| 釋義 |
“留鳳輦、通宵宴賞,莫放漏聲閑卻。”詩句出處:《漢宮春》;是宋朝詩人康與之的作品。 雲(yún)海沈沈,峭寒收建章。雪殘鳷鵲。華燈照夜,萬井禁城行樂。春隨鬢影,映參差、柳絲梅萼。丹禁杳,鰲峰對(duì)聳,三山上通寥廓。春衫繡羅香薄。步金蓮影下,三千綽約。冰輪桂滿,皓色冷浸樓閣。霓裳帝樂,奏升平、天風(fēng)吹落。留鳳輦、通宵宴賞,莫放漏聲閑卻。
| 【註釋】: 留:(一)①停留;停止。《史記·魏公子列傳》:“已卻秦存趙,使將將其軍歸魏,而公子獨(dú)與客留趙?!雹诹粝??!妒酚洝じ咦姹炯o(jì)》:“呂公因目固留高祖?!雹劭哿簟!妒酚洝だ钏沽袀鳌?“趙高因留所賜扶蘇璽書?!?璽書:封口處蓋有玉璽的詔書。)④保存;存留。杜甫《詠懷古跡五首》之三:“一去紫臺(tái)連朔漠,獨(dú)留青塚向黃昏?!雹萃涎?。《戰(zhàn)國策·宋衛(wèi)策》:“臣請(qǐng)受邊城,徐其攻而留其日。”⑥古地名。1.春秋鄭邑。故地在今河南省開封市陳留城。2. 春秋宋邑。故地在今江蘇省沛縣東南。(二)liù等待;伺候?!肚f子·山木》:“執(zhí)彈而留之?!?/div> 鳳:①鳳凰。古代傳說中的神瑞之鳥。雄稱鳳,雌稱凰?!对娊?jīng)·大雅·卷阿》:“鳳皇鳴矣,於彼高崗。”②比喻聖德之人。《論語·微子》:“鳳兮鳳兮,何德之衰?!雹劢栌鞯弁?。李商隱《夢(mèng)令狐學(xué)士》:“鳳詔裁成當(dāng)直歸?!?/div> 鳳輦:①帝王乘坐的車子。錢起《和李員外扈駕幸溫泉宮》:“未央月曉度疏鐘,~~時(shí)巡出九重。”②仙人所乘的車子。楊廣《步虛詞》:“翠霞承~~,碧霧翼龍輿?!?/div> 輦:①用人拉或推的車。《左傳·成公十七年》:“與婦人蒙衣乘輦。”②秦漢以後專指帝王後妃乘坐的車。《宋史·寇準(zhǔn)傳》:“瓊即麾衛(wèi)士進(jìn)輦,帝遂渡河?!雹鄢塑?。杜牧《阿房宮賦》:“辭樓下殿,輦來於秦?!雹茌d運(yùn)?!蹲髠鳌でf公十二年》:“南宮萬奔陳,以乘車輦其母,一日而至?!?奔:逃亡。陳:國名。)《詩經(jīng)·小雅·黍苗》:“我任我輦。”通:①通向;通到。陳壽《隆中對(duì)》:“西通巴蜀?!薄读凶印珕枴?“指通豫南,達(dá)於漢陰?!雹谕ㄐ?;通過。陶淵明《桃花源記》:“初極狹,才通人。”③貫通;沒有阻礙的。周敦頤《愛蓮說》:“中通外直,不蔓不枝?!雹茼槙?;暢通。范仲淹《嶽陽樓記》:“越明年,政通人和,百廢俱興?!雹菔柰ā!妒酚洝で厥蓟时炯o(jì)》:“決通川防,夷去險(xiǎn)阻。”《北史·宇文愷傳》:“今錄其疑難,為之通釋,皆出證據(jù),以相發(fā)明。”(發(fā)明:闡明。)⑥流通;交換。薛福成《變法》:“環(huán)大地九萬裡之內(nèi),罔不通使互市?!?罔:無。)⑦交往;溝通。《左傳 · 桓公七年》:“衛(wèi)孫桓子來盟,始通?!敝苊堋洱R東野語》卷十:“既貴,恥其傢微,陰有所遺,而絕不與通?!雹嗨耐ò诉_(dá)的?!稌x書·列女傳》:“恨不得梟(xiāo)汝首於通逵,以塞大恥?!?梟:斬首懸掛。逵:大路。)⑨知曉;通曉?!秴问洗呵铩ぶ?jǐn)聽》:“通乎己之不足,則不與物爭(zhēng)矣。”嵇康《釋私論》:“是故言君子,則以無措為主,以通物為美?!雹忾_通;開明?!稘h書·孝成趙皇後傳》:“知陛下有賢聖通明之德,仁孝子愛之恩?!?11)傳達(dá);通知?!吨芏Y·天官·內(nèi)豎》:“內(nèi)豎掌內(nèi)外之通令?!?12)全部;整個(gè)。曹植《與吳質(zhì)書》:“時(shí)有所慮,至通夜不瞑?!?瞑:同“眠”。)(13)共同的;通常的?!睹献印る墓稀?“天下之通義也?!彼抉R光《為龐相公再讓宰相表》:“臣聞量能授職者,人主之通術(shù)。”(14)(馬)糞?!夺釢h書·戴就傳》:“乃臥就覆船下,以馬通熏之?!?15)量詞。1. 用於文書,表示一份?!妒勒f新語·文學(xué)》:“無不傳寫,各有一通。”2. 用於擊鼓。相當(dāng)於“陣”、“遍”?!夺釢h書·光武帝紀(jì)上》:“傳吏疑其偽,乃椎鼓三通。”通宵:整夜?!端鍟钔魝鳌?“其時(shí)系囚二百餘人,汪~~究審,詰朝而奏,曲盡事情,一無遺誤?!?/div> 宵:①夜晚。陶潛《自祭文》:“翳翳柴門,事我宵晨?!雹谛?。《史記· 三王世傢》:“無邇宵人。”③通“肖”。像;類似。《漢書·刑法志》:“夫人宵天地之??!?/div> 宴:①安逸;安閑?!稘h書·汲黯傳》:“公孫弘宴見,上或時(shí)不冠?!雹跇?;快樂?!蹲髠鳌こ晒辍?“衡父不忍數(shù)年之不宴。”(衡父:人名。)③請(qǐng)人吃酒食或聚在一起飲酒吃飯。李白《將進(jìn)酒》:“陳王昔時(shí)宴平樂,鬥酒十千恣歡謔?!?陳王:指曹植。平樂:觀名。)④筵席;宴會(huì)。歐陽修《醉翁亭記》:“宴酣之樂,非絲非竹?!雹萃ā瓣獭?。晚??灼街佟独m(xù)世說·巧藝》:“秋也者,天將搖落肅殺,其歲之宴乎!”(肅殺:天氣寒冷蕭瑟的樣子。)[宴見]皇帝閑暇時(shí)召見臣民。范曄《後漢書·魯恭傳》:“遷侍中,數(shù)召宴見?!?/div> 賞:①獎(jiǎng)勵(lì);賞賜;獎(jiǎng)賞。與“罰”相對(duì)?!赌印ど型隆?“善人賞而暴人罰,則國必治?!雹谫p賜或獎(jiǎng)賞的東西?!端问贰埧鳌?“聞賊以重賞購吾首?!雹圪?zèng)送;贈(zèng)予?!痘茨献印ふf林》:“毋賞越人章甫,非其用也?!?章甫:帽子。)④褒揚(yáng);贊賞?!秶Z·晉語九》:“夫事君者諫過而賞善。”⑤欣賞;玩賞;遊賞。陶潛《移居》:“奇文共欣賞,疑義相與析。”莫:①(mu)[名]日落的時(shí)候。《禮記·聘義》:“日~人倦?!?“暮”的本字。)②[代]沒有什麼?!肚f子·秋水》:“天下之水,~大於海?!雹踇副]不?!赌印す敗?“殺臣,宋~能守,乃可攻也?!?/div> 放:①驅(qū)逐;流放。《左傳·莊公六年》:“夏,衛(wèi)侯入,放公子黔牟於周,放寧跪於秦?!?黔牟、寧跪:皆人名。)《尚書·堯典》:“流共工於幽州,放驩兜於崇山?!雹诿馊?;解脫;逃逸。沈括《夢(mèng)溪筆談·官政二》:“開封府十七縣皆以歲旱放稅。”《孟子·告子上》:“人有雞犬放,則知求之?!雹鄯艞?;棄置?!稘h書·哀帝紀(jì)》:“鄭聲淫而亂樂,聖王所放。”④放縱;放任。《孟子·滕文公下》:“湯居亳,與葛為鄰,葛伯放而不祀?!雹莅l(fā)出。白居易《池上早春即事招夢(mèng)得》:“雲(yún)破山呈色,冰融水放光?!?夢(mèng)得:劉禹錫字。)又發(fā)遣。何景明《胡人獵圖歌》:“呼鷹放犬無不為,數(shù)騎彎弓競(jìng)馳突。”⑥指花開放。杜甫《留別公安太易沙門》:“江南紅梅已放春?!雹甙l(fā)放;從上往下傳達(dá)命令?!对湔隆こV·省部減繁格例》:“如經(jīng)都省復(fù)奏或改授者,自都省奏準(zhǔn)月日放支?!?都?。涸紫喙俾毜姆Q呼。支:支付。)又指借錢與人以取利息?!侗饼R書·陳元康傳》:“放責(zé)(zhài)交易,遍於州郡。”(責(zé):同“債”。)⑧放下;擱置?!赌鲜贰ぴ獌磩③總鳌?“王羅漢昏酣作妓,聞官軍已度,驚放仗歸降?!雹嵬ā胺隆?。仿效;模擬?!稘h書·貢禹傳》:“臣愚以為盡如太古難,宜少放古以自節(jié)焉?!?少:稍。)漏:①漏壺。古代計(jì)時(shí)器,《漢書·東方朔傳》:“自此始微行,以夜漏下十刻,乃出?!币灿靡灾父?,時(shí)間。蘇軾《卜算子·黃州定惠院寓居作》:“漏斷人初靜?!雹谒畯目p隙中滴下或透過。杜甫《茅屋為秋風(fēng)所破歌》:“床頭屋漏無幹處。”③孔竅或縫隙。杜甫《九日寄岑參》:“安得誅雲(yún)師,疇能補(bǔ)天漏?”(雲(yún)師:傳說掌管行雲(yún)作雨的神。疇:誰。)④泄漏。《公羊傳·文公六年》:“君漏言也?!雹葸z漏;疏漏。諸葛亮《前出師表》:“必能裨(bì)補(bǔ)闕漏,有所廣益?!?裨:補(bǔ)。闕:缺失。)⑥流失;排出。《淮南子·本經(jīng)》:“鴻水漏,九州幹?!?/div> 聲:①樂音;音樂。《論語·陽貨》:“惡紫之奪朱也惡鄭聲之亂雅樂也?!?鄭聲:指鄭地的俗樂。雅樂:指廟堂音樂,正樂。)②聲音;聲響?!对娊?jīng)·小雅·伐木》:“嚶其鳴矣,求其友聲。”③發(fā)出聲音。古樂府《古詩為焦仲卿妻作》:“阿女默無聲,手巾掩口啼,淚落便如瀉?!雹芸谝?。魏禧《大鐵椎傳》:“與人罕言語,語類楚聲。”⑤聲張;張揚(yáng)。張溥《五人墓碑記》:“吾社之行為士先者,為之聲義,斂貲(zī)財(cái)以送其行?!?斂:聚集。貲:通“資”,財(cái)物。)⑥名譽(yù);名聲;聲望?!对娊?jīng)·大雅·文王有聲》:“文王有聲?!雹呗晞?shì)?!稇?zhàn)國策·齊策一》:“吾三戰(zhàn)而三勝,聲威天下?!?威:震。)⑧指漢字的聲母。《南史·謝莊傳》:“又王玄謨問莊何者為雙聲,何者為疊韻?!雹嶂嘎曊{(diào),漢字有平、上、去、入四種聲調(diào)。韓愈《唐故相權(quán)公墓碑》:“(權(quán))公生三歲,知變四聲,四歲能為詩。”(權(quán)公:權(quán)德輿。)⑩量詞。表示聲音發(fā)出的次數(shù)。白居易《琵琶行》:“轉(zhuǎn)軸拔弦三兩聲?!?/div> 閑:① 養(yǎng)馬的圈?!吨芏Y· 夏官·校人》:“天子十有二閑,馬六種。”(有:又。)②一定的范圍。《論語·子張》:“大德不逾閑,小德出入可也?!雹鄯乐埂!吨芤住の难浴?“閑邪有其誠?!雹芮彘e;空閑。李紳《惘農(nóng)》之一:“四海無閑田,農(nóng)夫猶餓死。”⑤安靜。孟浩然《夏日南亭懷辛大》:“散發(fā)乘夕涼,開軒臥閑敞?!?軒:窗。)⑥通“嫻?!?. 熟練;熟習(xí)。李白《豫章行》:“斬虜素不閑?!?虜:指敵人。)2. 文雅;閑靜。曹植《美女篇》:“美女妖且閑。”卻:①退;使退卻?!秴问洗呵铩ば蛞狻?“馬卻不肯進(jìn)?!辟Z誼《過秦論》:“乃使蒙恬北築長城而守藩籬,卻匈奴七百餘裡?!?蒙恬:秦名將。藩籬:比喻邊疆上的屏障。)②避免。《史記·魯仲連鄒陽列傳》:“勇士不卻死而滅名。”③不前進(jìn),停止?!俄n非子·外儲(chǔ)說右下》:“馬退而卻,策不能進(jìn)前也?!雹芫芙^;退還。《孟子·萬章下》:“卻之卻之為不恭,何也?”李斯《諫逐客書》:“王者不卻眾庶,故能明其德?!雹莼兀换剞D(zhuǎn)。杜甫《聞官軍收河南河北》:“卻看妻子愁何在,漫卷詩書喜欲狂?!?卷:收拾,收起。)⑥去;掉。多用在動(dòng)詞後表明動(dòng)作瞭結(jié),完成。聶夷中《詠田傢》:“醫(yī)得眼前瘡,剜卻心頭肉?!雹吒痹~。1. 表示強(qiáng)調(diào)。相當(dāng)於“正”。李商隱《有感》:“非關(guān)宋玉有微詞,卻是襄王夢(mèng)覺遲?!?. 表示重復(fù)。相當(dāng)於“再”、“又”。李白《送賀監(jiān)歸四明應(yīng)制》:“借問欲棲珠樹鶴,何年卻向帝城飛?!?. 表示相反,相當(dāng)於“倒”、“反”。李白《把酒問月》:“人攀明月不可得,月行卻與人相隨。” “留鳳輦、通宵宴賞,莫放漏聲閑卻?!痹娋涑鎏帲骸稘h宮春》;是宋朝詩人康與之的作品。 云海沈沈,峭寒收建章。雪殘鳷鵲。華燈照夜,萬井禁城行樂。春隨鬢影,映參差、柳絲梅萼。丹禁杳,鰲峰對(duì)聳,三山上通寥廓。春衫繡羅香薄。步金蓮影下,三千綽約。冰輪桂滿,皓色冷浸樓閣。霓裳帝樂,奏升平、天風(fēng)吹落。留鳳輦、通宵宴賞,莫放漏聲閑卻。
| 【注釋】: 留:(一)①停留;停止?!妒酚洝の汗恿袀鳌?“已卻秦存趙,使將將其軍歸魏,而公子獨(dú)與客留趙?!雹诹粝?。《史記·高祖本紀(jì)》:“呂公因目固留高祖?!雹劭哿??!妒酚洝だ钏沽袀鳌?“趙高因留所賜扶蘇璽書?!?璽書:封口處蓋有玉璽的詔書。)④保存;存留。杜甫《詠懷古跡五首》之三:“一去紫臺(tái)連朔漠,獨(dú)留青塚向黃昏?!雹萃涎?。《戰(zhàn)國策·宋衛(wèi)策》:“臣請(qǐng)受邊城,徐其攻而留其日?!雹薰诺孛?。1.春秋鄭邑。故地在今河南省開封市陳留城。2. 春秋宋邑。故地在今江蘇省沛縣東南。(二)liù等待;伺候。《莊子·山木》:“執(zhí)彈而留之。”鳳:①鳳凰。古代傳說中的神瑞之鳥。雄稱鳳,雌稱凰?!对娊?jīng)·大雅·卷阿》:“鳳皇鳴矣,于彼高崗?!雹诒扔魇サ轮??!墩撜Z·微子》:“鳳兮鳳兮,何德之衰?!雹劢栌鞯弁?。李商隱《夢(mèng)令狐學(xué)士》:“鳳詔裁成當(dāng)直歸?!?/div> 鳳輦:①帝王乘坐的車子。錢起《和李員外扈駕幸溫泉宮》:“未央月曉度疏鐘,~~時(shí)巡出九重。”②仙人所乘的車子。楊廣《步虛詞》:“翠霞承~~,碧霧翼龍輿?!?/div> 輦:①用人拉或推的車?!蹲髠鳌こ晒吣辍?“與婦人蒙衣乘輦?!雹谇貪h以后專指帝王后妃乘坐的車?!端问贰た軠?zhǔn)傳》:“瓊即麾衛(wèi)士進(jìn)輦,帝遂渡河。”③乘車。杜牧《阿房宮賦》:“辭樓下殿,輦來于秦?!雹茌d運(yùn)?!蹲髠鳌でf公十二年》:“南宮萬奔陳,以乘車輦其母,一日而至?!?奔:逃亡。陳:國名。)《詩經(jīng)·小雅·黍苗》:“我任我輦?!?/div> 通:①通向;通到。陳壽《隆中對(duì)》:“西通巴蜀?!薄读凶印珕枴?“指通豫南,達(dá)于漢陰。”②通行;通過。陶淵明《桃花源記》:“初極狹,才通人?!雹圬炌?;沒有阻礙的。周敦頤《愛蓮說》:“中通外直,不蔓不枝?!雹茼槙?;暢通。范仲淹《岳陽樓記》:“越明年,政通人和,百廢俱興。”⑤疏通?!妒酚洝で厥蓟时炯o(jì)》:“決通川防,夷去險(xiǎn)阻?!薄侗笔贰び钗膼饌鳌?“今錄其疑難,為之通釋,皆出證據(jù),以相發(fā)明?!?發(fā)明:闡明。)⑥流通;交換。薛福成《變法》:“環(huán)大地九萬里之內(nèi),罔不通使互市。”(罔:無。)⑦交往;溝通。《左傳 · 桓公七年》:“衛(wèi)孫桓子來盟,始通?!敝苊堋洱R東野語》卷十:“既貴,恥其家微,陰有所遺,而絕不與通。”⑧四通八達(dá)的。《晉書·列女傳》:“恨不得梟(xiāo)汝首于通逵,以塞大恥?!?梟:斬首懸掛。逵:大路。)⑨知曉;通曉?!秴问洗呵铩ぶ?jǐn)聽》:“通乎己之不足,則不與物爭(zhēng)矣。”嵇康《釋私論》:“是故言君子,則以無措為主,以通物為美。”⑩開通;開明。《漢書·孝成趙皇后傳》:“知陛下有賢圣通明之德,仁孝子愛之恩?!?11)傳達(dá);通知?!吨芏Y·天官·內(nèi)豎》:“內(nèi)豎掌內(nèi)外之通令?!?12)全部;整個(gè)。曹植《與吳質(zhì)書》:“時(shí)有所慮,至通夜不瞑?!?瞑:同“眠”。)(13)共同的;通常的?!睹献印る墓稀?“天下之通義也?!彼抉R光《為龐相公再讓宰相表》:“臣聞量能授職者,人主之通術(shù)。”(14)(馬)糞。《后漢書·戴就傳》:“乃臥就覆船下,以馬通熏之。”(15)量詞。1. 用于文書,表示一份。《世說新語·文學(xué)》:“無不傳寫,各有一通。”2. 用于擊鼓。相當(dāng)于“陣”、“遍”?!逗鬂h書·光武帝紀(jì)上》:“傳吏疑其偽,乃椎鼓三通。”通宵:整夜。《隋書·楊汪傳》:“其時(shí)系囚二百余人,汪~~究審,詰朝而奏,曲盡事情,一無遺誤?!?/div> 宵:①夜晚。陶潛《自祭文》:“翳翳柴門,事我宵晨?!雹谛??!妒酚洝?三王世家》:“無邇宵人?!雹弁ā靶ぁ?。像;類似?!稘h書·刑法志》:“夫人宵天地之??!?/div> 宴:①安逸;安閑。《漢書·汲黯傳》:“公孫弘宴見,上或時(shí)不冠。”②樂;快樂?!蹲髠鳌こ晒辍?“衡父不忍數(shù)年之不宴?!?衡父:人名。)③請(qǐng)人吃酒食或聚在一起飲酒吃飯。李白《將進(jìn)酒》:“陳王昔時(shí)宴平樂,斗酒十千恣歡謔。”(陳王:指曹植。平樂:觀名。)④筵席;宴會(huì)。歐陽修《醉翁亭記》:“宴酣之樂,非絲非竹?!雹萃ā瓣獭?。晚??灼街佟独m(xù)世說·巧藝》:“秋也者,天將搖落肅殺,其歲之宴乎!”(肅殺:天氣寒冷蕭瑟的樣子。)[宴見]皇帝閑暇時(shí)召見臣民。范曄《后漢書·魯恭傳》:“遷侍中,數(shù)召宴見?!?/div> 賞:①獎(jiǎng)勵(lì);賞賜;獎(jiǎng)賞。與“罰”相對(duì)?!赌印ど型隆?“善人賞而暴人罰,則國必治。”②賞賜或獎(jiǎng)賞的東西。《宋史·張浚傳》:“聞賊以重賞購吾首?!雹圪?zèng)送;贈(zèng)予?!痘茨献印ふf林》:“毋賞越人章甫,非其用也?!?章甫:帽子。)④褒揚(yáng);贊賞?!秶Z·晉語九》:“夫事君者諫過而賞善。”⑤欣賞;玩賞;游賞。陶潛《移居》:“奇文共欣賞,疑義相與析?!?/div> 莫:①(mu)[名]日落的時(shí)候?!抖Y記·聘義》:“日~人倦?!?“暮”的本字。)②[代]沒有什么。《莊子·秋水》:“天下之水,~大于海。”③[副]不?!赌印す敗?“殺臣,宋~能守,乃可攻也?!?/div> 放:①驅(qū)逐;流放?!蹲髠鳌でf公六年》:“夏,衛(wèi)侯入,放公子黔牟于周,放寧跪于秦?!?黔牟、寧跪:皆人名。)《尚書·堯典》:“流共工于幽州,放驩兜于崇山。”②免去;解脫;逃逸。沈括《夢(mèng)溪筆談·官政二》:“開封府十七縣皆以歲旱放稅?!薄睹献印じ孀由稀?“人有雞犬放,則知求之?!雹鄯艞墸粭壷??!稘h書·哀帝紀(jì)》:“鄭聲淫而亂樂,圣王所放?!雹芊趴v;放任?!睹献印る墓隆?“湯居亳,與葛為鄰,葛伯放而不祀?!雹莅l(fā)出。白居易《池上早春即事招夢(mèng)得》:“云破山呈色,冰融水放光?!?夢(mèng)得:劉禹錫字。)又發(fā)遣。何景明《胡人獵圖歌》:“呼鷹放犬無不為,數(shù)騎彎弓競(jìng)馳突?!雹拗富ㄩ_放。杜甫《留別公安太易沙門》:“江南紅梅已放春?!雹甙l(fā)放;從上往下傳達(dá)命令?!对湔隆こV·省部減繁格例》:“如經(jīng)都省復(fù)奏或改授者,自都省奏準(zhǔn)月日放支?!?都省:宰相官職的稱呼。支:支付。)又指借錢與人以取利息?!侗饼R書·陳元康傳》:“放責(zé)(zhài)交易,遍于州郡?!?責(zé):同“債”。)⑧放下;擱置。《南史·元兇劉劭傳》:“王羅漢昏酣作妓,聞官軍已度,驚放仗歸降?!雹嵬ā胺隆薄7滦?;模擬。《漢書·貢禹傳》:“臣愚以為盡如太古難,宜少放古以自節(jié)焉?!?少:稍。)漏:①漏壺。古代計(jì)時(shí)器,《漢書·東方朔傳》:“自此始微行,以夜漏下十刻,乃出?!币灿靡灾父?,時(shí)間。蘇軾《卜算子·黃州定惠院寓居作》:“漏斷人初靜。”②水從縫隙中滴下或透過。杜甫《茅屋為秋風(fēng)所破歌》:“床頭屋漏無干處?!雹劭赘[或縫隙。杜甫《九日寄岑參》:“安得誅云師,疇能補(bǔ)天漏?”(云師:傳說掌管行云作雨的神。疇:誰。)④泄漏?!豆騻鳌の墓辍?“君漏言也?!雹葸z漏;疏漏。諸葛亮《前出師表》:“必能裨(bì)補(bǔ)闕漏,有所廣益。”(裨:補(bǔ)。闕:缺失。)⑥流失;排出。《淮南子·本經(jīng)》:“鴻水漏,九州干?!?/div> 聲:①樂音;音樂?!墩撜Z·陽貨》:“惡紫之奪朱也惡鄭聲之亂雅樂也。”(鄭聲:指鄭地的俗樂。雅樂:指廟堂音樂,正樂。)②聲音;聲響?!对娊?jīng)·小雅·伐木》:“嚶其鳴矣,求其友聲。”③發(fā)出聲音。古樂府《古詩為焦仲卿妻作》:“阿女默無聲,手巾掩口啼,淚落便如瀉?!雹芸谝?。魏禧《大鐵椎傳》:“與人罕言語,語類楚聲?!雹萋晱?;張揚(yáng)。張溥《五人墓碑記》:“吾社之行為士先者,為之聲義,斂貲(zī)財(cái)以送其行?!?斂:聚集。貲:通“資”,財(cái)物。)⑥名譽(yù);名聲;聲望?!对娊?jīng)·大雅·文王有聲》:“文王有聲。”⑦聲勢(shì)?!稇?zhàn)國策·齊策一》:“吾三戰(zhàn)而三勝,聲威天下?!?威:震。)⑧指漢字的聲母。《南史·謝莊傳》:“又王玄謨問莊何者為雙聲,何者為疊韻。”⑨指聲調(diào),漢字有平、上、去、入四種聲調(diào)。韓愈《唐故相權(quán)公墓碑》:“(權(quán))公生三歲,知變四聲,四歲能為詩?!?權(quán)公:權(quán)德輿。)⑩量詞。表示聲音發(fā)出的次數(shù)。白居易《琵琶行》:“轉(zhuǎn)軸拔弦三兩聲?!?/div> 閑:① 養(yǎng)馬的圈?!吨芏Y· 夏官·校人》:“天子十有二閑,馬六種?!?有:又。)②一定的范圍?!墩撜Z·子張》:“大德不逾閑,小德出入可也?!雹鄯乐??!吨芤住の难浴?“閑邪有其誠?!雹芮彘e;空閑。李紳《惘農(nóng)》之一:“四海無閑田,農(nóng)夫猶餓死?!雹莅察o。孟浩然《夏日南亭懷辛大》:“散發(fā)乘夕涼,開軒臥閑敞?!?軒:窗。)⑥通“嫻?!?. 熟練;熟習(xí)。李白《豫章行》:“斬虜素不閑。”(虜:指敵人。)2. 文雅;閑靜。曹植《美女篇》:“美女妖且閑?!?/div> 卻:①退;使退卻。《呂氏春秋·序意》:“馬卻不肯進(jìn)。”賈誼《過秦論》:“乃使蒙恬北筑長城而守藩籬,卻匈奴七百余里?!?蒙恬:秦名將。藩籬:比喻邊疆上的屏障。)②避免?!妒酚洝斨龠B鄒陽列傳》:“勇士不卻死而滅名?!雹鄄磺斑M(jìn),停止?!俄n非子·外儲(chǔ)說右下》:“馬退而卻,策不能進(jìn)前也?!雹芫芙^;退還?!睹献印とf章下》:“卻之卻之為不恭,何也?”李斯《諫逐客書》:“王者不卻眾庶,故能明其德。”⑤回;回轉(zhuǎn)。杜甫《聞官軍收河南河北》:“卻看妻子愁何在,漫卷詩書喜欲狂?!?卷:收拾,收起。)⑥去;掉。多用在動(dòng)詞后表明動(dòng)作了結(jié),完成。聶夷中《詠田家》:“醫(yī)得眼前瘡,剜卻心頭肉?!雹吒痹~。1. 表示強(qiáng)調(diào)。相當(dāng)于“正”。李商隱《有感》:“非關(guān)宋玉有微詞,卻是襄王夢(mèng)覺遲。”2. 表示重復(fù)。相當(dāng)于“再”、“又”。李白《送賀監(jiān)歸四明應(yīng)制》:“借問欲棲珠樹鶴,何年卻向帝城飛。”3. 表示相反,相當(dāng)于“倒”、“反”。李白《把酒問月》:“人攀明月不可得,月行卻與人相隨?!?/div> “l(fā)iu feng nian 、tong xiao yan shang ,mo fang lou sheng xian que 。”shi gou chu chu :《han gong chun 》;shi song chao shi ren kang yu zhi de zuo pin 。 yun hai shen shen ,qiao han shou jian zhang 。xue can chi que 。hua deng zhao ye ,mo jing jin cheng hang le 。chun sui bin ying ,ying can cha 、liu si mei e 。dan jin yao ,ao feng dui song ,san shan shang tong liao kuo 。chun shan xiu luo xiang bao 。bu jin lian ying xia ,san qian chao yao 。bing lun gui man ,hao se leng jin lou ge 。ni chang di le ,zou sheng ping 、tian feng chui la 。liu feng nian 、tong xiao yan shang ,mo fang lou sheng xian que 。
| 【zhu shi 】: liu :(yi )①ting liu ;ting zhi ?!秙hi ji ·wei gong zi lie chuan 》:“yi que qin cun zhao ,shi jiang jiang ji jun gui wei ,er gong zi du yu ke liu zhao ?!雹趌iu xia ?!秙hi ji ·gao zu ben ji 》:“l(fā)v gong yin mu gu liu gao zu ?!雹踜ou liu ?!秙hi ji ·li si lie chuan 》:“zhao gao yin liu suo ci fu su xi shu ?!?xi shu :feng kou chu gai you yu xi de zhao shu 。)④bao cun ;cun liu 。du fu 《yong huai gu ji wu shou 》zhi san :“yi qu zi tai lian shuo mo ,du liu qing zhong xiang huang hun ?!雹輙uo yan ?!秡han guo ce ·song wei ce 》:“chen qing shou bian cheng ,xu ji gong er liu ji ri ?!雹辡u de ming 。1.chun qiu zheng yi 。gu de zai jin he na sheng kai feng shi chen liu cheng 。2. chun qiu song yi 。gu de zai jin jiang su sheng pei xian dong na 。(er )liùdeng dai ;ci hou ?!秡huang zi ·shan mu 》:“zhi dan er liu zhi ?!?/div> feng :①feng huang 。gu dai chuan shui zhong de shen rui zhi diao 。xiong chen feng ,ci chen huang ?!秙hi jing ·da ya ·juan a 》:“feng huang ming yi ,yu bi gao gang 。”②bi yu sheng de zhi ren 。《lun yu ·wei zi 》:“feng xi feng xi ,he de zhi cui 。”③jie yu di wang 。li shang yin 《meng ling hu xue shi 》:“feng zhao cai cheng dang zhi gui ?!?/div> feng nian :①di wang cheng zuo de che zi 。qian qi 《he li yuan wai hu jia xing wen quan gong 》:“wei yang yue xiao du shu zhong ,~~shi xun chu jiu chong ?!雹趚ian ren suo cheng de che zi 。yang an 《bu xu ci 》:“cui xia cheng ~~,bi wu yi long yu ?!?/div> nian :①yong ren la huo tui de che ?!秡uo chuan ·cheng gong shi qi nian 》:“yu fu ren meng yi cheng nian ?!雹趒in han yi hou zhuan zhi di wang hou fei cheng zuo de che ?!秙ong shi ·kou zhun chuan 》:“qiong ji hui wei shi jin nian ,di sui du he 。”③cheng che 。du mu 《a fang gong fu 》:“ci lou xia dian ,nian lai yu qin 。”④zai yun ?!秡uo chuan ·zhuang gong shi er nian 》:“na gong mo ben chen ,yi cheng che nian ji mu ,yi ri er zhi ?!?ben :tao wang 。chen :guo ming 。)《shi jing ·xiao ya ·shu miao 》:“wo ren wo nian 。”tong :①tong xiang ;tong dao 。chen shou 《long zhong dui 》:“xi tong ba shu ?!薄秎ie zi ·shang wen 》:“zhi tong yu na ,da yu han yin ?!雹趖ong hang ;tong guo 。tao yuan ming 《tao hua yuan ji 》:“chu ji xia ,cai tong ren ?!雹踘uan tong ;mei you zu ai de 。zhou dui yi 《ai lian shui 》:“zhong tong wai zhi ,bu man bu zhi ?!雹躶hun chang ;chang tong 。fan zhong yan 《yue yang lou ji 》:“yue ming nian ,zheng tong ren he ,bai fei ju xing 。”⑤shu tong ?!秙hi ji ·qin shi huang ben ji 》:“jue tong chuan fang ,yi qu xian zu ?!薄禸ei shi ·yu wen kai chuan 》:“jin lu ji yi nan ,wei zhi tong shi ,jie chu zheng ju ,yi xiang fa ming ?!?fa ming :chan ming 。)⑥liu tong ;jiao huan 。xue fu cheng 《bian fa 》:“huan da de jiu mo li zhi nei ,wang bu tong shi hu shi 。”(wang :mo 。)⑦jiao wang ;gou tong 。《zuo chuan · huan gong qi nian 》:“wei sun huan zi lai meng ,shi tong 。”zhou mi 《ji dong ye yu 》juan shi :“ji gui ,chi ji jia wei ,yin you suo wei ,er jue bu yu tong ?!雹鄐i tong ba da de ?!秊in shu ·lie nv chuan 》:“hen bu de xiao (xiāo)ru shou yu tong kui ,yi sai da chi ?!?xiao :zhan shou xuan gua 。kui :da lu 。)⑨zhi xiao ;tong xiao 。《lv shi chun qiu ·jin ting 》:“tong hu ji zhi bu zu ,ze bu yu wu zheng yi 。”ji kang 《shi si lun 》:“shi gu yan jun zi ,ze yi mo cuo wei zhu ,yi tong wu wei mei ?!雹鈑ai tong ;kai ming 。《han shu ·xiao cheng zhao huang hou chuan 》:“zhi bi xia you xian sheng tong ming zhi de ,ren xiao zi ai zhi en ?!?11)chuan da ;tong zhi 。《zhou li ·tian guan ·nei shu 》:“nei shu zhang nei wai zhi tong ling ?!?12)quan bu ;zheng ge 。cao zhi 《yu wu zhi shu 》:“shi you suo lv ,zhi tong ye bu ming ?!?ming :tong “mian ”。)(13)gong tong de ;tong chang de ?!秏eng zi ·teng wen gong shang 》:“tian xia zhi tong yi ye ?!眘i ma guang 《wei pang xiang gong zai rang zai xiang biao 》:“chen wen liang neng shou zhi zhe ,ren zhu zhi tong shu 。”(14)(ma )fen 。《hou han shu ·dai jiu chuan 》:“nai wo jiu fu chuan xia ,yi ma tong xun zhi ?!?15)liang ci 。1. yong yu wen shu ,biao shi yi fen ?!秙hi shui xin yu ·wen xue 》:“mo bu chuan xie ,ge you yi tong 。”2. yong yu ji gu 。xiang dang yu “zhen ”、“bian ”。《hou han shu ·guang wu di ji shang 》:“chuan li yi ji wei ,nai chui gu san tong ?!?/div> tong xiao :zheng ye ?!秙ui shu ·yang wang chuan 》:“ji shi ji qiu er bai yu ren ,wang ~~jiu shen ,jie chao er zou ,qu jin shi qing ,yi mo wei wu ?!?/div> xiao :①ye wan 。tao qian 《zi ji wen 》:“yi yi chai men ,shi wo xiao chen ?!雹趚iao ?!秙hi ji · san wang shi jia 》:“mo er xiao ren ?!雹踭ong “xiao ”。xiang ;lei shi ?!秇an shu ·xing fa zhi 》:“fu ren xiao tian de zhi ??!?/div> yan :①an yi ;an xian ?!秇an shu ·ji an chuan 》:“gong sun hong yan jian ,shang huo shi bu guan ?!雹趌e ;kuai le ?!秡uo chuan ·cheng gong er nian 》:“heng fu bu ren shu nian zhi bu yan ?!?heng fu :ren ming 。)③qing ren chi jiu shi huo ju zai yi qi yin jiu chi fan 。li bai 《jiang jin jiu 》:“chen wang xi shi yan ping le ,dou jiu shi qian zi huan xue 。”(chen wang :zhi cao zhi 。ping le :guan ming 。)④yan xi ;yan hui 。ou yang xiu 《zui weng ting ji 》:“yan han zhi le ,fei si fei zhu 。”⑤tong “yan ”。wan 。kong ping zhong 《xu shi shui ·qiao yi 》:“qiu ye zhe ,tian jiang yao la su sha ,ji sui zhi yan hu !”(su sha :tian qi han leng xiao se de yang zi 。)[yan jian ]huang di xian xia shi shao jian chen min 。fan ye 《hou han shu ·lu gong chuan 》:“qian shi zhong ,shu shao yan jian 。”shang :①jiang li ;shang ci ;jiang shang 。yu “fa ”xiang dui ?!秏o zi ·shang tong xia 》:“shan ren shang er bao ren fa ,ze guo bi zhi ?!雹趕hang ci huo jiang shang de dong xi ?!秙ong shi ·zhang jun chuan 》:“wen zei yi chong shang gou wu shou ?!雹踷eng song ;zeng yu ?!秇uai na zi ·shui lin 》:“wu shang yue ren zhang fu ,fei ji yong ye ?!?zhang fu :mao zi 。)④bao yang ;zan shang ?!秅uo yu ·jin yu jiu 》:“fu shi jun zhe jian guo er shang shan ?!雹輝in shang ;wan shang ;you shang 。tao qian 《yi ju 》:“ji wen gong xin shang ,yi yi xiang yu xi ?!?/div> mo :①(mu)[ming ]ri la de shi hou ?!秎i ji ·pin yi 》:“ri ~ren juan ?!?“mu ”de ben zi 。)②[dai ]mei you shen me 。《zhuang zi ·qiu shui 》:“tian xia zhi shui ,~da yu hai ?!雹踇fu ]bu ?!秏o zi ·gong shu 》:“sha chen ,song ~neng shou ,nai ke gong ye ?!?/div> fang :①qu zhu ;liu fang ?!秡uo chuan ·zhuang gong liu nian 》:“xia ,wei hou ru ,fang gong zi qian mou yu zhou ,fang ning gui yu qin ?!?qian mou 、ning gui :jie ren ming 。)《shang shu ·yao dian 》:“l(fā)iu gong gong yu you zhou ,fang huan dou yu chong shan 。”②mian qu ;jie tuo ;tao yi 。shen gua 《meng xi bi tan ·guan zheng er 》:“kai feng fu shi qi xian jie yi sui han fang shui ?!薄秏eng zi ·gao zi shang 》:“ren you ji quan fang ,ze zhi qiu zhi ?!雹踗ang qi ;qi zhi ?!秇an shu ·ai di ji 》:“zheng sheng yin er luan le ,sheng wang suo fang ?!雹躥ang zong ;fang ren ?!秏eng zi ·teng wen gong xia 》:“shang ju bo ,yu ge wei lin ,ge bai fang er bu si 。”⑤fa chu 。bai ju yi 《chi shang zao chun ji shi qiao meng de 》:“yun po shan cheng se ,bing rong shui fang guang ?!?meng de :liu yu xi zi 。)you fa qian 。he jing ming 《hu ren lie tu ge 》:“hu ying fang quan mo bu wei ,shu ji wan gong jing chi tu ?!雹込hi hua kai fang 。du fu 《liu bie gong an tai yi sha men 》:“jiang na gong mei yi fang chun ?!雹遞a fang ;cong shang wang xia chuan da ming ling 。《yuan dian zhang ·chao gang ·sheng bu jian fan ge li 》:“ru jing dou sheng fu zou huo gai shou zhe ,zi dou sheng zou zhun yue ri fang zhi ?!?dou sheng :zai xiang guan zhi de chen hu 。zhi :zhi fu 。)you zhi jie qian yu ren yi qu li xi ?!禸ei ji shu ·chen yuan kang chuan 》:“fang ze (zhài)jiao yi ,bian yu zhou jun ?!?ze :tong “zhai ”。)⑧fang xia ;ge zhi ?!秐a shi ·yuan xiong liu shao chuan 》:“wang luo han hun han zuo ji ,wen guan jun yi du ,jing fang zhang gui jiang 。”⑨t(yī)ong “fang ”。fang xiao ;mo ni ?!秇an shu ·gong yu chuan 》:“chen yu yi wei jin ru tai gu nan ,yi shao fang gu yi zi jie yan ?!?shao :shao 。)lou :①lou hu 。gu dai ji shi qi ,《han shu ·dong fang shuo chuan 》:“zi ci shi wei hang ,yi ye lou xia shi ke ,nai chu ?!眣e yong yi zhi geng ci ,shi jian 。su shi 《bo suan zi ·huang zhou ding hui yuan yu ju zuo 》:“l(fā)ou duan ren chu jing ?!雹趕hui cong feng xi zhong di xia huo tou guo 。du fu 《mao wu wei qiu feng suo po ge 》:“chuang tou wu lou mo gan chu 。”③kong qiao huo feng xi 。du fu 《jiu ri ji cen can 》:“an de zhu yun shi ,chou neng bu tian lou ?”(yun shi :chuan shui zhang guan hang yun zuo yu de shen 。chou :shei 。)④xie lou ?!秅ong yang chuan ·wen gong liu nian 》:“jun lou yan ye 。”⑤wei lou ;shu lou 。zhu ge liang 《qian chu shi biao 》:“bi neng bi (bì)bu que lou ,you suo an yi ?!?bi :bu 。que :que shi 。)⑥liu shi ;pai chu 。《huai na zi ·ben jing 》:“hong shui lou ,jiu zhou gan 。”sheng :①le yin ;yin le ?!秎un yu ·yang huo 》:“e zi zhi duo zhu ye e zheng sheng zhi luan ya le ye ?!?zheng sheng :zhi zheng de de su le 。ya le :zhi miao tang yin le ,zheng le 。)②sheng yin ;sheng xiang ?!秙hi jing ·xiao ya ·fa mu 》:“ying ji ming yi ,qiu ji you sheng ?!雹踗a chu sheng yin 。gu le fu 《gu shi wei jiao zhong qing qi zuo 》:“a nv mo mo sheng ,shou jin yan kou ti ,lei la bian ru xie ?!雹躪ou yin 。wei xi 《da tie chui chuan 》:“yu ren han yan yu ,yu lei chu sheng ?!雹輘heng zhang ;zhang yang 。zhang pu 《wu ren mu bei ji 》:“wu she zhi hang wei shi xian zhe ,wei zhi sheng yi ,lian zi (zī)cai yi song ji hang ?!?lian :ju ji 。zi :tong “zi ”,cai wu 。)⑥ming yu ;ming sheng ;sheng wang 。《shi jing ·da ya ·wen wang you sheng 》:“wen wang you sheng 。”⑦sheng shi 。《zhan guo ce ·ji ce yi 》:“wu san zhan er san sheng ,sheng wei tian xia ?!?wei :zhen 。)⑧zhi han zi de sheng mu ?!秐a shi ·xie zhuang chuan 》:“you wang xuan mo wen zhuang he zhe wei shuang sheng ,he zhe wei die yun ?!雹醶hi sheng diao ,han zi you ping 、shang 、qu 、ru si chong sheng diao 。han yu 《tang gu xiang quan gong mu bei 》:“(quan )gong sheng san sui ,zhi bian si sheng ,si sui neng wei shi ?!?quan gong :quan de yu 。)⑩liang ci 。biao shi sheng yin fa chu de ci shu 。bai ju yi 《pi pa hang 》:“zhuai zhou ba xian san liang sheng ?!?/div> xian :① yang ma de juan ?!秡hou li · xia guan ·jiao ren 》:“tian zi shi you er xian ,ma liu chong ?!?you :you 。)②yi ding de fan wei ?!秎un yu ·zi zhang 》:“da de bu yu xian ,xiao de chu ru ke ye ?!雹踗ang zhi ?!秡hou yi ·wen yan 》:“xian xie you ji cheng ?!雹躴ing xian ;kong xian 。li shen 《wang nong 》zhi yi :“si hai mo xian tian ,nong fu you e si 。”⑤an jing 。meng hao ran 《xia ri na ting huai xin da 》:“san fa cheng xi liang ,kai xuan wo xian chang 。”(xuan :chuang 。)⑥tong “xian ?!?. shou lian ;shou xi 。li bai 《yu zhang hang 》:“zhan lu su bu xian ?!?lu :zhi di ren 。)2. wen ya ;xian jing 。cao zhi 《mei nv pian 》:“mei nv yao ju xian ?!?/div> que :①tui ;shi tui que ?!秎v shi chun qiu ·xu yi 》:“ma que bu ken jin ?!眊u yi 《guo qin lun 》:“nai shi meng tian bei zhu chang cheng er shou fan li ,que xiong nu qi bai yu li 。”(meng tian :qin ming jiang 。fan li :bi yu bian jiang shang de bing zhang 。)②bi mian ?!秙hi ji ·lu zhong lian ju yang lie chuan 》:“yong shi bu que si er mie ming ?!雹踒u qian jin ,ting zhi ?!秇an fei zi ·wai chu shui you xia 》:“ma tui er que ,ce bu neng jin qian ye ?!雹躩u jue ;tui hai ?!秏eng zi ·mo zhang xia 》:“que zhi que zhi wei bu gong ,he ye ?”li si 《jian zhu ke shu 》:“wang zhe bu que zhong shu ,gu neng ming ji de 。”⑤hui ;hui zhuai 。du fu 《wen guan jun shou he na he bei 》:“que kan qi zi chou he zai ,man juan shi shu xi yu kuang ?!?juan :shou she ,shou qi 。)⑥qu ;diao 。duo yong zai dong ci hou biao ming dong zuo le jie ,wan cheng 。nie yi zhong 《yong tian jia 》:“yi de yan qian chuang ,wan que xin tou rou ?!雹遞u ci 。1. biao shi jiang diao 。xiang dang yu “zheng ”。li shang yin 《you gan 》:“fei guan song yu you wei ci ,que shi xiang wang meng jiao chi ?!?. biao shi chong fu 。xiang dang yu “zai ”、“you ”。li bai 《song he jian gui si ming ying zhi 》:“jie wen yu qi zhu shu he ,he nian que xiang di cheng fei ?!?. biao shi xiang fan ,xiang dang yu “dao ”、“fan ”。li bai 《ba jiu wen yue 》:“ren pan ming yue bu ke de ,yue hang que yu ren xiang sui ?!?/div>
|