| 釋義 |
“禁篽升平,慈闈燕適,褘衣共上玉觴酒。”詩句出處:《綠頭鴨/多麗》;是宋朝詩人曹勛的作品。 | 喜雨薰泛景,翠雲(yún)低柳。正涼生殿閣,梅潤曉天,暑風時候。應(yīng)乘乾、彩虹流渚,驚電繞、璇霄樞鬥。大業(yè)輝光,益建火德,梯航四海盡奔走。六府煥修,多方平定,寰宇歌元首。凝九有。三辰拱北,萬邦孚佑。對祥煙、霽色清和,鳳韶九成儀晝。聽山聲、響傳呼舞,騰紫府、香濃金獸。禁篽升平,慈闈燕適,褘衣共上玉觴酒。齊奉舜圖,南山同永,合殿備金奏。祝聖壽。聖壽無疆,兩儀並久。 | 【註釋】: 禁:(一)①忌諱?!稘h書·藝文志》:“及拘者為之,則牽於禁忌?!?拘者:固執(zhí)不通的人。牽:牽制。)《論衡·譏日》:“舉事若病死災(zāi)患,大則謂之犯觸歲月,小則謂之不避日禁?!薄妒酚洝り愗┫嗍纻怼?“始陳平曰:‘我多陰謀,是道傢之所禁?!?陰謀:秘密計謀。)②制止;禁止。司馬光《訓(xùn)儉示康》:“居位者雖不能禁,忍助之乎?”《荀子·君子》:“皆知夫犯上之禁不可以為安也?!薄秴问洗呵铩みm威》:“令茍則不聽,禁多則不行?!薄渡叹龝べp刑》:“故禁奸止過,莫若重刑?!雹鄯罨蛄?xí)俗所不允許的事?!妒酚洝で厥蓟时炯o》:“犯禁者四百六十餘人,皆坑之咸陽?!雹懿荒茈S便進入的地方。古代常指皇帝居住的地方。《史記·秦始皇本紀》:“二世常居禁中。”(二世:秦二世胡亥。)洪昇《長生殿·定情》:“韶華入禁闈,宮樹發(fā)春暉?!?韶華:春光。闈:宮門。)⑤拘押;監(jiān)禁?!段簳ぐ捕ㄍ跣輦鳌?“乃免官,禁之別館?!庇譃榫薪说牡胤?,監(jiān)獄?!督鹗贰な雷诩o下》:“命罪人在禁有疾,聽親屬入視?!雹揲]拒;封鎖。《戰(zhàn)國策·趙策一》:“五國之兵有日矣,韓乃西師以禁秦國,使秦發(fā)令素服而聽?!?二)jīn 禁受;受得住。杜牧《邊上聞笳》:“遊人一聽頭堪白,蘇武爭禁十九年!”(爭:怎麼。)升:①量器?!俄n非子·外儲說右上》:“宋人有酤酒者,升概甚平?!雹诹吭~。容量單位。一鬥的十分之一。蘇軾《上梅直講書》:“方學(xué)為對偶聲律之文,求升鬥之祿?!雹凵仙??!对娊?jīng)·小雅·天保》:“如月之恒,如日之升?!雹艿?;上?!对娊?jīng)· 小雅· 角弓》:“毋教猱(náo)升木?!?猱:猴類。)⑤谷物登場,即成熟?!墩撜Z·陽貨》:“舊谷既沒,新谷既升。”升平:太平,安寧。張衡《東京賦》:“躬自菲薄,治致~~之德。”平:①平坦;不傾斜?!秴问洗呵铩?yīng)同》:“平地註水,水流濕?!卑拙右住跺X塘湖春行》:“水面初平雲(yún)腳低?!雹谡问蛊?。《列子·湯問》:“山不加增,何苦而不平?”③公平;公正。《詩經(jīng)·小雅·節(jié)南山》:“昊天不平,我王不寧?!薄妒酚洝け怡o倉公列傳》:“妾父為吏,齊中稱其廉平?!表n愈《送孟東野序》:“大凡物不得其平則鳴?!雹芫?;齊一?!吨芤住で?“雲(yún)行雨施,天下平也。”⑤平定;平息?!蹲髠鳌でf公十三年》:“會於北杏,以平宋亂?!雹薨察o;安定。楊炯《從軍行》:“烽火照西京,心中自不平?!雹咂匠?;平時。《後漢書·光武帝紀上》:“飲食言笑如平常?!雹嘁话?;普通。白居易《兩朱閣》:“憶昨平陽宅初置,吞並平人幾傢地!”⑨媾和;講和?!蹲髠鳌せ腹四辍?“秋,隨及楚平?!?隨:國名。)⑩通“評”。評議?!渡叹龝じā?“孝公平畫?!?/div> 慈:①(上對下)慈愛?!抖Y記·祭義》:“敬長慈幼?!倍鸥Α队鬃印?“世難憐渠小,傢貧仰母慈?!?渠:第三人稱代詞。相當於“他”。)②仁慈?!独献印返诹哒拢骸胺虼?,以戰(zhàn)則勝,以守則固。”《新書·道術(shù)》:“惻隱憐愛人謂之慈,反慈為忍?!雹壑改赣H?!读凝S志異·小謝》:“吾將速歸,以慰嚴慈?!?嚴:指父親。)[慈石]即磁鐵?!秴问洗呵铩ぞā?“慈石召鐵?!?/div> 闈:①宮中小門?!吨芏Y·地官·保氏》:“使其屬守王闈?!薄蹲髠鳌ぐЧ哪辍?“攻闈與大門,皆不勝?!雹诜褐搁T?!秶Z·吳語》:“棘闈不納。”(棘:楚邑名。)③皇後與妃子居住的地方?!夺釢h書·皇後紀上》:“後正位宮闈,同體天王?!雹芨改妇邮?。黃庭堅《送蒲元禮南歸》:“此行省親闈?!雹菘紙?。王應(yīng)奎《柳南隨筆》卷二:“至己亥歲張又入闈。”⑥科舉考試。姚合《別胡逸》:“記得春闈同席試?!?/div> 燕:(一)①燕子。《史記·陳涉世傢》:“燕雀安知鴻鵠之志哉!”(安:哪裡。鴻:雁。鵠:天鵝。志:志向。)②安逸;安閑?!妒酚洝とf石君傳》:“雖燕居必冠?!?冠:戴帽。表示恭敬。)③接近;親近。《韓非子·難三》:“士之用不在近遠,而俳(pái)優(yōu)侏儒,固人主之所與燕也?!?俳優(yōu):古代以樂舞作諧戲的藝人。侏儒:雜技藝人。)④輕慢;褻瀆。蘇軾《題楊次公春蘭》:“丹青寫真色,欲補《離騷》傳。對之如靈均,冠佩不敢燕?!?靈均:屈原的字。)⑤通“宴”。宴飲?!对娊?jīng)·小雅·鹿鳴》:“我有旨酒,嘉賓式燕以敖?!?式:與。敖:遨遊。)(二)yān 周代諸侯國名。戰(zhàn)國時七雄之一。在今河北北部與遼寧南部?!俄n非子·初見秦》:“親齊、燕,以成霸王之名?!盵燕支]1.草名??勺骷t色染料、顏料?!赌鲜贰R紀下·廢帝海陵王》:“武帝時以燕支為宋衣?!贝讣t色。白居易《題郡中荔枝詩十八韻》:“燕支掌中顆,甘露舌頭漿。”也作“燕脂”。2.山名。在匈奴境內(nèi)。李白《王昭君》之一:“燕支長寒雪作花?!币卜褐副钡?。李白《代贈遠》:“燕支多美女,走馬輕風雪?!?/div> 適:同“?”。人名用字。衣:(一)①上衣。《詩經(jīng)·邶風·綠衣》:“綠衣黃裳?!?裳:裙子;下衣。)②泛指衣服?!对娊?jīng)·豳風·七月》:“無衣無褐,何以卒歲?”(褐:用粗毛做的短衣。卒:終。)③遮蔽身體局部的東西?!稌x書·惠帝紀》:“帝墜馬傷足,尚書高光進面衣,帝嘉之?!雹芷魑锏耐庹?。歐陽修《六一居士詩話》:“蘇子瞻學(xué)士,蜀人也,嘗於淯井監(jiān)得西南夷人所賣蠻佈弓衣,其文織成梅聖俞春雪詩?!雹葜腹麑嵉钠?、膜。齊丘《陪遊鳳皇臺獻詩》:“金桃?guī)~摘,綠李和衣嚼?!雹拗父苍诘仄け砻嫔系哪承〇|西。白居易《營閑事》:“暖變墻衣色。”⑦鳥羽蟲翅。陸遊《小園獨立》:“新泥添燕戶,細雨濕鶯衣。”張耒《夏日》:“蝶衣曬粉花枝舞?!盵衣缽]亦作“衣缽”。原指佛教中師父傳授給徒弟的袈裟和缽盂,後泛指傳授下來的思想、學(xué)術(shù)、技能等。楊萬裡《贈王婿時可》:“兩傢不是無傢法,何須外人問衣缽?!?(二)yì①穿(衣服)。《孟子·滕文公上》:“許子必織佈然後衣乎?”(許子:許行。)②給人衣服穿。《左傳·昭公十三年》:“寒者衣之,饑者食之。”③覆蓋?!吨芤住は缔o下》:“古之葬者,厚衣之以薪?!?薪:柴草。)④包裹。柳宗元《段太尉逸事狀》:“裂裳衣瘡,手註善藥?!?/div> 共:(一)①拱璧。古代象征法權(quán)、法、法度。後作“珙”?!对娊?jīng)·商頌·長發(fā)》:“受小共大共?!雹诠笆?。兩手在胸前相合,表示恭敬?!墩撜Z· 鄉(xiāng)黨》:“子路共之。”③環(huán)繞。後作“拱”?!墩撜Z·為政》:“譬如北辰,居其所而眾星共之?!?(二)gòng ①共同享有或使用。《史記·越世傢》:“可與共患難,不可與共樂?!雹诠灿嫞豢偣?。魏學(xué)洢《核舟記》:“旁開小窗,左右為四,共八扇。”③副詞。全;皆。《史記·高祖本紀》:“沛今共誅令,擇子弟可立者立之。”④介詞。引進動作涉及;和;跟;與;同。王勃《滕王閣序》:“落霞與孤鶩齊飛,秋水共長天一色?!雹葸B詞,表示並列關(guān)系。林逋《山園小梅》:“不須檀板共金尊?!?(三)gōng ①供給;供應(yīng)。後作“供”。《左傳·僖公四年》:“貢之不入,寡君之罪也;敢不共給。”②通“恭”。恭敬?!睹献印とf章上》:“我竭力耕田,共為子職而已矣?!?/div> 上:(一)①位置在高處的。與“下”相對?!睹献印ち夯萃跎稀?“王坐於堂上,有牽牛而過堂下者?!雹诘燃壐呋蛸|(zhì)量好的?!短旃ら_物·飴餳》:“色以白者為上。”③次序或時間在前的。《墨子·七患》:“故雖上世之聖王,豈能使五谷常收,而旱水不至哉?”古樂府《日出東南隅行》:“東方千餘騎,夫婿居上頭?!雹茉谏衔坏木??!睹献印ち夯萃跎稀?“入以事其父兄,出以事其長上。”⑤由低處往高處?!肚f子·逍遙遊》:“摶(tuán)扶搖而上者九萬裡?!雹奕?;往。黃宗羲《柳敬亭傳》:“始復(fù)上街頭理其故業(yè)?!雹呦蚯啊!稇?zhàn)國策·秦策二》:“三鼓之而卒不上?!?卒:終。)⑧進呈;進獻;送上?!稘h書·東方朔傳》:“四方士多上書言得失。”⑨出場。王實甫《西廂記》第一本楔子:“正旦扮鶯鶯上?!雹饧?;添加。《論語·顏淵》:“草上之風必偃。”(11)塗染?!短旃ら_物·造竹紙》:“先以白礬水染過,後上紅花汁雲(yún)。”(12)通“尚”。崇尚?!秴问洗呵铩らL見》:“尊賢上功?!?(二)shǎng 上聲,漢語四聲之一。鐘嶸《詩品序》:“至平上去人,則餘病未能?!?/div> 玉:①一種質(zhì)細堅硬而有光澤的美石?!渡袝へ?yìn)征》:“火炎昆岡,玉石俱焚。”(胤:古國名。炎:焚燒。)《詩經(jīng)·小雅·鶴鳴》:“它山之石,可以攻玉?!?攻:制作。)②玉器。《左傳·莊公十年》:“犧牲玉帛,弗敢加也?!?犧牲:祭祀用的牛羊豬。加:增加。指虛報。)③精美珍貴的。葛洪《抱樸子·外篇·詰鮑》:“崇節(jié)儉之清風,肅玉食之明禁?!雹軡嵃酌篮玫?。鮑照《舞鶴賦》:“疊霜毛而弄影,振玉羽而臨霞?!?羽:羽翼。)⑤相助;培養(yǎng)?!对娊?jīng)·大雅·民勞》:“王欲玉女,是用大諫。”(用:以。諫:規(guī)勸。)觴:①盛酒的杯子。也泛指酒器?!蹲髠鳌こ晒辍?“奉觴加璧以進?!雹陲嬀?。王羲之《蘭亭集序》:“一觴一詠,亦足以暢敘幽情。”③敬酒;勸飲?!秴问洗呵铩?達鬱》:“管仲觴桓公?!?/div> “禁篽升平,慈闈燕適,褘衣共上玉觴酒?!痹娋涑鎏帲骸毒G頭鴨/多麗》;是宋朝詩人曹勛的作品。 | 喜雨薰泛景,翠云低柳。正涼生殿閣,梅潤曉天,暑風時候。應(yīng)乘乾、彩虹流渚,驚電繞、璇霄樞斗。大業(yè)輝光,益建火德,梯航四海盡奔走。六府煥修,多方平定,寰宇歌元首。凝九有。三辰拱北,萬邦孚佑。對祥煙、霽色清和,鳳韶九成儀晝。聽山聲、響傳呼舞,騰紫府、香濃金獸。禁篽升平,慈闈燕適,褘衣共上玉觴酒。齊奉舜圖,南山同永,合殿備金奏。祝圣壽。圣壽無疆,兩儀并久。 | 【注釋】: 禁:(一)①忌諱?!稘h書·藝文志》:“及拘者為之,則牽于禁忌。”(拘者:固執(zhí)不通的人。牽:牽制。)《論衡·譏日》:“舉事若病死災(zāi)患,大則謂之犯觸歲月,小則謂之不避日禁?!薄妒酚洝り愗┫嗍兰摇?“始陳平曰:‘我多陰謀,是道家之所禁?!?陰謀:秘密計謀。)②制止;禁止。司馬光《訓(xùn)儉示康》:“居位者雖不能禁,忍助之乎?”《荀子·君子》:“皆知夫犯上之禁不可以為安也?!薄秴问洗呵铩みm威》:“令茍則不聽,禁多則不行?!薄渡叹龝べp刑》:“故禁奸止過,莫若重刑?!雹鄯罨蛄?xí)俗所不允許的事。《史記·秦始皇本紀》:“犯禁者四百六十余人,皆坑之咸陽?!雹懿荒茈S便進入的地方。古代常指皇帝居住的地方?!妒酚洝で厥蓟时炯o》:“二世常居禁中?!?二世:秦二世胡亥。)洪昇《長生殿·定情》:“韶華入禁闈,宮樹發(fā)春暉?!?韶華:春光。闈:宮門。)⑤拘押;監(jiān)禁?!段簳ぐ捕ㄍ跣輦鳌?“乃免官,禁之別館?!庇譃榫薪说牡胤?,監(jiān)獄?!督鹗贰な雷诩o下》:“命罪人在禁有疾,聽親屬入視?!雹揲]拒;封鎖?!稇?zhàn)國策·趙策一》:“五國之兵有日矣,韓乃西師以禁秦國,使秦發(fā)令素服而聽?!?二)jīn 禁受;受得住。杜牧《邊上聞笳》:“游人一聽頭堪白,蘇武爭禁十九年!”(爭:怎么。)升:①量器?!俄n非子·外儲說右上》:“宋人有酤酒者,升概甚平?!雹诹吭~。容量單位。一斗的十分之一。蘇軾《上梅直講書》:“方學(xué)為對偶聲律之文,求升斗之祿?!雹凵仙!对娊?jīng)·小雅·天?!?“如月之恒,如日之升?!雹艿牵簧稀!对娊?jīng)· 小雅· 角弓》:“毋教猱(náo)升木?!?猱:猴類。)⑤谷物登場,即成熟?!墩撜Z·陽貨》:“舊谷既沒,新谷既升?!?/div> 升平:太平,安寧。張衡《東京賦》:“躬自菲薄,治致~~之德?!?/div> 平:①平坦;不傾斜?!秴问洗呵铩?yīng)同》:“平地注水,水流濕?!卑拙右住跺X塘湖春行》:“水面初平云腳低?!雹谡问蛊??!读凶印珕枴?“山不加增,何苦而不平?”③公平;公正?!对娊?jīng)·小雅·節(jié)南山》:“昊天不平,我王不寧?!薄妒酚洝け怡o倉公列傳》:“妾父為吏,齊中稱其廉平?!表n愈《送孟東野序》:“大凡物不得其平則鳴?!雹芫?;齊一?!吨芤住で?“云行雨施,天下平也?!雹萜蕉?;平息。《左傳·莊公十三年》:“會于北杏,以平宋亂?!雹薨察o;安定。楊炯《從軍行》:“烽火照西京,心中自不平?!雹咂匠#黄綍r?!逗鬂h書·光武帝紀上》:“飲食言笑如平常。”⑧一般;普通。白居易《兩朱閣》:“憶昨平陽宅初置,吞并平人幾家地!”⑨媾和;講和?!蹲髠鳌せ腹四辍?“秋,隨及楚平。”(隨:國名。)⑩通“評”。評議。《商君書·更法》:“孝公平畫?!?/div> 慈:①(上對下)慈愛。《禮記·祭義》:“敬長慈幼。”杜甫《幼子》:“世難憐渠小,家貧仰母慈?!?渠:第三人稱代詞。相當于“他”。)②仁慈?!独献印返诹哒拢骸胺虼?,以戰(zhàn)則勝,以守則固?!薄缎聲さ佬g(shù)》:“惻隱憐愛人謂之慈,反慈為忍。”③指母親。《聊齋志異·小謝》:“吾將速歸,以慰嚴慈?!?嚴:指父親。)[慈石]即磁鐵?!秴问洗呵铩ぞā?“慈石召鐵?!?/div> 闈:①宮中小門?!吨芏Y·地官·保氏》:“使其屬守王闈?!薄蹲髠鳌ぐЧ哪辍?“攻闈與大門,皆不勝?!雹诜褐搁T?!秶Z·吳語》:“棘闈不納?!?棘:楚邑名。)③皇后與妃子居住的地方?!逗鬂h書·皇后紀上》:“后正位宮闈,同體天王?!雹芨改妇邮?。黃庭堅《送蒲元禮南歸》:“此行省親闈?!雹菘紙觥M鯌?yīng)奎《柳南隨筆》卷二:“至己亥歲張又入闈?!雹蘅婆e考試。姚合《別胡逸》:“記得春闈同席試?!?/div> 燕:(一)①燕子。《史記·陳涉世家》:“燕雀安知鴻鵠之志哉!”(安:哪里。鴻:雁。鵠:天鵝。志:志向。)②安逸;安閑?!妒酚洝とf石君傳》:“雖燕居必冠。”(冠:戴帽。表示恭敬。)③接近;親近。《韓非子·難三》:“士之用不在近遠,而俳(pái)優(yōu)侏儒,固人主之所與燕也。”(俳優(yōu):古代以樂舞作諧戲的藝人。侏儒:雜技藝人。)④輕慢;褻瀆。蘇軾《題楊次公春蘭》:“丹青寫真色,欲補《離騷》傳。對之如靈均,冠佩不敢燕?!?靈均:屈原的字。)⑤通“宴”。宴飲。《詩經(jīng)·小雅·鹿鳴》:“我有旨酒,嘉賓式燕以敖。”(式:與。敖:遨游。)(二)yān 周代諸侯國名。戰(zhàn)國時七雄之一。在今河北北部與遼寧南部?!俄n非子·初見秦》:“親齊、燕,以成霸王之名?!盵燕支]1.草名??勺骷t色染料、顏料?!赌鲜贰R紀下·廢帝海陵王》:“武帝時以燕支為宋衣。”代指紅色。白居易《題郡中荔枝詩十八韻》:“燕支掌中顆,甘露舌頭漿?!币沧鳌把嘀?。2.山名。在匈奴境內(nèi)。李白《王昭君》之一:“燕支長寒雪作花?!币卜褐副钡?。李白《代贈遠》:“燕支多美女,走馬輕風雪?!?/div> 適:同“?”。人名用字。衣:(一)①上衣?!对娊?jīng)·邶風·綠衣》:“綠衣黃裳。”(裳:裙子;下衣。)②泛指衣服?!对娊?jīng)·豳風·七月》:“無衣無褐,何以卒歲?”(褐:用粗毛做的短衣。卒:終。)③遮蔽身體局部的東西。《晉書·惠帝紀》:“帝墜馬傷足,尚書高光進面衣,帝嘉之?!雹芷魑锏耐庹帧W陽修《六一居士詩話》:“蘇子瞻學(xué)士,蜀人也,嘗于淯井監(jiān)得西南夷人所賣蠻布弓衣,其文織成梅圣俞春雪詩。”⑤指果實的皮、膜。齊丘《陪游鳳皇臺獻詩》:“金桃?guī)~摘,綠李和衣嚼?!雹拗父苍诘仄け砻嫔系哪承〇|西。白居易《營閑事》:“暖變墻衣色。”⑦鳥羽蟲翅。陸游《小園獨立》:“新泥添燕戶,細雨濕鶯衣。”張耒《夏日》:“蝶衣曬粉花枝舞?!盵衣缽]亦作“衣缽”。原指佛教中師父傳授給徒弟的袈裟和缽盂,后泛指傳授下來的思想、學(xué)術(shù)、技能等。楊萬里《贈王婿時可》:“兩家不是無家法,何須外人問衣缽?!?(二)yì①穿(衣服)。《孟子·滕文公上》:“許子必織布然后衣乎?”(許子:許行。)②給人衣服穿?!蹲髠鳌ふ压辍?“寒者衣之,饑者食之?!雹鄹采w?!吨芤住は缔o下》:“古之葬者,厚衣之以薪?!?薪:柴草。)④包裹。柳宗元《段太尉逸事狀》:“裂裳衣瘡,手注善藥?!?/div> 共:(一)①拱璧。古代象征法權(quán)、法、法度。后作“珙”。《詩經(jīng)·商頌·長發(fā)》:“受小共大共?!雹诠笆帧墒衷谛厍跋嗪?,表示恭敬?!墩撜Z· 鄉(xiāng)黨》:“子路共之?!雹郗h(huán)繞。后作“拱”?!墩撜Z·為政》:“譬如北辰,居其所而眾星共之。” (二)gòng ①共同享有或使用。《史記·越世家》:“可與共患難,不可與共樂。”②共計;總共。魏學(xué)洢《核舟記》:“旁開小窗,左右為四,共八扇。”③副詞。全;皆?!妒酚洝じ咦姹炯o》:“沛今共誅令,擇子弟可立者立之。”④介詞。引進動作涉及;和;跟;與;同。王勃《滕王閣序》:“落霞與孤鶩齊飛,秋水共長天一色。”⑤連詞,表示并列關(guān)系。林逋《山園小梅》:“不須檀板共金尊?!?(三)gōng ①供給;供應(yīng)。后作“供”?!蹲髠鳌べ夜哪辍?“貢之不入,寡君之罪也;敢不共給。”②通“恭”。恭敬。《孟子·萬章上》:“我竭力耕田,共為子職而已矣?!?/div> 上:(一)①位置在高處的。與“下”相對。《孟子·梁惠王上》:“王坐于堂上,有牽牛而過堂下者?!雹诘燃壐呋蛸|(zhì)量好的?!短旃ら_物·飴餳》:“色以白者為上?!雹鄞涡蚧驎r間在前的。《墨子·七患》:“故雖上世之圣王,豈能使五谷常收,而旱水不至哉?”古樂府《日出東南隅行》:“東方千余騎,夫婿居上頭。”④在上位的君主。《孟子·梁惠王上》:“入以事其父兄,出以事其長上?!雹萦傻吞幫咛?。《莊子·逍遙游》:“摶(tuán)扶搖而上者九萬里?!雹奕?;往。黃宗羲《柳敬亭傳》:“始復(fù)上街頭理其故業(yè)?!雹呦蚯?。《戰(zhàn)國策·秦策二》:“三鼓之而卒不上?!?卒:終。)⑧進呈;進獻;送上?!稘h書·東方朔傳》:“四方士多上書言得失?!雹岢鰣?。王實甫《西廂記》第一本楔子:“正旦扮鶯鶯上?!雹饧?;添加。《論語·顏淵》:“草上之風必偃?!?11)涂染。《天工開物·造竹紙》:“先以白礬水染過,后上紅花汁云?!?12)通“尚”。崇尚?!秴问洗呵铩らL見》:“尊賢上功?!?(二)shǎng 上聲,漢語四聲之一。鐘嶸《詩品序》:“至平上去人,則余病未能?!?/div> 玉:①一種質(zhì)細堅硬而有光澤的美石。《尚書·胤(yìn)征》:“火炎昆岡,玉石俱焚?!?胤:古國名。炎:焚燒。)《詩經(jīng)·小雅·鶴鳴》:“它山之石,可以攻玉。”(攻:制作。)②玉器?!蹲髠鳌でf公十年》:“犧牲玉帛,弗敢加也?!?犧牲:祭祀用的牛羊豬。加:增加。指虛報。)③精美珍貴的。葛洪《抱樸子·外篇·詰鮑》:“崇節(jié)儉之清風,肅玉食之明禁。”④潔白美好的。鮑照《舞鶴賦》:“疊霜毛而弄影,振玉羽而臨霞?!?羽:羽翼。)⑤相助;培養(yǎng)?!对娊?jīng)·大雅·民勞》:“王欲玉女,是用大諫?!?用:以。諫:規(guī)勸。)觴:①盛酒的杯子。也泛指酒器。《左傳·成公二年》:“奉觴加璧以進。”②飲酒。王羲之《蘭亭集序》:“一觴一詠,亦足以暢敘幽情?!雹劬淳疲粍耧??!秴问洗呵铩?達郁》:“管仲觴桓公?!?/div> “jin yu sheng ping ,ci wei yan kuo ,hui yi gong shang yu shang jiu ?!眘hi gou chu chu :《lu tou ya /duo li 》;shi song chao shi ren cao xun de zuo pin 。 | xi yu xun fan jing ,cui yun di liu 。zheng liang sheng dian ge ,mei run xiao tian ,shu feng shi hou 。ying cheng gan 、cai hong liu zhu ,jing dian rao 、xuan xiao shu dou 。da ye hui guang ,yi jian huo de ,ti hang si hai jin ben zou 。liu fu huan xiu ,duo fang ping ding ,huan yu ge yuan shou 。ning jiu you 。san chen gong bei ,mo bang fu you 。dui xiang yan 、ji se qing he ,feng shao jiu cheng yi zhou 。ting shan sheng 、xiang chuan hu wu ,teng zi fu 、xiang nong jin shou 。jin yu sheng ping ,ci wei yan kuo ,hui yi gong shang yu shang jiu 。ji feng shun tu ,na shan tong yong ,ge dian bei jin zou 。zhu sheng shou 。sheng shou mo jiang ,liang yi bing jiu 。 | 【zhu shi 】: jin :(yi )①ji hui ?!秇an shu ·yi wen zhi 》:“ji ju zhe wei zhi ,ze qian yu jin ji ?!?ju zhe :gu zhi bu tong de ren 。qian :qian zhi 。)《lun heng ·ji ri 》:“ju shi re bing si zai huan ,da ze wei zhi fan chu sui yue ,xiao ze wei zhi bu bi ri jin ?!薄秙hi ji ·chen cheng xiang shi jia 》:“shi chen ping yue :‘wo duo yin mou ,shi dao jia zhi suo jin ?!?yin mou :bi mi ji mou 。)②zhi zhi ;jin zhi 。si ma guang 《xun jian shi kang 》:“ju wei zhe sui bu neng jin ,ren zhu zhi hu ?”《xun zi ·jun zi 》:“jie zhi fu fan shang zhi jin bu ke yi wei an ye ?!薄秎v shi chun qiu ·kuo wei 》:“l(fā)ing gou ze bu ting ,jin duo ze bu hang ?!薄秙hang jun shu ·shang xing 》:“gu jin jian zhi guo ,mo re chong xing 。”③fa ling huo xi su suo bu yun hu de shi ?!秙hi ji ·qin shi huang ben ji 》:“fan jin zhe si bai liu shi yu ren ,jie keng zhi xian yang ?!雹躡u neng sui bian jin ru de de fang 。gu dai chang zhi huang di ju zhu de de fang 。《shi ji ·qin shi huang ben ji 》:“er shi chang ju jin zhong ?!?er shi :qin er shi hu hai 。)hong 昇《chang sheng dian ·ding qing 》:“shao hua ru jin wei ,gong shu fa chun hui ?!?shao hua :chun guang 。wei :gong men 。)⑤ju ya ;jian jin ?!秝ei shu ·an ding wang xiu chuan 》:“nai mian guan ,jin zhi bie guan ?!眣ou wei ju jin ren de de fang ,jian yu ?!秊in shi ·shi zong ji xia 》:“ming zui ren zai jin you ji ,ting qin shu ru shi 。”⑥bi ju ;feng suo ?!秡han guo ce ·zhao ce yi 》:“wu guo zhi bing you ri yi ,han nai xi shi yi jin qin guo ,shi qin fa ling su fu er ting ?!?er )jīn jin shou ;shou de zhu 。du mu 《bian shang wen jia 》:“you ren yi ting tou kan bai ,su wu zheng jin shi jiu nian !”(zheng :zen me 。)sheng :①liang qi ?!秇an fei zi ·wai chu shui you shang 》:“song ren you gu jiu zhe ,sheng gai shen ping ?!雹趌iang ci 。rong liang chan wei 。yi dou de shi fen zhi yi 。su shi 《shang mei zhi jiang shu 》:“fang xue wei dui ou sheng lv zhi wen ,qiu sheng dou zhi lu ?!雹踫hang sheng ?!秙hi jing ·xiao ya ·tian bao 》:“ru yue zhi heng ,ru ri zhi sheng ?!雹躣eng ;shang ?!秙hi jing · xiao ya · jiao gong 》:“wu jiao nao (náo)sheng mu ?!?nao :hou lei 。)⑤gu wu deng chang ,ji cheng shou ?!秎un yu ·yang huo 》:“jiu gu ji mei ,xin gu ji sheng ?!?/div> sheng ping :tai ping ,an ning 。zhang heng 《dong jing fu 》:“gong zi fei bao ,zhi zhi ~~zhi de ?!?/div> ping :①ping tan ;bu qing xie ?!秎v shi chun qiu ·ying tong 》:“ping de zhu shui ,shui liu shi ?!眀ai ju yi 《qian tang hu chun hang 》:“shui mian chu ping yun jiao di ?!雹趜heng zhi shi ping ?!秎ie zi ·shang wen 》:“shan bu jia zeng ,he ku er bu ping ?”③gong ping ;gong zheng ?!秙hi jing ·xiao ya ·jie na shan 》:“hao tian bu ping ,wo wang bu ning ?!薄秙hi ji ·bian que cang gong lie chuan 》:“qie fu wei li ,ji zhong chen ji lian ping 。”han yu 《song meng dong ye xu 》:“da fan wu bu de ji ping ze ming ?!雹躩un ping ;ji yi ?!秡hou yi ·gan 》:“yun hang yu shi ,tian xia ping ye ?!雹輕ing ding ;ping xi 。《zuo chuan ·zhuang gong shi san nian 》:“hui yu bei xing ,yi ping song luan ?!雹轪n jing ;an ding 。yang jiong 《cong jun hang 》:“feng huo zhao xi jing ,xin zhong zi bu ping 。”⑦ping chang ;ping shi 。《hou han shu ·guang wu di ji shang 》:“yin shi yan xiao ru ping chang ?!雹鄖i ban ;pu tong 。bai ju yi 《liang zhu ge 》:“yi zuo ping yang zhai chu zhi ,tun bing ping ren ji jia de !”⑨gou he ;jiang he ?!秡uo chuan ·huan gong ba nian 》:“qiu ,sui ji chu ping ?!?sui :guo ming 。)⑩tong “ping ”。ping yi ?!秙hang jun shu ·geng fa 》:“xiao gong ping hua ?!?/div> ci :①(shang dui xia )ci ai ?!秎i ji ·ji yi 》:“jing chang ci you ?!眃u fu 《you zi 》:“shi nan lian qu xiao ,jia pin yang mu ci ?!?qu :di san ren chen dai ci 。xiang dang yu “ta ”。)②ren ci ?!秎ao zi 》di liu shi qi zhang :“fu ci ,yi zhan ze sheng ,yi shou ze gu ?!薄秞in shu ·dao shu 》:“ce yin lian ai ren wei zhi ci ,fan ci wei ren ?!雹踷hi mu qin ?!秎iao zhai zhi yi ·xiao xie 》:“wu jiang su gui ,yi wei yan ci ?!?yan :zhi fu qin 。)[ci dan ]ji ci tie 。《lv shi chun qiu ·jing tong 》:“ci dan shao tie 。”wei :①gong zhong xiao men 。《zhou li ·de guan ·bao shi 》:“shi ji shu shou wang wei 。”《zuo chuan ·ai gong shi si nian 》:“gong wei yu da men ,jie bu sheng ?!雹趂an zhi men ?!秅uo yu ·wu yu 》:“ji wei bu na ?!?ji :chu yi ming 。)③huang hou yu fei zi ju zhu de de fang ?!秇ou han shu ·huang hou ji shang 》:“hou zheng wei gong wei ,tong ti tian wang ?!雹躥u mu ju shi 。huang ting jian 《song pu yuan li na gui 》:“ci hang sheng qin wei 。”⑤kao chang 。wang ying kui 《liu na sui bi 》juan er :“zhi ji hai sui zhang you ru wei ?!雹辦e ju kao shi 。yao ge 《bie hu yi 》:“ji de chun wei tong xi shi ?!?/div> yan :(yi )①yan zi ?!秙hi ji ·chen she shi jia 》:“yan qiao an zhi hong gu zhi zhi zai !”(an :na li 。hong :yan 。gu :tian e 。zhi :zhi xiang 。)②an yi ;an xian 。《shi ji ·mo dan jun chuan 》:“sui yan ju bi guan ?!?guan :dai mao 。biao shi gong jing 。)③jie jin ;qin jin 。《han fei zi ·nan san 》:“shi zhi yong bu zai jin yuan ,er pai (pái)you zhu ru ,gu ren zhu zhi suo yu yan ye ?!?pai you :gu dai yi le wu zuo xie hu de yi ren 。zhu ru :za ji yi ren 。)④qing man ;xie du 。su shi 《ti yang ci gong chun lan 》:“dan qing xie zhen se ,yu bu 《li sao 》chuan 。dui zhi ru ling jun ,guan pei bu gan yan ?!?ling jun :qu yuan de zi 。)⑤tong “yan ”。yan yin ?!秙hi jing ·xiao ya ·lu ming 》:“wo you zhi jiu ,jia bin shi yan yi ao ?!?shi :yu 。ao :ao you 。)(er )yān zhou dai zhu hou guo ming 。zhan guo shi qi xiong zhi yi 。zai jin he bei bei bu yu liao ning na bu ?!秇an fei zi ·chu jian qin 》:“qin ji 、yan ,yi cheng ba wang zhi ming 。”[yan zhi ]1.cao ming 。ke zuo gong se ran liao 、yan liao ?!秐a shi ·ji ji xia ·fei di hai ling wang 》:“wu di shi yi yan zhi wei song yi ?!眃ai zhi gong se 。bai ju yi 《ti jun zhong li zhi shi shi ba yun 》:“yan zhi zhang zhong ke ,gan lou she tou jiang ?!眣e zuo “yan zhi ”。2.shan ming 。zai xiong nu jing nei 。li bai 《wang zhao jun 》zhi yi :“yan zhi chang han xue zuo hua 。”ye fan zhi bei de 。li bai 《dai zeng yuan 》:“yan zhi duo mei nv ,zou ma qing feng xue ?!?/div> kuo :tong “?”。ren ming yong zi 。yi :(yi )①shang yi 。《shi jing ·bei feng ·lu yi 》:“l(fā)u yi huang chang ?!?chang :qun zi ;xia yi 。)②fan zhi yi fu ?!秙hi jing ·bin feng ·qi yue 》:“mo yi mo he ,he yi cu sui ?”(he :yong cu mao zuo de duan yi 。cu :zhong 。)③zhe bi shen ti ju bu de dong xi 。《jin shu ·hui di ji 》:“di zhui ma shang zu ,shang shu gao guang jin mian yi ,di jia zhi 。”④qi wu de wai zhao 。ou yang xiu 《liu yi ju shi shi hua 》:“su zi zhan xue shi ,shu ren ye ,chang yu yu jing jian de xi na yi ren suo mai man bu gong yi ,ji wen zhi cheng mei sheng shu chun xue shi ?!雹輟hi guo shi de pi 、mo 。ji qiu 《pei you feng huang tai suo shi 》:“jin tao dai xie zhai ,lu li he yi jiao ?!雹込hi fu zai de pi biao mian shang de mou xie dong xi 。bai ju yi 《ying xian shi 》:“nuan bian qiang yi se ?!雹遜iao yu chong chi 。liu you 《xiao yuan du li 》:“xin ni tian yan hu ,xi yu shi ying yi ?!眤hang lei 《xia ri 》:“die yi shai fen hua zhi wu 。”[yi bo ]yi zuo “yi 缽”。yuan zhi fo jiao zhong shi fu chuan shou gei tu di de jia sha he bo yu ,hou fan zhi chuan shou xia lai de sai xiang 、xue shu 、ji neng deng 。yang mo li 《zeng wang xu shi ke 》:“l(fā)iang jia bu shi mo jia fa ,he xu wai ren wen yi bo 。” (er )yì①chuan (yi fu )。《meng zi ·teng wen gong shang 》:“hu zi bi zhi bu ran hou yi hu ?”(hu zi :hu hang 。)②gei ren yi fu chuan ?!秡uo chuan ·zhao gong shi san nian 》:“han zhe yi zhi ,ji zhe shi zhi ?!雹踗u gai ?!秡hou yi ·ji ci xia 》:“gu zhi zang zhe ,hou yi zhi yi xin ?!?xin :chai cao 。)④bao guo 。liu zong yuan 《duan tai wei yi shi zhuang 》:“l(fā)ie chang yi chuang ,shou zhu shan yao 。”gong :(yi )①gong bi 。gu dai xiang zheng fa quan 、fa 、fa du 。hou zuo “gong ”?!秙hi jing ·shang song ·chang fa 》:“shou xiao gong da gong ?!雹趃ong shou 。liang shou zai xiong qian xiang ge ,biao shi gong jing ?!秎un yu · xiang dang 》:“zi lu gong zhi ?!雹踙uan rao 。hou zuo “gong ”?!秎un yu ·wei zheng 》:“pi ru bei chen ,ju ji suo er zhong xing gong zhi 。” (er )gòng ①gong tong xiang you huo shi yong ?!秙hi ji ·yue shi jia 》:“ke yu gong huan nan ,bu ke yu gong le ?!雹趃ong ji ;zong gong 。wei xue yi 《he zhou ji 》:“pang kai xiao chuang ,zuo you wei si ,gong ba shan 。”③fu ci 。quan ;jie ?!秙hi ji ·gao zu ben ji 》:“pei jin gong zhu ling ,ze zi di ke li zhe li zhi 。”④jie ci 。yin jin dong zuo she ji ;he ;gen ;yu ;tong 。wang bo 《teng wang ge xu 》:“l(fā)a xia yu gu wu ji fei ,qiu shui gong chang tian yi se 。”⑤lian ci ,biao shi bing lie guan ji 。lin bu 《shan yuan xiao mei 》:“bu xu tan ban gong jin zun 。” (san )gōng ①gong gei ;gong ying 。hou zuo “gong ”?!秡uo chuan ·xi gong si nian 》:“gong zhi bu ru ,gua jun zhi zui ye ;gan bu gong gei ?!雹趖ong “gong ”。gong jing ?!秏eng zi ·mo zhang shang 》:“wo jie li geng tian ,gong wei zi zhi er yi yi ?!?/div> shang :(yi )①wei zhi zai gao chu de 。yu “xia ”xiang dui 。《meng zi ·liang hui wang shang 》:“wang zuo yu tang shang ,you qian niu er guo tang xia zhe ?!雹赿eng ji gao huo zhi liang hao de 。《tian gong kai wu ·yi tang 》:“se yi bai zhe wei shang 。”③ci xu huo shi jian zai qian de 。《mo zi ·qi huan 》:“gu sui shang shi zhi sheng wang ,qi neng shi wu gu chang shou ,er han shui bu zhi zai ?”gu le fu 《ri chu dong na yu hang 》:“dong fang qian yu ji ,fu xu ju shang tou 。”④zai shang wei de jun zhu 。《meng zi ·liang hui wang shang 》:“ru yi shi ji fu xiong ,chu yi shi ji chang shang 。”⑤you di chu wang gao chu ?!秡huang zi ·xiao yao you 》:“tuan (tuán)fu yao er shang zhe jiu mo li 。”⑥qu ;wang 。huang zong xi 《liu jing ting chuan 》:“shi fu shang jie tou li ji gu ye ?!雹選iang qian ?!秡han guo ce ·qin ce er 》:“san gu zhi er cu bu shang 。”(cu :zhong 。)⑧jin cheng ;jin suo ;song shang 。《han shu ·dong fang shuo chuan 》:“si fang shi duo shang shu yan de shi ?!雹醕hu chang 。wang shi fu 《xi xiang ji 》di yi ben xie zi :“zheng dan ban ying ying shang ?!雹鈐ia ;tian jia ?!秎un yu ·yan yuan 》:“cao shang zhi feng bi yan 。”(11)tu ran ?!秚ian gong kai wu ·zao zhu zhi 》:“xian yi bai fan shui ran guo ,hou shang gong hua zhi yun ?!?12)tong “shang ”。chong shang 。《lv shi chun qiu ·chang jian 》:“zun xian shang gong 。” (er )shǎng shang sheng ,han yu si sheng zhi yi 。zhong rong 《shi pin xu 》:“zhi ping shang qu ren ,ze yu bing wei neng 。”yu :①yi chong zhi xi jian ying er you guang ze de mei dan ?!秙hang shu ·yin (yìn)zheng 》:“huo yan kun gang ,yu dan ju fen 。”(yin :gu guo ming 。yan :fen shao 。)《shi jing ·xiao ya ·he ming 》:“ta shan zhi dan ,ke yi gong yu ?!?gong :zhi zuo 。)②yu qi 。《zuo chuan ·zhuang gong shi nian 》:“xi sheng yu bo ,fu gan jia ye ?!?xi sheng :ji si yong de niu yang zhu 。jia :zeng jia 。zhi xu bao 。)③jing mei zhen gui de 。ge hong 《bao piao zi ·wai pian ·jie bao 》:“chong jie jian zhi qing feng ,su yu shi zhi ming jin ?!雹躩ie bai mei hao de 。bao zhao 《wu he fu 》:“die shuang mao er long ying ,zhen yu yu er lin xia ?!?yu :yu yi 。)⑤xiang zhu ;pei yang ?!秙hi jing ·da ya ·min lao 》:“wang yu yu nv ,shi yong da jian 。”(yong :yi 。jian :gui quan 。)shang :①cheng jiu de bei zi 。ye fan zhi jiu qi ?!秡uo chuan ·cheng gong er nian 》:“feng shang jia bi yi jin ?!雹趛in jiu 。wang xi zhi 《lan ting ji xu 》:“yi shang yi yong ,yi zu yi chang xu you qing ?!雹踛ing jiu ;quan yin ?!秎v shi chun qiu · da yu 》:“guan zhong shang huan gong ?!?/div>
|