| 釋義 |
“飛一鏡秋冷,列屏天遠(yuǎn),雞聲人語(yǔ)半郊邑?!痹?shī)句出處:《蘭陵王》;是宋朝詩(shī)人劉之才的作品。 | 此何夕。天水空明一碧。商量賦、如此江山,幾個(gè)斜陽(yáng)瞭今昔?;呐_(tái)步晚色。沙鳥(niǎo)依稀曾識(shí)。啼鶬外,人遠(yuǎn)未歸,江闊晴虹臥千尺。殘碑蘚痕積。記當(dāng)日清遊,夫君題墨。碧瑤仙去蒼雲(yún)隔。飛一鏡秋冷,列屏天遠(yuǎn),雞聲人語(yǔ)半郊邑。寄情又江國(guó)。愁寂。怕聞笛。正怨苦溪猿,飛倦汀翼。陰陰翡翠迷津驛??朗聣m化,吾心形役。清吟孤往,渺醉影,夜翠濕。 | 【註釋】: 飛:①鳥(niǎo)類(lèi)和某些昆蟲(chóng)鼓動(dòng)翅膀在空中 飛行。屈原《天問(wèn)》:“蒼鳥(niǎo)群飛?!倍鸥Α肚住分骸包c(diǎn)水蜻蜓款款飛。”(款款:緩緩。)②物體憑借外力或機(jī)械作用在空中行動(dòng)?!俄n非子·外儲(chǔ)說(shuō)左上》:“先生之巧,至能使木鳶(yuān)飛?!?木鳶:古代飛行器。鳶:鳥(niǎo)名。)③飛動(dòng);飄落。杜甫《閿鄉(xiāng)薑七少府設(shè)鱠戲贈(zèng)長(zhǎng)歌》:“無(wú)聲細(xì)下飛碎雪,有骨已剁觜春蔥?!睆堉竞汀稘O父》:“八月九月蘆花飛?!雹芨?。何晏《景福殿賦》:“飛宇承霓?!雹轃o(wú)根據(jù)的;無(wú)緣無(wú)故的;意外的?!夺釢h書(shū)·周榮傳》:“若卒遇飛禍,無(wú)得殯斂?!雹扌稳輼O快?!度龂?guó)志·吳書(shū)·呂蒙傳》:“而飛書(shū)召蒙?!?/div> 一:①數(shù)詞?!睹献印ち夯萃跎稀?“吾何愛(ài)一牛?”(愛(ài):吝惜。)《漢書(shū)·律歷志上》:“數(shù)者,一、十、百、千、萬(wàn)也。”又表序數(shù)第一?!秴问洗呵铩す艠?lè)》:“投足以歌八闋:一曰載民,二曰玄鳥(niǎo)。”(八闋:指舞樂(lè)的八章。載民、玄鳥(niǎo):樂(lè)曲八章之名。)②專(zhuān)一。《荀子·勸學(xué)》:“螾無(wú)爪牙之利,筋骨之強(qiáng),上食埃土,下飲黃泉,用心一也?!?螾:通“蚓”。蚯蚓。)③全;滿(mǎn)。《史記·淮陰侯列傳》:“至拜大將,乃韓信也,一軍皆驚?!雹芙y(tǒng)一;使……一致?!妒酚洝で厥蓟时炯o(jì)》:“一法度衡石丈尺?!雹菹嗤!蹲髠鳌でf公十二年》:“天下之惡一也?!?惡:指惡人。)⑥整體。賈誼《新書(shū)·過(guò)秦上》:“合從締交,相與為一?!雹吖糯軐W(xué)概念。指“道”及“道”所派生的“氣”。⑧副詞。1. 一概;都?!妒酚洝っ蠂L君列傳》:“食客數(shù)千人,無(wú)貴賤一與文等?!?. 一旦?!肚f子·徐無(wú)鬼》:“一聞人之過(guò),終身不忘?!?過(guò):過(guò)失。)3. 乃;竟。《戰(zhàn)國(guó)策·齊策一》:“靖郭君之於寡人,一至於此乎?”⑨語(yǔ)氣詞。起加強(qiáng)語(yǔ)氣的作用?!睹献印ち夯萃跎稀?“寡人恥之,願(yuàn)比死者一灑之。”⑩我國(guó)民族音樂(lè)記音符號(hào)之一。[一何]副詞。表示程度深。杜甫《石壕吏》:“吏呼一何怒,婦啼一何苦!”秋:①谷物成熟?!抖Y記·月令》:“(孟夏之月)麥秋至?!雹谇锾斓那f稼。趙汝鐩《耕織嘆》:“香穗垂頭秋登場(chǎng)?!雹矍锛?,農(nóng)歷七至九月。李紳《憫農(nóng)二首》之一:“春種一粒粟,秋收萬(wàn)顆子。”④一年的時(shí)間段?!妒酚洝ち夯萃跏纻怼?“千秋萬(wàn)歲後將傳於王?!雹輹r(shí)刻;時(shí)候?!端问贰ぷ跐蓚鳌?“今日乃汝立功之秋,不可失也?!雹抻靼咨?。陸遊《訴衷情》:“胡未滅,鬢先秋。”⑦形容飛的樣子。《漢書(shū)·禮樂(lè)志》:“飛龍秋,遊上天?!币沧鳌扒锴铩薄!盾髯印そ獗巍?“鳳凰秋秋?!?/div> 冷:①寒冷?!肚f子·則陽(yáng)》:“夫凍者假衣於春,暍(yè)者反冬乎冷風(fēng)?!?衣於春:等待春天的溫暖。暍:中暑。反:返回。)②使冷卻;降低溫度。祖詠《題韓少府水亭》:“水氣侵階冷,松陰覆座閑?!雹劾涞?;不熱情。黃庭堅(jiān)《鷓鴣天》:“付與旁人冷眼看。”④灰心或失望。袁桷《煮茶圖詩(shī)》:“齒寒意冷復(fù)三咽(yè)?!雹菁澎o;不熱鬧;冷清。白居易《晚出西郊》:“貧州冷似村?!币仓感膽B(tài)冷靜。徐夤《上盧三拾遺以言見(jiàn)黜》:“冷眼靜看真好笑,傾懷與說(shuō)卻為冤?!雹奚僖?jiàn)的;很少有人過(guò)問(wèn)的。李山甫《酬劉書(shū)記一二知己見(jiàn)寄》:“句冷不求奇?!?/div> 列:①分解;割裂;分割。後作“裂”?!豆茏印の遢o》:“博帶梨,大袂(mèi)列?!?梨:割。)《荀子·哀公問(wèn)》:“東野畢之馬佚,兩驂列?!雹谛辛校魂?duì)列?!盾髯印ぷh兵》:“聚則成卒,散則成列?!庇治淮巍!妒酚洝ちH藺相如列傳》:“相如每朝時(shí),常稱(chēng)病,不欲與廉頗爭(zhēng)列?!雹坳惲校慌帕?。《呂氏春秋·孝行》:“樹(shù)五色,施五采,列文章,養(yǎng)目之道也?!雹茴?lèi)別;范圍。韓愈《答呂毉山人書(shū)》:“不當(dāng)在弟子之列?!薄妒酚洝だ钏沽袀鳌?“不然,斯之功且與周、召列矣?!雹莅才诺侥愁?lèi)之中?!妒酚洝っ蠂L君列傳》:“始孟嘗君列此二人於賓客?!雹薇?;諸。梅堯臣《送京西轉(zhuǎn)運(yùn)李刑部》:“列藩環(huán)王都?!?藩:藩國(guó)。)鄒陽(yáng)《上書(shū)吳王》:“列郡不相親,萬(wàn)室不相救也?!雹咄ā傲摇?。1.為正義而死難的。《史記·屈原賈生列傳》:“貪夫徇財(cái)兮,列士徇名?!?.猛烈;強(qiáng)烈?!稘h書(shū)·王莽傳上》:“列風(fēng)雷雨不迷?!?/div> 屏:(一)①照壁;對(duì)著門(mén)的小墻?!盾髯印ご舐浴?“天子外屏,諸侯內(nèi)屏。”②屏障。《詩(shī)經(jīng)·小雅·桑扈》:“君子樂(lè)胥,萬(wàn)邦之屏?!?胥:語(yǔ)氣詞。)③屏風(fēng)。李賀《屏風(fēng)曲》:“月風(fēng)吹露屏外寒?!?(二)bǐng ①退避?!抖Y記·曲禮上》:“屏於側(cè)?!雹诿杀危浑[瞞。《左傳·昭公二十七年》:“屏王之耳目使不聰明?!?聰:聽(tīng)力好。明:視力好。)③抑止。袁宏道《虛丘記》:“一夫登場(chǎng),四座屏息?!?息:呼吸。)④排除;除去?!渡觇b·政體》:“致治之術(shù),先屏四患?!?/div> 天:①人的頭部?!秴问洗呵铩ふ撊恕?“適耳目,節(jié)嗜欲,釋智謀,去巧故……若此,則無(wú)以害其天矣。”(釋?zhuān)喝コ?。巧故:偽詐。)②天空。王充《論衡·談天》:“察當(dāng)今天去地甚高,古天與今無(wú)異?!薄峨防崭琛?“天似穹(qióng)廬,籠蓋四野?!?穹廬:氈帳。)③在額上刺字的刑罰。《周易· 睽》:“其人天且劓?!?劓:割掉鼻子的刑罰。)④天氣;氣候?!秴问洗呵铩ぜ敬骸?“行秋令,則天多沉陰。”⑤自然界?!盾髯印ぬ煺摗?“天行有常,不為堯存,不為桀亡。”⑥自然形成的。《莊子·養(yǎng)生主》:“依乎天理,批大郤,導(dǎo)大窾?!雹呱系?;自然界的主宰?!洞呵锓甭?·郊祭》:“天者,百神之大君也?!雹嗵烀?;天意?!蹲髠鳌こ晒辍?“國(guó)之存亡,天也?!雹嵋缿{;依靠者?!秲x禮· 喪服》:“夫者,妻之天也?!?/div> 聲:①樂(lè)音;音樂(lè)?!墩撜Z(yǔ)·陽(yáng)貨》:“惡紫之奪朱也惡鄭聲之亂雅樂(lè)也?!?鄭聲:指鄭地的俗樂(lè)。雅樂(lè):指廟堂音樂(lè),正樂(lè)。)②聲音;聲響?!对?shī)經(jīng)·小雅·伐木》:“嚶其鳴矣,求其友聲?!雹郯l(fā)出聲音。古樂(lè)府《古詩(shī)為焦仲卿妻作》:“阿女默無(wú)聲,手巾掩口啼,淚落便如瀉?!雹芸谝?。魏禧《大鐵椎傳》:“與人罕言語(yǔ),語(yǔ)類(lèi)楚聲?!雹萋晱垼粡垞P(yáng)。張溥《五人墓碑記》:“吾社之行為士先者,為之聲義,斂貲(zī)財(cái)以送其行?!?斂:聚集。貲:通“資”,財(cái)物。)⑥名譽(yù);名聲;聲望?!对?shī)經(jīng)·大雅·文王有聲》:“文王有聲?!雹呗晞?shì)?!稇?zhàn)國(guó)策·齊策一》:“吾三戰(zhàn)而三勝,聲威天下?!?威:震。)⑧指漢字的聲母?!赌鲜贰ぶx莊傳》:“又王玄謨問(wèn)莊何者為雙聲,何者為疊韻?!雹嶂嘎曊{(diào),漢字有平、上、去、入四種聲調(diào)。韓愈《唐故相權(quán)公墓碑》:“(權(quán))公生三歲,知變四聲,四歲能為詩(shī)?!?權(quán)公:權(quán)德輿。)⑩量詞。表示聲音發(fā)出的次數(shù)。白居易《琵琶行》:“轉(zhuǎn)軸拔弦三兩聲?!?/div> 語(yǔ):(一)①談?wù)摚徽f(shuō)話(huà)?!墩撜Z(yǔ)·鄉(xiāng)黨》:“食不言,寢不語(yǔ)?!雹谘哉?;話(huà)?!俄n非子·五蠹》:“無(wú)先王之語(yǔ),以吏為師?!?不用先王的那套言論,而用官吏當(dāng)老師。)③諺語(yǔ);俗語(yǔ)?!读凶印钪臁?“古語(yǔ)有之:‘生相憐,死相捐?!?捐:棄。)④詩(shī)文、談話(huà)中的字或句。杜甫《江上值水如海勢(shì)聊短述》:“語(yǔ)不驚人死不休?!?(二)yù 告訴?!妒酚洝ろ?xiàng)羽本紀(jì)》:“沛公今事有急,亡去不義,不可不語(yǔ)。”(亡:逃走。)半:①事物的二分之一;一半?!肚f子·天下》:“一尺之捶(chuí),日取其半,萬(wàn)世不竭?!?捶:通“棰”。短木棍。竭:盡。)《世說(shuō)新語(yǔ)·任誕》:“又進(jìn)一豚(tún),食半餘半?!?進(jìn):進(jìn)獻(xiàn)。豚:小豬。)②一部分;不完全。杜甫《贈(zèng)花卿》:“錦城絲管日紛紛,半入江風(fēng)半入雲(yún)?!狈綆帧端蛯O百篇遊天臺(tái)》:“更有仙花與靈鳥(niǎo),恐君多半未知名?!雹壑虚g。姚鼐《登泰山記》:“半山居霧若帶然?!?/div> 郊:①城周?chē)牡貐^(qū)。《詩(shī)經(jīng)·魏風(fēng)·碩鼠》:“逝將去女,適彼樂(lè)郊?!薄秶?guó)語(yǔ)·周語(yǔ)下》:“晉侯郊迎。”②城外;野外。杜甫《茅屋為秋風(fēng)所破歌》:“茅飛渡江灑江郊?!痹甑馈稘M(mǎn)井遊記》:“始知郊田之外未始無(wú)春,而城居者未之知也?!雹奂漓朊L熳用磕甓良捞祆赌辖?。《禮記·祭義》:“郊之祭也,喪者不敢哭?!薄妒酚洝の牡郾炯o(jì)》:“朕(zhèn)親郊祀上帝諸神?!盵郊社]冬至祭天於南郊稱(chēng)郊,夏至祭地於北郊稱(chēng)社。《尚書(shū)·泰誓下》:“郊社不修,宗廟不享。”(修:整治。享:祭祀。)邑:①?lài)?guó)。《左傳·桓公十一年》:“鄖人軍其郊,必不誡,且日虞四邑之至也?!?誡:警戒。虞:料度。四邑:指與鄖相約攻楚的隨、絞、州、蓼四國(guó)。)②國(guó)都?!蹲髠鳌る[公十一年》:“吾先君新邑於此。”(邑:這裡用作動(dòng)詞。建立國(guó)都。)③人聚居的地方?!盾髯印ご舐浴?“(禹)過(guò)十室之邑必下。”④城鎮(zhèn)。蘇洵《六國(guó)論》:“小則獲邑,大則得城?!雹菘h的別稱(chēng)。柳宗元《封建論》:“裂都會(huì)而為之郡邑?!雹尥ā般ā?。愁?lèi)灢话病!盾髯印そ獗巍?“不慕往,不閔來(lái),無(wú)憐邑之心?!?閔:憐憫。憐:吝惜。)[邑邑]1.愁?lèi)灢话驳臉幼??!妒酚洝ど叹袀鳌?“安能邑邑待數(shù)十百年以成帝王乎?”2.微弱的樣子。劉向《九嘆·遠(yuǎn)遊》:“風(fēng)邑邑而蔽之?!?蔽:遮蔽。) “飛一鏡秋冷,列屏天遠(yuǎn),雞聲人語(yǔ)半郊邑?!痹?shī)句出處:《蘭陵王》;是宋朝詩(shī)人劉之才的作品。 | 此何夕。天水空明一碧。商量賦、如此江山,幾個(gè)斜陽(yáng)了今昔。荒臺(tái)步晚色。沙鳥(niǎo)依稀曾識(shí)。啼鶬外,人遠(yuǎn)未歸,江闊晴虹臥千尺。殘碑蘚痕積。記當(dāng)日清游,夫君題墨。碧瑤仙去蒼云隔。飛一鏡秋冷,列屏天遠(yuǎn),雞聲人語(yǔ)半郊邑。寄情又江國(guó)。愁寂。怕聞笛。正怨苦溪猿,飛倦汀翼。陰陰翡翠迷津驛??朗聣m化,吾心形役。清吟孤往,渺醉影,夜翠濕。 | 【注釋】: 飛:①鳥(niǎo)類(lèi)和某些昆蟲(chóng)鼓動(dòng)翅膀在空中 飛行。屈原《天問(wèn)》:“蒼鳥(niǎo)群飛?!倍鸥Α肚住分骸包c(diǎn)水蜻蜓款款飛?!?款款:緩緩。)②物體憑借外力或機(jī)械作用在空中行動(dòng)?!俄n非子·外儲(chǔ)說(shuō)左上》:“先生之巧,至能使木鳶(yuān)飛。”(木鳶:古代飛行器。鳶:鳥(niǎo)名。)③飛動(dòng);飄落。杜甫《閿鄉(xiāng)姜七少府設(shè)鲙戲贈(zèng)長(zhǎng)歌》:“無(wú)聲細(xì)下飛碎雪,有骨已剁觜春蔥?!睆堉竞汀稘O父》:“八月九月蘆花飛?!雹芨摺:侮獭毒案5钯x》:“飛宇承霓?!雹轃o(wú)根據(jù)的;無(wú)緣無(wú)故的;意外的?!逗鬂h書(shū)·周榮傳》:“若卒遇飛禍,無(wú)得殯斂?!雹扌稳輼O快?!度龂?guó)志·吳書(shū)·呂蒙傳》:“而飛書(shū)召蒙?!?/div> 一:①數(shù)詞?!睹献印ち夯萃跎稀?“吾何愛(ài)一牛?”(愛(ài):吝惜。)《漢書(shū)·律歷志上》:“數(shù)者,一、十、百、千、萬(wàn)也?!庇直硇驍?shù)第一。《呂氏春秋·古樂(lè)》:“投足以歌八闋:一曰載民,二曰玄鳥(niǎo)?!?八闋:指舞樂(lè)的八章。載民、玄鳥(niǎo):樂(lè)曲八章之名。)②專(zhuān)一?!盾髯印駥W(xué)》:“螾無(wú)爪牙之利,筋骨之強(qiáng),上食埃土,下飲黃泉,用心一也。”(螾:通“蚓”。蚯蚓。)③全;滿(mǎn)。《史記·淮陰侯列傳》:“至拜大將,乃韓信也,一軍皆驚?!雹芙y(tǒng)一;使……一致。《史記·秦始皇本紀(jì)》:“一法度衡石丈尺。”⑤相同?!蹲髠鳌でf公十二年》:“天下之惡一也?!?惡:指惡人。)⑥整體。賈誼《新書(shū)·過(guò)秦上》:“合從締交,相與為一。”⑦古代哲學(xué)概念。指“道”及“道”所派生的“氣”。⑧副詞。1. 一概;都?!妒酚洝っ蠂L君列傳》:“食客數(shù)千人,無(wú)貴賤一與文等。”2. 一旦。《莊子·徐無(wú)鬼》:“一聞人之過(guò),終身不忘?!?過(guò):過(guò)失。)3. 乃;竟?!稇?zhàn)國(guó)策·齊策一》:“靖郭君之于寡人,一至于此乎?”⑨語(yǔ)氣詞。起加強(qiáng)語(yǔ)氣的作用?!睹献印ち夯萃跎稀?“寡人恥之,愿比死者一灑之?!雹馕覈?guó)民族音樂(lè)記音符號(hào)之一。[一何]副詞。表示程度深。杜甫《石壕吏》:“吏呼一何怒,婦啼一何苦!”秋:①谷物成熟?!抖Y記·月令》:“(孟夏之月)麥秋至?!雹谇锾斓那f稼。趙汝鐩《耕織嘆》:“香穗垂頭秋登場(chǎng)。”③秋季,農(nóng)歷七至九月。李紳《憫農(nóng)二首》之一:“春種一粒粟,秋收萬(wàn)顆子?!雹芤荒甑臅r(shí)間段?!妒酚洝ち夯萃跏兰摇?“千秋萬(wàn)歲后將傳于王?!雹輹r(shí)刻;時(shí)候?!端问贰ぷ跐蓚鳌?“今日乃汝立功之秋,不可失也。”⑥喻白色。陸游《訴衷情》:“胡未滅,鬢先秋。”⑦形容飛的樣子?!稘h書(shū)·禮樂(lè)志》:“飛龍秋,游上天?!币沧鳌扒锴铩?。《荀子·解蔽》:“鳳凰秋秋?!?/div> 冷:①寒冷?!肚f子·則陽(yáng)》:“夫凍者假衣于春,暍(yè)者反冬乎冷風(fēng)。”(衣于春:等待春天的溫暖。暍:中暑。反:返回。)②使冷卻;降低溫度。祖詠《題韓少府水亭》:“水氣侵階冷,松陰覆座閑。”③冷淡;不熱情。黃庭堅(jiān)《鷓鴣天》:“付與旁人冷眼看。”④灰心或失望。袁桷《煮茶圖詩(shī)》:“齒寒意冷復(fù)三咽(yè)?!雹菁澎o;不熱鬧;冷清。白居易《晚出西郊》:“貧州冷似村?!币仓感膽B(tài)冷靜。徐夤《上盧三拾遺以言見(jiàn)黜》:“冷眼靜看真好笑,傾懷與說(shuō)卻為冤。”⑥少見(jiàn)的;很少有人過(guò)問(wèn)的。李山甫《酬劉書(shū)記一二知己見(jiàn)寄》:“句冷不求奇?!?/div> 列:①分解;割裂;分割。后作“裂”?!豆茏印の遢o》:“博帶梨,大袂(mèi)列?!?梨:割。)《荀子·哀公問(wèn)》:“東野畢之馬佚,兩驂列?!雹谛辛?;隊(duì)列。《荀子·議兵》:“聚則成卒,散則成列。”又位次。《史記·廉頗藺相如列傳》:“相如每朝時(shí),常稱(chēng)病,不欲與廉頗爭(zhēng)列?!雹坳惲?;排列?!秴问洗呵铩ば⑿小?“樹(shù)五色,施五采,列文章,養(yǎng)目之道也。”④類(lèi)別;范圍。韓愈《答呂毉山人書(shū)》:“不當(dāng)在弟子之列?!薄妒酚洝だ钏沽袀鳌?“不然,斯之功且與周、召列矣。”⑤安排到某類(lèi)之中?!妒酚洝っ蠂L君列傳》:“始孟嘗君列此二人于賓客?!雹薇?;諸。梅堯臣《送京西轉(zhuǎn)運(yùn)李刑部》:“列藩環(huán)王都?!?藩:藩國(guó)。)鄒陽(yáng)《上書(shū)吳王》:“列郡不相親,萬(wàn)室不相救也?!雹咄ā傲摇薄?.為正義而死難的?!妒酚洝でZ生列傳》:“貪夫徇財(cái)兮,列士徇名?!?.猛烈;強(qiáng)烈?!稘h書(shū)·王莽傳上》:“列風(fēng)雷雨不迷?!?/div> 屏:(一)①照壁;對(duì)著門(mén)的小墻?!盾髯印ご舐浴?“天子外屏,諸侯內(nèi)屏?!雹谄琳??!对?shī)經(jīng)·小雅·桑扈》:“君子樂(lè)胥,萬(wàn)邦之屏?!?胥:語(yǔ)氣詞。)③屏風(fēng)。李賀《屏風(fēng)曲》:“月風(fēng)吹露屏外寒?!?(二)bǐng ①退避?!抖Y記·曲禮上》:“屏于側(cè)?!雹诿杀危浑[瞞。《左傳·昭公二十七年》:“屏王之耳目使不聰明?!?聰:聽(tīng)力好。明:視力好。)③抑止。袁宏道《虛丘記》:“一夫登場(chǎng),四座屏息?!?息:呼吸。)④排除;除去?!渡觇b·政體》:“致治之術(shù),先屏四患?!?/div> 天:①人的頭部?!秴问洗呵铩ふ撊恕?“適耳目,節(jié)嗜欲,釋智謀,去巧故……若此,則無(wú)以害其天矣。”(釋?zhuān)喝コ?。巧故:偽詐。)②天空。王充《論衡·談天》:“察當(dāng)今天去地甚高,古天與今無(wú)異?!薄峨防崭琛?“天似穹(qióng)廬,籠蓋四野?!?穹廬:氈帳。)③在額上刺字的刑罰?!吨芤住?睽》:“其人天且劓?!?劓:割掉鼻子的刑罰。)④天氣;氣候?!秴问洗呵铩ぜ敬骸?“行秋令,則天多沉陰。”⑤自然界?!盾髯印ぬ煺摗?“天行有常,不為堯存,不為桀亡?!雹拮匀恍纬傻??!肚f子·養(yǎng)生主》:“依乎天理,批大郤,導(dǎo)大窾。”⑦上帝;自然界的主宰?!洞呵锓甭?·郊祭》:“天者,百神之大君也?!雹嗵烀?;天意?!蹲髠鳌こ晒辍?“國(guó)之存亡,天也。”⑨依憑;依靠者。《儀禮· 喪服》:“夫者,妻之天也?!?/div> 聲:①樂(lè)音;音樂(lè)?!墩撜Z(yǔ)·陽(yáng)貨》:“惡紫之奪朱也惡鄭聲之亂雅樂(lè)也?!?鄭聲:指鄭地的俗樂(lè)。雅樂(lè):指廟堂音樂(lè),正樂(lè)。)②聲音;聲響。《詩(shī)經(jīng)·小雅·伐木》:“嚶其鳴矣,求其友聲?!雹郯l(fā)出聲音。古樂(lè)府《古詩(shī)為焦仲卿妻作》:“阿女默無(wú)聲,手巾掩口啼,淚落便如瀉。”④口音。魏禧《大鐵椎傳》:“與人罕言語(yǔ),語(yǔ)類(lèi)楚聲?!雹萋晱?;張揚(yáng)。張溥《五人墓碑記》:“吾社之行為士先者,為之聲義,斂貲(zī)財(cái)以送其行?!?斂:聚集。貲:通“資”,財(cái)物。)⑥名譽(yù);名聲;聲望?!对?shī)經(jīng)·大雅·文王有聲》:“文王有聲?!雹呗晞?shì)?!稇?zhàn)國(guó)策·齊策一》:“吾三戰(zhàn)而三勝,聲威天下。”(威:震。)⑧指漢字的聲母?!赌鲜贰ぶx莊傳》:“又王玄謨問(wèn)莊何者為雙聲,何者為疊韻?!雹嶂嘎曊{(diào),漢字有平、上、去、入四種聲調(diào)。韓愈《唐故相權(quán)公墓碑》:“(權(quán))公生三歲,知變四聲,四歲能為詩(shī)?!?權(quán)公:權(quán)德輿。)⑩量詞。表示聲音發(fā)出的次數(shù)。白居易《琵琶行》:“轉(zhuǎn)軸拔弦三兩聲。”語(yǔ):(一)①談?wù)?;說(shuō)話(huà)?!墩撜Z(yǔ)·鄉(xiāng)黨》:“食不言,寢不語(yǔ)。”②言論;話(huà)?!俄n非子·五蠹》:“無(wú)先王之語(yǔ),以吏為師。”(不用先王的那套言論,而用官吏當(dāng)老師。)③諺語(yǔ);俗語(yǔ)?!读凶印钪臁?“古語(yǔ)有之:‘生相憐,死相捐?!?捐:棄。)④詩(shī)文、談話(huà)中的字或句。杜甫《江上值水如海勢(shì)聊短述》:“語(yǔ)不驚人死不休?!?(二)yù 告訴?!妒酚洝ろ?xiàng)羽本紀(jì)》:“沛公今事有急,亡去不義,不可不語(yǔ)?!?亡:逃走。)半:①事物的二分之一;一半?!肚f子·天下》:“一尺之捶(chuí),日取其半,萬(wàn)世不竭。”(捶:通“棰”。短木棍。竭:盡。)《世說(shuō)新語(yǔ)·任誕》:“又進(jìn)一豚(tún),食半余半?!?進(jìn):進(jìn)獻(xiàn)。豚:小豬。)②一部分;不完全。杜甫《贈(zèng)花卿》:“錦城絲管日紛紛,半入江風(fēng)半入云。”方干《送孫百篇游天臺(tái)》:“更有仙花與靈鳥(niǎo),恐君多半未知名?!雹壑虚g。姚鼐《登泰山記》:“半山居霧若帶然?!?/div> 郊:①城周?chē)牡貐^(qū)?!对?shī)經(jīng)·魏風(fēng)·碩鼠》:“逝將去女,適彼樂(lè)郊。”《國(guó)語(yǔ)·周語(yǔ)下》:“晉侯郊迎?!雹诔峭?;野外。杜甫《茅屋為秋風(fēng)所破歌》:“茅飛渡江灑江郊?!痹甑馈稘M(mǎn)井游記》:“始知郊田之外未始無(wú)春,而城居者未之知也?!雹奂漓朊?。天子每年冬至祭天于南郊。《禮記·祭義》:“郊之祭也,喪者不敢哭?!薄妒酚洝の牡郾炯o(jì)》:“朕(zhèn)親郊祀上帝諸神?!盵郊社]冬至祭天于南郊稱(chēng)郊,夏至祭地于北郊稱(chēng)社?!渡袝?shū)·泰誓下》:“郊社不修,宗廟不享。”(修:整治。享:祭祀。)邑:①?lài)?guó)?!蹲髠鳌せ腹荒辍?“鄖人軍其郊,必不誡,且日虞四邑之至也?!?誡:警戒。虞:料度。四邑:指與鄖相約攻楚的隨、絞、州、蓼四國(guó)。)②國(guó)都。《左傳·隱公十一年》:“吾先君新邑于此。”(邑:這里用作動(dòng)詞。建立國(guó)都。)③人聚居的地方?!盾髯印ご舐浴?“(禹)過(guò)十室之邑必下?!雹艹擎?zhèn)。蘇洵《六國(guó)論》:“小則獲邑,大則得城。”⑤縣的別稱(chēng)。柳宗元《封建論》:“裂都會(huì)而為之郡邑。”⑥通“悒”。愁?lèi)灢话病!盾髯印そ獗巍?“不慕往,不閔來(lái),無(wú)憐邑之心?!?閔:憐憫。憐:吝惜。)[邑邑]1.愁?lèi)灢话驳臉幼?。《史記·商君列傳?“安能邑邑待數(shù)十百年以成帝王乎?”2.微弱的樣子。劉向《九嘆·遠(yuǎn)游》:“風(fēng)邑邑而蔽之?!?蔽:遮蔽。) “fei yi jing qiu leng ,lie bing tian yuan ,ji sheng ren yu ban jiao yi ?!眘hi gou chu chu :《lan ling wang 》;shi song chao shi ren liu zhi cai de zuo pin 。 | ci he xi 。tian shui kong ming yi bi 。shang liang fu 、ru ci jiang shan ,ji ge xie yang le jin xi 。huang tai bu wan se 。sha diao yi xi ceng shi 。ti cang wai ,ren yuan wei gui ,jiang kuo qing hong wo qian che 。can bei xian hen ji 。ji dang ri qing you ,fu jun ti mo 。bi yao xian qu cang yun ge 。fei yi jing qiu leng ,lie bing tian yuan ,ji sheng ren yu ban jiao yi 。ji qing you jiang guo 。chou ji 。pa wen di 。zheng yuan ku xi yuan ,fei juan ting yi 。yin yin fei cui mi jin yi 。kai shi shi chen hua ,wu xin xing yi 。qing yin gu wang ,miao zui ying ,ye cui shi 。 | 【zhu shi 】: fei :①diao lei he mou xie kun chong gu dong chi bang zai kong zhong fei hang 。qu yuan 《tian wen 》:“cang diao qun fei 。”du fu 《qu jiang er shou 》zhi er :“dian shui qing ting kuan kuan fei ?!?kuan kuan :huan huan 。)②wu ti ping jie wai li huo ji xie zuo yong zai kong zhong hang dong ?!秇an fei zi ·wai chu shui zuo shang 》:“xian sheng zhi qiao ,zhi neng shi mu yuan (yuān)fei ?!?mu yuan :gu dai fei hang qi 。yuan :diao ming 。)③fei dong ;piao la 。du fu 《wen xiang jiang qi shao fu she kuai hu zeng chang ge 》:“mo sheng xi xia fei sui xue ,you gu yi duo zi chun cong ?!眤hang zhi he 《yu fu 》:“ba yue jiu yue lu hua fei ?!雹躦ao 。he yan 《jing fu dian fu 》:“fei yu cheng ni ?!雹輒o gen ju de ;mo yuan mo gu de ;yi wai de ?!秇ou han shu ·zhou rong chuan 》:“re cu yu fei huo ,mo de bin lian ?!雹辺ing rong ji kuai ?!秙an guo zhi ·wu shu ·lv meng chuan 》:“er fei shu shao meng ?!?/div> yi :①shu ci 。《meng zi ·liang hui wang shang 》:“wu he ai yi niu ?”(ai :lin xi 。)《han shu ·lv li zhi shang 》:“shu zhe ,yi 、shi 、bai 、qian 、mo ye ?!眣ou biao xu shu di yi 。《lv shi chun qiu ·gu le 》:“tou zu yi ge ba que :yi yue zai min ,er yue xuan diao ?!?ba que :zhi wu le de ba zhang 。zai min 、xuan diao :le qu ba zhang zhi ming 。)②zhuan yi 。《xun zi ·quan xue 》:“yin mo zhao ya zhi li ,jin gu zhi jiang ,shang shi ai tu ,xia yin huang quan ,yong xin yi ye ?!?yin :tong “yin ”。qiu yin 。)③quan ;man 。《shi ji ·huai yin hou lie chuan 》:“zhi bai da jiang ,nai han xin ye ,yi jun jie jing ?!雹躷ong yi ;shi ……yi zhi ?!秙hi ji ·qin shi huang ben ji 》:“yi fa du heng dan zhang che ?!雹輝iang tong ?!秡uo chuan ·zhuang gong shi er nian 》:“tian xia zhi e yi ye 。”(e :zhi e ren 。)⑥zheng ti 。gu yi 《xin shu ·guo qin shang 》:“ge cong di jiao ,xiang yu wei yi ?!雹遟u dai zhe xue gai nian 。zhi “dao ”ji “dao ”suo pa sheng de “qi ”。⑧fu ci 。1. yi gai ;dou ?!秙hi ji ·meng chang jun lie chuan 》:“shi ke shu qian ren ,mo gui jian yi yu wen deng ?!?. yi dan ?!秡huang zi ·xu mo gui 》:“yi wen ren zhi guo ,zhong shen bu wang ?!?guo :guo shi 。)3. nai ;jing ?!秡han guo ce ·ji ce yi 》:“jing guo jun zhi yu gua ren ,yi zhi yu ci hu ?”⑨yu qi ci 。qi jia jiang yu qi de zuo yong ?!秏eng zi ·liang hui wang shang 》:“gua ren chi zhi ,yuan bi si zhe yi sa zhi ?!雹鈝o guo min zu yin le ji yin fu hao zhi yi 。[yi he ]fu ci 。biao shi cheng du shen 。du fu 《dan hao li 》:“l(fā)i hu yi he nu ,fu ti yi he ku !”qiu :①gu wu cheng shou 。《li ji ·yue ling 》:“(meng xia zhi yue )mai qiu zhi ?!雹趒iu tian de zhuang jia 。zhao ru sui 《geng zhi tan 》:“xiang sui chui tou qiu deng chang 。”③qiu ji ,nong li qi zhi jiu yue 。li shen 《min nong er shou 》zhi yi :“chun chong yi li su ,qiu shou mo ke zi ?!雹躽i nian de shi jian duan ?!秙hi ji ·liang hui wang shi jia 》:“qian qiu mo sui hou jiang chuan yu wang ?!雹輘hi ke ;shi hou 。《song shi ·zong ze chuan 》:“jin ri nai ru li gong zhi qiu ,bu ke shi ye ?!雹辻u bai se 。liu you 《su zhong qing 》:“hu wei mie ,bin xian qiu ?!雹選ing rong fei de yang zi ?!秇an shu ·li le zhi 》:“fei long qiu ,you shang tian ?!眣e zuo “qiu qiu ”?!秞un zi ·jie bi 》:“feng huang qiu qiu 。”leng :①han leng 。《zhuang zi ·ze yang 》:“fu dong zhe jia yi yu chun ,ye (yè)zhe fan dong hu leng feng ?!?yi yu chun :deng dai chun tian de wen nuan 。ye :zhong shu 。fan :fan hui 。)②shi leng que ;jiang di wen du 。zu yong 《ti han shao fu shui ting 》:“shui qi qin jie leng ,song yin fu zuo xian 。”③leng dan ;bu re qing 。huang ting jian 《zhe gu tian 》:“fu yu pang ren leng yan kan ?!雹躧ui xin huo shi wang 。yuan jue 《zhu cha tu shi 》:“chi han yi leng fu san yan (yè)?!雹輏i jing ;bu re nao ;leng qing 。bai ju yi 《wan chu xi jiao 》:“pin zhou leng shi cun ?!眣e zhi xin tai leng jing 。xu yin 《shang lu san she wei yi yan jian chu 》:“l(fā)eng yan jing kan zhen hao xiao ,qing huai yu shui que wei yuan 。”⑥shao jian de ;hen shao you ren guo wen de 。li shan fu 《chou liu shu ji yi er zhi ji jian ji 》:“gou leng bu qiu ji 。”lie :①fen jie ;ge lie ;fen ge 。hou zuo “l(fā)ie ”?!秅uan zi ·wu fu 》:“bo dai li ,da mei (mèi)lie 。”(li :ge 。)《xun zi ·ai gong wen 》:“dong ye bi zhi ma yi ,liang can lie ?!雹趆ang lie ;dui lie 。《xun zi ·yi bing 》:“ju ze cheng cu ,san ze cheng lie 。”you wei ci ?!秙hi ji ·lian po lin xiang ru lie chuan 》:“xiang ru mei chao shi ,chang chen bing ,bu yu yu lian po zheng lie 。”③chen lie ;pai lie ?!秎v shi chun qiu ·xiao hang 》:“shu wu se ,shi wu cai ,lie wen zhang ,yang mu zhi dao ye ?!雹躭ei bie ;fan wei 。han yu 《da lv yi shan ren shu 》:“bu dang zai di zi zhi lie 。”《shi ji ·li si lie chuan 》:“bu ran ,si zhi gong ju yu zhou 、shao lie yi ?!雹輆n pai dao mou lei zhi zhong 。《shi ji ·meng chang jun lie chuan 》:“shi meng chang jun lie ci er ren yu bin ke 。”⑥zhong ;zhu 。mei yao chen 《song jing xi zhuai yun li xing bu 》:“l(fā)ie fan huan wang dou ?!?fan :fan guo 。)ju yang 《shang shu wu wang 》:“l(fā)ie jun bu xiang qin ,mo shi bu xiang jiu ye ?!雹遲ong “l(fā)ie ”。1.wei zheng yi er si nan de 。《shi ji ·qu yuan gu sheng lie chuan 》:“tan fu xun cai xi ,lie shi xun ming ?!?.meng lie ;jiang lie ?!秇an shu ·wang mang chuan shang 》:“l(fā)ie feng lei yu bu mi ?!?/div> bing :(yi )①zhao bi ;dui zhao men de xiao qiang 。《xun zi ·da lve 》:“tian zi wai bing ,zhu hou nei bing ?!雹赽ing zhang ?!秙hi jing ·xiao ya ·sang hu 》:“jun zi le xu ,mo bang zhi bing ?!?xu :yu qi ci 。)③bing feng 。li he 《bing feng qu 》:“yue feng chui lou bing wai han ?!?(er )bǐng ①tui bi ?!秎i ji ·qu li shang 》:“bing yu ce 。”②meng bi ;yin man 。《zuo chuan ·zhao gong er shi qi nian 》:“bing wang zhi er mu shi bu cong ming 。”(cong :ting li hao 。ming :shi li hao 。)③yi zhi 。yuan hong dao 《xu qiu ji 》:“yi fu deng chang ,si zuo bing xi 。”(xi :hu xi 。)④pai chu ;chu qu ?!秙hen jian ·zheng ti 》:“zhi zhi zhi shu ,xian bing si huan ?!?/div> tian :①ren de tou bu ?!秎v shi chun qiu ·lun ren 》:“kuo er mu ,jie shi yu ,shi zhi mou ,qu qiao gu ……re ci ,ze mo yi hai ji tian yi ?!?shi :qu chu 。qiao gu :wei zha 。)②tian kong 。wang chong 《lun heng ·tan tian 》:“cha dang jin tian qu de shen gao ,gu tian yu jin mo yi ?!薄禼hi le ge 》:“tian shi qiong (qióng)lu ,long gai si ye ?!?qiong lu :zhan zhang 。)③zai e shang ci zi de xing fa ?!秡hou yi · kui 》:“ji ren tian ju yi ?!?yi :ge diao bi zi de xing fa 。)④tian qi ;qi hou 。《lv shi chun qiu ·ji chun 》:“hang qiu ling ,ze tian duo chen yin 。”⑤zi ran jie ?!秞un zi ·tian lun 》:“tian hang you chang ,bu wei yao cun ,bu wei jie wang ?!雹込i ran xing cheng de ?!秡huang zi ·yang sheng zhu 》:“yi hu tian li ,pi da xi ,dao da kuan ?!雹遱hang di ;zi ran jie de zhu zai ?!禼hun qiu fan lou ·jiao ji 》:“tian zhe ,bai shen zhi da jun ye ?!雹鄑ian ming ;tian yi 。《zuo chuan ·cheng gong shi liu nian 》:“guo zhi cun wang ,tian ye ?!雹醳i ping ;yi kao zhe ?!秠i li · sang fu 》:“fu zhe ,qi zhi tian ye ?!?/div> sheng :①le yin ;yin le ?!秎un yu ·yang huo 》:“e zi zhi duo zhu ye e zheng sheng zhi luan ya le ye 。”(zheng sheng :zhi zheng de de su le 。ya le :zhi miao tang yin le ,zheng le 。)②sheng yin ;sheng xiang 。《shi jing ·xiao ya ·fa mu 》:“ying ji ming yi ,qiu ji you sheng ?!雹踗a chu sheng yin 。gu le fu 《gu shi wei jiao zhong qing qi zuo 》:“a nv mo mo sheng ,shou jin yan kou ti ,lei la bian ru xie ?!雹躪ou yin 。wei xi 《da tie chui chuan 》:“yu ren han yan yu ,yu lei chu sheng 。”⑤sheng zhang ;zhang yang 。zhang pu 《wu ren mu bei ji 》:“wu she zhi hang wei shi xian zhe ,wei zhi sheng yi ,lian zi (zī)cai yi song ji hang ?!?lian :ju ji 。zi :tong “zi ”,cai wu 。)⑥ming yu ;ming sheng ;sheng wang ?!秙hi jing ·da ya ·wen wang you sheng 》:“wen wang you sheng ?!雹遱heng shi ?!秡han guo ce ·ji ce yi 》:“wu san zhan er san sheng ,sheng wei tian xia ?!?wei :zhen 。)⑧zhi han zi de sheng mu 。《na shi ·xie zhuang chuan 》:“you wang xuan mo wen zhuang he zhe wei shuang sheng ,he zhe wei die yun ?!雹醶hi sheng diao ,han zi you ping 、shang 、qu 、ru si chong sheng diao 。han yu 《tang gu xiang quan gong mu bei 》:“(quan )gong sheng san sui ,zhi bian si sheng ,si sui neng wei shi 。”(quan gong :quan de yu 。)⑩liang ci 。biao shi sheng yin fa chu de ci shu 。bai ju yi 《pi pa hang 》:“zhuai zhou ba xian san liang sheng ?!?/div> yu :(yi )①tan lun ;shui hua ?!秎un yu ·xiang dang 》:“shi bu yan ,qin bu yu ?!雹趛an lun ;hua 。《han fei zi ·wu du 》:“mo xian wang zhi yu ,yi li wei shi 。”(bu yong xian wang de na tao yan lun ,er yong guan li dang lao shi 。)③yan yu ;su yu ?!秎ie zi ·yang zhu 》:“gu yu you zhi :‘sheng xiang lian ,si xiang juan ?!?juan :qi 。)④shi wen 、tan hua zhong de zi huo gou 。du fu 《jiang shang zhi shui ru hai shi liao duan shu 》:“yu bu jing ren si bu xiu ?!?(er )yù gao su ?!秙hi ji ·xiang yu ben ji 》:“pei gong jin shi you ji ,wang qu bu yi ,bu ke bu yu ?!?wang :tao zou 。)ban :①shi wu de er fen zhi yi ;yi ban ?!秡huang zi ·tian xia 》:“yi che zhi chui (chuí),ri qu ji ban ,mo shi bu jie ?!?chui :tong “chui ”。duan mu gun 。jie :jin 。)《shi shui xin yu ·ren dan 》:“you jin yi tun (tún),shi ban yu ban ?!?jin :jin suo 。tun :xiao zhu 。)②yi bu fen ;bu wan quan 。du fu 《zeng hua qing 》:“jin cheng si guan ri fen fen ,ban ru jiang feng ban ru yun 。”fang gan 《song sun bai pian you tian tai 》:“geng you xian hua yu ling diao ,kong jun duo ban wei zhi ming 。”③zhong jian 。yao nai 《deng tai shan ji 》:“ban shan ju wu re dai ran 。”jiao :①cheng zhou wei de de ou ?!秙hi jing ·wei feng ·shuo shu 》:“shi jiang qu nv ,kuo bi le jiao ?!薄秅uo yu ·zhou yu xia 》:“jin hou jiao ying ?!雹赾heng wai ;ye wai 。du fu 《mao wu wei qiu feng suo po ge 》:“mao fei du jiang sa jiang jiao ?!眣uan hong dao 《man jing you ji 》:“shi zhi jiao tian zhi wai wei shi mo chun ,er cheng ju zhe wei zhi zhi ye ?!雹踛i si ming 。tian zi mei nian dong zhi ji tian yu na jiao ?!秎i ji ·ji yi 》:“jiao zhi ji ye ,sang zhe bu gan ku ?!薄秙hi ji ·wen di ben ji 》:“zhen (zhèn)qin jiao si shang di zhu shen ?!盵jiao she ]dong zhi ji tian yu na jiao chen jiao ,xia zhi ji de yu bei jiao chen she ?!秙hang shu ·tai shi xia 》:“jiao she bu xiu ,zong miao bu xiang 。”(xiu :zheng zhi 。xiang :ji si 。)yi :①guo ?!秡uo chuan ·huan gong shi yi nian 》:“yun ren jun ji jiao ,bi bu jie ,ju ri yu si yi zhi zhi ye ?!?jie :jing jie 。yu :liao du 。si yi :zhi yu yun xiang yao gong chu de sui 、jiao 、zhou 、liao si guo 。)②guo dou 。《zuo chuan ·yin gong shi yi nian 》:“wu xian jun xin yi yu ci 。”(yi :zhe li yong zuo dong ci 。jian li guo dou 。)③ren ju ju de de fang 。《xun zi ·da lve 》:“(yu )guo shi shi zhi yi bi xia 。”④cheng zhen 。su xun 《liu guo lun 》:“xiao ze huo yi ,da ze de cheng 。”⑤xian de bie chen 。liu zong yuan 《feng jian lun 》:“l(fā)ie dou hui er wei zhi jun yi 。”⑥tong “yi ”。chou men bu an 。《xun zi ·jie bi 》:“bu mu wang ,bu min lai ,mo lian yi zhi xin ?!?min :lian min 。lian :lin xi 。)[yi yi ]1.chou men bu an de yang zi ?!秙hi ji ·shang jun lie chuan 》:“an neng yi yi dai shu shi bai nian yi cheng di wang hu ?”2.wei ruo de yang zi 。liu xiang 《jiu tan ·yuan you 》:“feng yi yi er bi zhi ?!?bi :zhe bi 。)
|