巷而入其中?!?詳:通“佯”。)《舊唐書·德宗紀論》:“罷不急之官,出永巷之嬪嬙?!?.宮中署名。掌管后宮人事?!妒酚洝?呂太后本紀》:“呂后最怨戚夫人及其子趙王,乃令永巷囚戚夫人?!?.長巷;深巷。李商隱《無題》之四:“何處哀箏隨急管,櫻花永巷垂楊岸?!蓖跤韨牎队涶R》:“旁顧適有永巷,修直百余步。” “mo qian qiu sheng ,shu tou xuan ye yong ?!眘hi gou chu chu :《ji tian le 》;shi song chao shi ren shi da zu de zuo pin 。 lan gan zhi zai ou fei chu ,nian nian pa yin qiu xing 。duan pu shen yun ,kong shan gua yu ,zhong you shi chou qian qing 。bo sheng wei ding 。wang zhou wei tuo liang ,du tou long ming 。zheng hao deng lin ,you ren ge ba cui lian leng 。you ran hun zhui gu li ,nai xian qing wei le ,hai bei chui xing 。bai yue xu yan ,ting qiong huai qi ,shei fu neng lian jiao jun 。you xin geng geng 。ji tong xie fang ti ,leng feng xin yong 。mo qian qiu sheng ,shu tou xuan ye yong 。
| 【zhu shi 】: mo :①(mu)[ming ]ri la de shi hou ?!秎i ji ·pin yi 》:“ri ~ren juan ?!?“mu ”de ben zi 。)②[dai ]mei you shen me ?!秡huang zi ·qiu shui 》:“tian xia zhi shui ,~da yu hai ?!雹踇fu ]bu 。《mo zi ·gong shu 》:“sha chen ,song ~neng shou ,nai ke gong ye ?!?/div> qian :①shi fang ?!秅uo yu ·yue yu xia 》:“l(fā)ing da fu chong (zhǒng)shou yu guo ,yu fan li (lǐ)ru huan yu wu 。san nian ,er wu ren qian zhi ?!?chong :wen chong ,ren ming 。huan :zuo chen pu 。)②pa qian ?!秏o zi ·fei ru xia 》:“nai qian zi gong zhi ji ?!雹踒ian zhe ;fa song 。han yu 《liu zi hou mu zhi ming 》:“zhong shan liu meng de yu xi yi zai qian zhong ?!雹躾hang fu xiu qi qi zi 。gu le fu 《gu shi wei jiao zhong qing qi zuo 》:“bian ke su qian zhi ,qian qu shen mo liu ?!雹輕ai qian ;pai chu 。du fu 《bai shui ya shao fu shi jiu weng gao zhai san shi yun 》:“zeng ci qian chou ji ?!雹辳hi ;rang 。yuan jing suo 《ti yuan ming wu liu tu 》:“hu er dian jian men qian liu ,mo qian fei hua guo dan tou ?!?/div> qiu :①gu wu cheng shou ?!秎i ji ·yue ling 》:“(meng xia zhi yue )mai qiu zhi 。”②qiu tian de zhuang jia 。zhao ru sui 《geng zhi tan 》:“xiang sui chui tou qiu deng chang 。”③qiu ji ,nong li qi zhi jiu yue 。li shen 《min nong er shou 》zhi yi :“chun chong yi li su ,qiu shou mo ke zi ?!雹躽i nian de shi jian duan ?!秙hi ji ·liang hui wang shi jia 》:“qian qiu mo sui hou jiang chuan yu wang ?!雹輘hi ke ;shi hou ?!秙ong shi ·zong ze chuan 》:“jin ri nai ru li gong zhi qiu ,bu ke shi ye ?!雹辻u bai se 。liu you 《su zhong qing 》:“hu wei mie ,bin xian qiu 。”⑦xing rong fei de yang zi ?!秇an shu ·li le zhi 》:“fei long qiu ,you shang tian ?!眣e zuo “qiu qiu ”。《xun zi ·jie bi 》:“feng huang qiu qiu 。”sheng :①le yin ;yin le ?!秎un yu ·yang huo 》:“e zi zhi duo zhu ye e zheng sheng zhi luan ya le ye ?!?zheng sheng :zhi zheng de de su le 。ya le :zhi miao tang yin le ,zheng le 。)②sheng yin ;sheng xiang ?!秙hi jing ·xiao ya ·fa mu 》:“ying ji ming yi ,qiu ji you sheng ?!雹踗a chu sheng yin 。gu le fu 《gu shi wei jiao zhong qing qi zuo 》:“a nv mo mo sheng ,shou jin yan kou ti ,lei la bian ru xie ?!雹躪ou yin 。wei xi 《da tie chui chuan 》:“yu ren han yan yu ,yu lei chu sheng 。”⑤sheng zhang ;zhang yang 。zhang pu 《wu ren mu bei ji 》:“wu she zhi hang wei shi xian zhe ,wei zhi sheng yi ,lian zi (zī)cai yi song ji hang ?!?lian :ju ji 。zi :tong “zi ”,cai wu 。)⑥ming yu ;ming sheng ;sheng wang 。《shi jing ·da ya ·wen wang you sheng 》:“wen wang you sheng ?!雹遱heng shi ?!秡han guo ce ·ji ce yi 》:“wu san zhan er san sheng ,sheng wei tian xia 。”(wei :zhen 。)⑧zhi han zi de sheng mu ?!秐a shi ·xie zhuang chuan 》:“you wang xuan mo wen zhuang he zhe wei shuang sheng ,he zhe wei die yun ?!雹醶hi sheng diao ,han zi you ping 、shang 、qu 、ru si chong sheng diao 。han yu 《tang gu xiang quan gong mu bei 》:“(quan )gong sheng san sui ,zhi bian si sheng ,si sui neng wei shi ?!?quan gong :quan de yu 。)⑩liang ci 。biao shi sheng yin fa chu de ci shu 。bai ju yi 《pi pa hang 》:“zhuai zhou ba xian san liang sheng ?!?/div> shu :①shu mu ?!秎i ji ·ji yi 》:“shu mu yi shi fa yan ?!?yi shi :an shi ,kuo shi 。)②chong zhi 。《shi jing ·zheng feng ·jiang zhong zi 》:“mo she wo shu qi ?!?qi :yi chong shu 。)③pei yang ren cai ?!秇an fei zi ·wai chu shui zuo xia 》:“wu wen zi shan shu ren ?!雹躶hu li ;jian li ?!秇ou han shu ·huan bin chuan 》:“nai gong shu bei er song yan ?!雹輑iang ci ?!秊i min yao shu ·xu 》:“chong gan ju qian shu ?!雹辪en bing feng ?!秎i ji ·jiao te sheng 》:“tai men er lv shu ?!?/div> yong :①shui liu chang 。yin shen wei chang ?!秙hi jing ·zhou na ·han an 》:“jiang zhi yong yi 。”ji kang 《zeng xiu cai ru jun 》:“yong xiao chang yin ?!眑iu yun 《da an er nian xia si yue da jiang jun chu zu wang yang er gong yu cheng 》:“shen guai lu yong ?!?guai :zhi fen li 。)②chang jiu ;yong yuan ?!秙hang shu ·zi cai 》:“wei wang zi zi sun sun yong bao min ?!眗uan ji 《yong huai shi ba shi er shou 》zhi shi er :“yong shi bu xiang wang ?!雹踶in song ;chang 。hou zuo “yong ”?!秙hang shu ·shun dian 》:“shi yan zhi ,ge yong yan ?!?yong yan :yin song shi gou 。)tao qian 《you hui er zuo 》shi xu :“sui yun xi xi ,kai ran yong huai ?!雹躽an chang 。《shi jing ·xiao ya ·bai ju 》:“zhi zhi wei zhi ,yi yong jin xi 。”[yong hang ]1.gong zhong hou fei de zhu suo ;hou gong 。《shi ji ·fan ju cai ze lie chuan 》:“yu shi fan ju nai de jian yu li gong ,xiang wei bu zhi yong hang er ru ji zhong ?!?xiang :tong “yang ”。)《jiu tang shu ·de zong ji lun 》:“ba bu ji zhi guan ,chu yong hang zhi pin qiang 。”2.gong zhong shu ming 。zhang guan hou gong ren shi ?!秙hi ji · lv tai hou ben ji 》:“l(fā)v hou zui yuan qi fu ren ji ji zi zhao wang ,nai ling yong hang qiu qi fu ren ?!?.chang hang ;shen hang 。li shang yin 《mo ti 》zhi si :“he chu ai zheng sui ji guan ,ying hua yong hang chui yang an ?!眞ang yu cheng 《ji ma 》:“pang gu kuo you yong hang ,xiu zhi bai yu bu 。”
|