| 釋義 |
“明年隻恐,鰲山扈從,隨班清曉。”詩(shī)句出處:《燭影搖紅》;是宋朝詩(shī)人程珌的作品。 青旆搖風(fēng),朱簾漏月黃昏早。蓬山萬(wàn)疊忽蜚來(lái),上有千燈照。和氣祥煙繚繞。映瓊樓、五雲(yún)縹緲。青裙縞袂,亂吹繁弦,九衢歡笑。元是琴堂,十分管領(lǐng)春光到。手移星宿下人寰,招客來(lái)仙島。信道邦人見(jiàn)少。彷佛似、皇都春好。明年隻恐,鰲山扈從,隨班清曉。
| 【註釋】: 明:①明亮;光明?!对?shī)經(jīng)·鄭風(fēng)·女曰雞鳴》:“子興視夜,明星有爛?!雹谡樟痢M醢彩哆[褒禪山記》:“火尚足以明也?!雹勖黠@;明白?!稇?zhàn)國(guó)策·齊策一》:“則秦不能害齊,亦已明矣?!雹芄_(kāi)?!稇?zhàn)國(guó)策·趙策四》:“太後明謂左右?!庇诛@露。柳宗元《小石潭記》:“明滅可見(jiàn)。”⑤說(shuō)明;表明。張溥《五人墓碑記》:“亦以明死生之大。”⑥賢明;英明。諸葛亮《前出師表》:“恐托付不效,以傷先帝之明?!雹呗斆?;智慧。《老子》:“知人者智,自知者明。”韓愈《師說(shuō)》:“小學(xué)而大遺,吾未見(jiàn)其明也?!?遺:放棄。)⑧視力;眼力。又視力好。《孟子·梁惠王上》:“明足以察秋毫之末?!雹岚滋臁埢脱浴稊M古》之二:“晦明本如轂(gǔ),日日相推移。”(晦:黑夜。轂:車輪的中心。)⑩舊指陽(yáng)世間。顏延之《和謝監(jiān)靈運(yùn)一首》:“人神幽明絕?!?幽:指陰間。絕:指時(shí)亂不得祭祀。)(11)次(日或年)。彭端淑《為學(xué)一首示子侄》:“越明年,貧者自南海還,以告富者?!?南海:指浙江佛教勝地普陀山。)(12)朝代名。朱元璋建於公元1368年,1661年為清王朝所代替。[明堂]古代天子舉行朝會(huì)、祭祀、慶賞等大典的地方。古樂(lè)府《木蘭詩(shī)》:“歸來(lái)見(jiàn)天子,天子坐明堂?!盵明器]即“冥器”。古代殉葬用的器物。石德玉《曲江池》第二折:“今日有個(gè)大人傢出殯,擺設(shè)明器,好生齊整?!?大人傢:大戶人傢。)年:①收成;年景?!豆攘簜鳌せ腹辍?“五谷皆熟為有年也?!碧K軾《喜雨亭記》:“雨麥於岐山之陽(yáng),其占為有年。”②十二個(gè)月為一年?!肚f子·秋水》:“湯之時(shí),八年七旱?!雹勰昙o(jì);年歲?!妒酚洝でZ生列傳》:“是時(shí)賈生年二十餘,最為少。”④帝王的年號(hào)。改年叫改元?!度龂?guó)志·吳書(shū)·吳主傳》:“改年為延康?!?/div> 隻:①鳥(niǎo)一隻;一隻?!豆騻?·僖公三十三年》“匹馬隻輪無(wú)反者。”(反:返。)《後漢書(shū)·王喬傳》:“於是候鳥(niǎo)至,舉羅張之,但得一隻舃焉?!?羅:捕鳥(niǎo)網(wǎng)。舃:鞋。)②單數(shù)?!端问贰堜﹤鳌?“肅宗而下,咸隻日臨朝,雙日不坐?!?肅宗:指唐肅宗李亨。臨朝:指坐朝問(wèn)政。)恐:①畏懼;害怕。司馬遷《報(bào)任安書(shū)》:“猛虎在深山,百獸震恐?!薄渡袝?shū)·金滕》:“天大雷電以風(fēng),禾盡偃(yǎn),大木斯拔,邦人大恐?!?偃:倒下。邦人:國(guó)人。)②威嚇;恐嚇。《史記·秦始皇本紀(jì)》:“李斯因說(shuō)秦王,請(qǐng)先取韓以恐他國(guó)?!薄端问贰钔㈣皞鳌?“有姊寡居京師;周祖微時(shí),欲聘之,姊不從;令媒氏傳言恐逼。”(周祖:後周太祖郭威。)③恐怕;擔(dān)心。《論語(yǔ)· 季氏》:“吾恐季孫之憂不在顓臾?!碧K軾《海棠》:“隻恐夜深花睡去。”鰲:傳說(shuō)中海裡能負(fù)山的大龜或大鱉。杜甫《送重表侄王殊評(píng)事使南?!?“安能陷糞土,有志乘鯨鰲。”[鰲頭]巨鰲的頭。唐宋時(shí)代,皇帝殿前的臺(tái)階上刻有一隻鰲,眾官朝見(jiàn)皇帝時(shí),要立在臺(tái)階正中,所以稱入翰林院為“上鰲頭”。後也稱在科舉考試中狀元及第者為“獨(dú)占鰲頭?!比~適《蔡尚書(shū)挽詞》之一:“總角都鰲頭,老生甘伏膺。”(總角:少年。伏:通“服”。)扈:①古代養(yǎng)馬的仆役。《公羊傳·宣公十二年》:“廝役扈養(yǎng)死者數(shù)百人?!?養(yǎng):炊烹者。)②侍從;跟隨?!稘h書(shū)·司馬相如傳》:“扈從橫行,出乎四校之中?!碧K軾《和三舍人省上》:“共扈翠輦朝宣光?!雹叟?;帶?!冻o·離騷》:“扈江離與辟芷兮,紉秋蘭以為佩?!?江離、辟芷:皆香草。)④止;制止?!蹲髠鳌?昭公十七年》:“扈民無(wú)淫者也?!雹蔌B(niǎo)名?!对?shī)經(jīng)·小雅·小宛》:“交交桑扈,率場(chǎng)啄粟?!?/div> 扈從:①隨從護(hù)駕的人。司馬相如《上林賦》:“孫叔奉轡,衛(wèi)公參乘,~~橫行,出乎四校之中?!雹谥^隨從帝王出巡。李白《東武吟》:“乘輿擁翠蓋,~~金城東?!?/div> 從:(一)[從容]1.逍遙自在。歐陽(yáng)修《浪淘沙》:“把酒祝東風(fēng),且共從容?!?.鎮(zhèn)靜安詳。黃溍《日損齋筆記·文獻(xiàn)黃公神道碑》:“俯仰從容,不大聲色?!?(二)cóng ①相隨;跟隨。《論語(yǔ)·微子》:“子路從而後?!薄妒酚洝だ钏沽袀鳌?“乃從荀卿學(xué)帝王之術(shù)?!雹谧分穑蛔汾s。《孫子兵法· 軍爭(zhēng)》:“佯北勿從?!雹勐?tīng)從;依從?!蹲髠鳌?莊公十年》:“小惠未遍,民弗從也?!薄盾髯印ぬ煺摗?“從天而頌之,孰與制天命而用之。”④聽(tīng)任;任憑。杜甫《屏跡》:“失學(xué)從兒懶,長(zhǎng)貧任婦愁?!雹葑?;參與。王安石《上皇帝萬(wàn)言書(shū)》:“及使之從政,則茫然不知其方……”⑥指跟隨的人。《後漢書(shū)·單超傳》:“其仆從皆乘牛車……”⑦副的。與“正”相對(duì)。古代官吏的品級(jí)有正、從之分。《唐六典》:“司封郎中員外郎掌邦之封爵,凡有九等。一曰王,正一品,食邑一萬(wàn)戶;二曰郡王,從一品,食邑五千戶?!雹啻我模桓綄俚??!独蠚堖[記》第四回:“居然也拿住瞭兩個(gè)為從的強(qiáng)盜夥計(jì)?!雹崤f指堂房,即同宗而非嫡親的親屬。《三國(guó)志· 蜀書(shū)·許靖?jìng)鳌?“(靖)少(shào)與從弟劭俱知名?!雹饨樵~。自;由。1.表示起點(diǎn)。柳宗元《至小丘西小石潭記》:“自小丘西行百二十步。”2. 表示對(duì)象,相當(dāng)於“向”。宋濂《送東陽(yáng)馬生序》:“嘗趨百裡外從鄉(xiāng)之先達(dá)執(zhí)經(jīng)叩問(wèn)。”(三) sǒng [從容(yǒng)]同“慫恿”。鼓動(dòng)。《史記·淮南衡山列傳》:“日夜從容(衡山)王密謀反事?!?反:反叛。)(四) zòng ①古代南北方向稱“從”,東西方向稱“衡(橫)”。《詩(shī)經(jīng)·齊風(fēng)·南山》:“衡從其畝。”(畝:田壟。)②特指“合縱”。戰(zhàn)國(guó)時(shí)南北六國(guó)土地相連,聯(lián)合反對(duì)西面的秦國(guó),稱“合從”,省稱“從”。李斯《諫逐客書(shū)》:“遂散六國(guó)之從?!雹鄯趴v。晁錯(cuò)《賢良文學(xué)對(duì)策》:“其行罰也,非以忿怒妄誅而從暴心也?!?/div> 隨:①跟隨。《莊子·人間世》:“自吾執(zhí)斧斤以隨夫子,未嘗見(jiàn)材如此其美也。”②沿著;順著?!斗蹲印?“聖人之變,如水隨形?!雹垌槕?yīng)?!痘茨献印R俗》:“故聖人論世而立法,隨時(shí)而舉事?!雹苈?tīng)任;放任。韓愈《進(jìn)學(xué)解》:“業(yè)精於勤荒於嬉,行成於思?xì)ъ峨S?!雹葑分?;追求?!吨芤住るS》:“隨有求得?!?追逐而有所求則必得。)⑥副詞。隨即;接著?!妒酚洝ち艉钍纻怼?“(張)良殊大驚,隨目之?!?殊:非常。目:用目看。)⑦周代侯國(guó)名。在今湖北省隨縣。⑧春秋邑名。在今山西省介休縣。班:①分瑞玉。泛指分賜;頒發(fā)?!渡袝?shū)·舜典》:“班瑞於群後?!?瑞:瑞玉。群後:指眾諸侯。)《禮記·檀弓上》:“請(qǐng)班諸兄弟之貧者?!?諸:之於。)②鋪開(kāi)?!蹲髠鳌は骞辍?“聲子將如晉,遇之於鄭郊,班荊相與食,而言復(fù)故。”③頒佈。班固《漢書(shū)·翟方進(jìn)傳》:“周公……制禮樂(lè),班度量,而天下大服。”④排列;分等敘列?!蹲髠鳌でf公二十三年》:“朝以正班爵之義,師長(zhǎng)幼之序?!雹莸燃?jí);次第?!稌x書(shū)·李雄載記》:“諸將恃恩,各爭(zhēng)班位?!雹薜韧?;並列。⑦行列。白居易《洛下送牛相公出鎮(zhèn)淮南》:“萬(wàn)人開(kāi)路看,百吏立班迎?!碧刂赋?。王讜《唐語(yǔ)林·雅量》:“文宗時(shí)入閣,郎官有誤窺者,上覺(jué)之,班退語(yǔ)宰相?!雹嗾{(diào)回;返回?!渡袝?shū)·大禹謨》:“班師振旅?!盵班白]斑白?!俄n非子·外儲(chǔ)說(shuō)左下》:“班白者多以徒行?!?徒行:步行。)清:①水純凈透明,與“濁”相對(duì)。屈原《漁父》:“滄浪之水清兮,可以濯吾纓。”②潔凈。張衡《東京賦》:“京室密清?!雹凼?jié)崈簦皇箮謨?。陸?yún)《盛德賦》:“泛時(shí)雨以清天,灑狂塵以肅地?!雹芮逦?;清楚。張祜《酬凌秀才惠虎枕》:“八寸黃楊惠不輕,虎頭光照簟文清。”⑤聲音清亮;清脆。蘇軾《石鐘山記》:“南聲函胡,北聲清越?!?函胡:含糊,模糊。越:高揚(yáng)。)⑥清爽;清涼;寒涼。辛棄疾《西江月》:“明月別枝驚鵲,清風(fēng)半夜鳴蟬。”(別:另一。)⑦冷清;淒清。李白《夢(mèng)遊天姥吟留別》:“謝公宿處今尚在,淥水蕩漾清猿啼?!雹嗉澎o;清靜。《莊子·天下》:“寂乎若清。”⑨清平;安定;太平。唐太宗《詠風(fēng)》:“勞歌《大風(fēng)曲》,威加四海清?!?大風(fēng)曲:漢高祖即位後曾回故鄉(xiāng),作《大風(fēng)歌》。加:施。)⑩公正;廉潔;清白;清廉?!妒酚洝でZ生列傳》:“舉世皆濁而我獨(dú)清,眾人皆醉而我獨(dú)醒,是以見(jiàn)放?!?是以:因此。)(11)單純;素雅。杜牧《沈下賢》:“斯人清唱何人和? 草徑苔蕪不可尋?!?12)肅清;使幹凈。梁?jiǎn)⒊段煨缯冇洝ぷT嗣同傳》:“保護(hù)聖主,復(fù)大權(quán),清君側(cè),肅宮廷?!?13)用完;用盡?!对浇^書(shū)·荊平王內(nèi)傳》:“(伍子胥)乃發(fā)其簞飯,清其壺漿而食?!?荊:楚國(guó)的別稱。)(14)中國(guó)封建朝代名稱,公元1616~1911年。(15)廁所。後作“圊”。《風(fēng)俗通·怪神》:“二三日乃於清中糞下啼?!?16)古代哲學(xué)用語(yǔ)。指沖和之氣?!盾髯印そ獗巍?“故道之以禮,養(yǎng)之以清。”清曉:天剛亮的時(shí)候。韓愈《秋懷》:“~~卷書(shū)坐,南山見(jiàn)高稜?!?/div> 曉:①天亮。李白《塞下曲·其一》:“曉戰(zhàn)隨金鼓,宵眠抱玉鞍?!雹谥?;明白?!尔}鐵論·相刺》:“通一孔,曉一理,而不知權(quán)衡。”王充《論衡·知實(shí)》:“不學(xué)自知,不問(wèn)自曉。古今行事,未之有也?!?未之有也:沒(méi)有這樣的事。)③告知。《漢書(shū)·元後傳》:“未曉大將軍。” “明年只恐,鰲山扈從,隨班清曉。”詩(shī)句出處:《燭影搖紅》;是宋朝詩(shī)人程珌的作品。 青旆搖風(fēng),朱簾漏月黃昏早。蓬山萬(wàn)疊忽蜚來(lái),上有千燈照。和氣祥煙繚繞。映瓊樓、五云縹緲。青裙縞袂,亂吹繁弦,九衢歡笑。元是琴堂,十分管領(lǐng)春光到。手移星宿下人寰,招客來(lái)仙島。信道邦人見(jiàn)少。彷佛似、皇都春好。明年只恐,鰲山扈從,隨班清曉。
| 【注釋】: 明:①明亮;光明?!对?shī)經(jīng)·鄭風(fēng)·女曰雞鳴》:“子興視夜,明星有爛。”②照亮。王安石《游褒禪山記》:“火尚足以明也?!雹勖黠@;明白。《戰(zhàn)國(guó)策·齊策一》:“則秦不能害齊,亦已明矣?!雹芄_(kāi)?!稇?zhàn)國(guó)策·趙策四》:“太后明謂左右。”又顯露。柳宗元《小石潭記》:“明滅可見(jiàn)。”⑤說(shuō)明;表明。張溥《五人墓碑記》:“亦以明死生之大。”⑥賢明;英明。諸葛亮《前出師表》:“恐托付不效,以傷先帝之明?!雹呗斆鳎恢腔??!独献印?“知人者智,自知者明?!表n愈《師說(shuō)》:“小學(xué)而大遺,吾未見(jiàn)其明也?!?遺:放棄。)⑧視力;眼力。又視力好。《孟子·梁惠王上》:“明足以察秋毫之末。”⑨白天。張煌言《擬古》之二:“晦明本如轂(gǔ),日日相推移?!?晦:黑夜。轂:車輪的中心。)⑩舊指陽(yáng)世間。顏延之《和謝監(jiān)靈運(yùn)一首》:“人神幽明絕。”(幽:指陰間。絕:指時(shí)亂不得祭祀。)(11)次(日或年)。彭端淑《為學(xué)一首示子侄》:“越明年,貧者自南海還,以告富者。”(南海:指浙江佛教勝地普陀山。)(12)朝代名。朱元璋建于公元1368年,1661年為清王朝所代替。[明堂]古代天子舉行朝會(huì)、祭祀、慶賞等大典的地方。古樂(lè)府《木蘭詩(shī)》:“歸來(lái)見(jiàn)天子,天子坐明堂?!盵明器]即“冥器”。古代殉葬用的器物。石德玉《曲江池》第二折:“今日有個(gè)大人家出殯,擺設(shè)明器,好生齊整。”(大人家:大戶人家。)年:①收成;年景?!豆攘簜鳌せ腹辍?“五谷皆熟為有年也?!碧K軾《喜雨亭記》:“雨麥于岐山之陽(yáng),其占為有年。”②十二個(gè)月為一年?!肚f子·秋水》:“湯之時(shí),八年七旱。”③年紀(jì);年歲?!妒酚洝でZ生列傳》:“是時(shí)賈生年二十余,最為少。”④帝王的年號(hào)。改年叫改元?!度龂?guó)志·吳書(shū)·吳主傳》:“改年為延康?!?/div> 只:①鳥(niǎo)一只;一只?!豆騻?·僖公三十三年》“匹馬只輪無(wú)反者?!?反:返。)《后漢書(shū)·王喬傳》:“于是候鳥(niǎo)至,舉羅張之,但得一只舃焉?!?羅:捕鳥(niǎo)網(wǎng)。舃:鞋。)②單數(shù)?!端问贰堜﹤鳌?“肅宗而下,咸只日臨朝,雙日不坐。”(肅宗:指唐肅宗李亨。臨朝:指坐朝問(wèn)政。)恐:①畏懼;害怕。司馬遷《報(bào)任安書(shū)》:“猛虎在深山,百獸震恐?!薄渡袝?shū)·金滕》:“天大雷電以風(fēng),禾盡偃(yǎn),大木斯拔,邦人大恐?!?偃:倒下。邦人:國(guó)人。)②威嚇;恐嚇。《史記·秦始皇本紀(jì)》:“李斯因說(shuō)秦王,請(qǐng)先取韓以恐他國(guó)?!薄端问贰钔㈣皞鳌?“有姊寡居京師;周祖微時(shí),欲聘之,姊不從;令媒氏傳言恐逼?!?周祖:后周太祖郭威。)③恐怕;擔(dān)心。《論語(yǔ)· 季氏》:“吾恐季孫之憂不在顓臾?!碧K軾《海棠》:“只恐夜深花睡去。”鰲:傳說(shuō)中海里能負(fù)山的大龜或大鱉。杜甫《送重表侄王殊評(píng)事使南?!?“安能陷糞土,有志乘鯨鰲?!盵鰲頭]巨鰲的頭。唐宋時(shí)代,皇帝殿前的臺(tái)階上刻有一只鰲,眾官朝見(jiàn)皇帝時(shí),要立在臺(tái)階正中,所以稱入翰林院為“上鰲頭”。后也稱在科舉考試中狀元及第者為“獨(dú)占鰲頭?!比~適《蔡尚書(shū)挽詞》之一:“總角都鰲頭,老生甘伏膺。”(總角:少年。伏:通“服”。)扈:①古代養(yǎng)馬的仆役?!豆騻鳌ば辍?“廝役扈養(yǎng)死者數(shù)百人。”(養(yǎng):炊烹者。)②侍從;跟隨?!稘h書(shū)·司馬相如傳》:“扈從橫行,出乎四校之中。”蘇軾《和三舍人省上》:“共扈翠輦朝宣光。”③披;帶?!冻o·離騷》:“扈江離與辟芷兮,紉秋蘭以為佩?!?江離、辟芷:皆香草。)④止;制止?!蹲髠鳌?昭公十七年》:“扈民無(wú)淫者也?!雹蔌B(niǎo)名?!对?shī)經(jīng)·小雅·小宛》:“交交桑扈,率場(chǎng)啄粟?!?/div> 扈從:①隨從護(hù)駕的人。司馬相如《上林賦》:“孫叔奉轡,衛(wèi)公參乘,~~橫行,出乎四校之中?!雹谥^隨從帝王出巡。李白《東武吟》:“乘輿擁翠蓋,~~金城東?!?/div> 從:(一)[從容]1.逍遙自在。歐陽(yáng)修《浪淘沙》:“把酒祝東風(fēng),且共從容。”2.鎮(zhèn)靜安詳。黃溍《日損齋筆記·文獻(xiàn)黃公神道碑》:“俯仰從容,不大聲色?!?(二)cóng ①相隨;跟隨?!墩撜Z(yǔ)·微子》:“子路從而后。”《史記·李斯列傳》:“乃從荀卿學(xué)帝王之術(shù)?!雹谧分?;追趕?!秾O子兵法· 軍爭(zhēng)》:“佯北勿從?!雹勐?tīng)從;依從?!蹲髠鳌?莊公十年》:“小惠未遍,民弗從也。”《荀子·天論》:“從天而頌之,孰與制天命而用之?!雹苈?tīng)任;任憑。杜甫《屏跡》:“失學(xué)從兒懶,長(zhǎng)貧任婦愁?!雹葑觯粎⑴c。王安石《上皇帝萬(wàn)言書(shū)》:“及使之從政,則茫然不知其方……”⑥指跟隨的人?!逗鬂h書(shū)·單超傳》:“其仆從皆乘牛車……”⑦副的。與“正”相對(duì)。古代官吏的品級(jí)有正、從之分?!短屏洹?“司封郎中員外郎掌邦之封爵,凡有九等。一曰王,正一品,食邑一萬(wàn)戶;二曰郡王,從一品,食邑五千戶?!雹啻我?;附屬的?!独蠚堄斡洝返谒幕兀骸熬尤灰材米×藘蓚€(gè)為從的強(qiáng)盜伙計(jì)?!雹崤f指堂房,即同宗而非嫡親的親屬。《三國(guó)志· 蜀書(shū)·許靖?jìng)鳌?“(靖)少(shào)與從弟劭俱知名?!雹饨樵~。自;由。1.表示起點(diǎn)。柳宗元《至小丘西小石潭記》:“自小丘西行百二十步。”2. 表示對(duì)象,相當(dāng)于“向”。宋濂《送東陽(yáng)馬生序》:“嘗趨百里外從鄉(xiāng)之先達(dá)執(zhí)經(jīng)叩問(wèn)。”(三) sǒng [從容(yǒng)]同“慫恿”。鼓動(dòng)?!妒酚洝せ茨虾馍搅袀鳌?“日夜從容(衡山)王密謀反事?!?反:反叛。)(四) zòng ①古代南北方向稱“從”,東西方向稱“衡(橫)”?!对?shī)經(jīng)·齊風(fēng)·南山》:“衡從其畝?!?畝:田壟。)②特指“合縱”。戰(zhàn)國(guó)時(shí)南北六國(guó)土地相連,聯(lián)合反對(duì)西面的秦國(guó),稱“合從”,省稱“從”。李斯《諫逐客書(shū)》:“遂散六國(guó)之從。”③放縱。晁錯(cuò)《賢良文學(xué)對(duì)策》:“其行罰也,非以忿怒妄誅而從暴心也?!?/div> 隨:①跟隨。《莊子·人間世》:“自吾執(zhí)斧斤以隨夫子,未嘗見(jiàn)材如此其美也。”②沿著;順著?!斗蹲印?“圣人之變,如水隨形?!雹垌槕?yīng)?!痘茨献印R俗》:“故圣人論世而立法,隨時(shí)而舉事?!雹苈?tīng)任;放任。韓愈《進(jìn)學(xué)解》:“業(yè)精于勤荒于嬉,行成于思?xì)в陔S。”⑤追逐;追求。《周易·隨》:“隨有求得。”(追逐而有所求則必得。)⑥副詞。隨即;接著?!妒酚洝ち艉钍兰摇?“(張)良殊大驚,隨目之?!?殊:非常。目:用目看。)⑦周代侯國(guó)名。在今湖北省隨縣。⑧春秋邑名。在今山西省介休縣。班:①分瑞玉。泛指分賜;頒發(fā)。《尚書(shū)·舜典》:“班瑞于群后。”(瑞:瑞玉。群后:指眾諸侯。)《禮記·檀弓上》:“請(qǐng)班諸兄弟之貧者?!?諸:之于。)②鋪開(kāi)?!蹲髠鳌は骞辍?“聲子將如晉,遇之于鄭郊,班荊相與食,而言復(fù)故。”③頒布。班固《漢書(shū)·翟方進(jìn)傳》:“周公……制禮樂(lè),班度量,而天下大服?!雹芘帕?;分等敘列?!蹲髠鳌でf公二十三年》:“朝以正班爵之義,師長(zhǎng)幼之序。”⑤等級(jí);次第?!稌x書(shū)·李雄載記》:“諸將恃恩,各爭(zhēng)班位?!雹薜韧?;并列。⑦行列。白居易《洛下送牛相公出鎮(zhèn)淮南》:“萬(wàn)人開(kāi)路看,百吏立班迎?!碧刂赋唷M踝暋短普Z(yǔ)林·雅量》:“文宗時(shí)入閣,郎官有誤窺者,上覺(jué)之,班退語(yǔ)宰相?!雹嗾{(diào)回;返回。《尚書(shū)·大禹謨》:“班師振旅?!盵班白]斑白。《韓非子·外儲(chǔ)說(shuō)左下》:“班白者多以徒行?!?徒行:步行。)清:①水純凈透明,與“濁”相對(duì)。屈原《漁父》:“滄浪之水清兮,可以濯吾纓。”②潔凈。張衡《東京賦》:“京室密清?!雹凼?jié)崈?;使干凈。陸云《盛德賦》:“泛時(shí)雨以清天,灑狂塵以肅地?!雹芮逦?;清楚。張祜《酬凌秀才惠虎枕》:“八寸黃楊惠不輕,虎頭光照簟文清?!雹萋曇羟辶粒磺宕?。蘇軾《石鐘山記》:“南聲函胡,北聲清越。”(函胡:含糊,模糊。越:高揚(yáng)。)⑥清爽;清涼;寒涼。辛棄疾《西江月》:“明月別枝驚鵲,清風(fēng)半夜鳴蟬?!?別:另一。)⑦冷清;凄清。李白《夢(mèng)游天姥吟留別》:“謝公宿處今尚在,淥水蕩漾清猿啼?!雹嗉澎o;清靜?!肚f子·天下》:“寂乎若清?!雹崆迤?;安定;太平。唐太宗《詠風(fēng)》:“勞歌《大風(fēng)曲》,威加四海清?!?大風(fēng)曲:漢高祖即位后曾回故鄉(xiāng),作《大風(fēng)歌》。加:施。)⑩公正;廉潔;清白;清廉。《史記·屈原賈生列傳》:“舉世皆濁而我獨(dú)清,眾人皆醉而我獨(dú)醒,是以見(jiàn)放?!?是以:因此。)(11)單純;素雅。杜牧《沈下賢》:“斯人清唱何人和? 草徑苔蕪不可尋?!?12)肅清;使干凈。梁?jiǎn)⒊段煨缯冇洝ぷT嗣同傳》:“保護(hù)圣主,復(fù)大權(quán),清君側(cè),肅宮廷。”(13)用完;用盡?!对浇^書(shū)·荊平王內(nèi)傳》:“(伍子胥)乃發(fā)其簞飯,清其壺漿而食。”(荊:楚國(guó)的別稱。)(14)中國(guó)封建朝代名稱,公元1616~1911年。(15)廁所。后作“圊”?!讹L(fēng)俗通·怪神》:“二三日乃于清中糞下啼。”(16)古代哲學(xué)用語(yǔ)。指沖和之氣?!盾髯印そ獗巍?“故道之以禮,養(yǎng)之以清。”清曉:天剛亮的時(shí)候。韓愈《秋懷》:“~~卷書(shū)坐,南山見(jiàn)高稜?!?/div> 曉:①天亮。李白《塞下曲·其一》:“曉戰(zhàn)隨金鼓,宵眠抱玉鞍?!雹谥?;明白?!尔}鐵論·相刺》:“通一孔,曉一理,而不知權(quán)衡。”王充《論衡·知實(shí)》:“不學(xué)自知,不問(wèn)自曉。古今行事,未之有也?!?未之有也:沒(méi)有這樣的事。)③告知?!稘h書(shū)·元后傳》:“未曉大將軍?!?/div> “ming nian zhi kong ,ao shan hu cong ,sui ban qing xiao ?!眘hi gou chu chu :《zhu ying yao gong 》;shi song chao shi ren cheng bi de zuo pin 。 qing pei yao feng ,zhu lian lou yue huang hun zao 。peng shan mo die hu fei lai ,shang you qian deng zhao 。he qi xiang yan liao rao 。ying qiong lou 、wu yun piao miao 。qing qun gao mei ,luan chui fan xian ,jiu qu huan xiao 。yuan shi qin tang ,shi fen guan ling chun guang dao 。shou yi xing su xia ren huan ,qiao ke lai xian dao 。xin dao bang ren jian shao 。fang fo shi 、huang dou chun hao 。ming nian zhi kong ,ao shan hu cong ,sui ban qing xiao 。
| 【zhu shi 】: ming :①ming liang ;guang ming 。《shi jing ·zheng feng ·nv yue ji ming 》:“zi xing shi ye ,ming xing you lan ?!雹趜hao liang 。wang an dan 《you bao chan shan ji 》:“huo shang zu yi ming ye 。”③ming xian ;ming bai ?!秡han guo ce ·ji ce yi 》:“ze qin bu neng hai ji ,yi yi ming yi ?!雹躦ong kai ?!秡han guo ce ·zhao ce si 》:“tai hou ming wei zuo you ?!眣ou xian lou 。liu zong yuan 《xiao dan tan ji 》:“ming mie ke jian 。”⑤shui ming ;biao ming 。zhang pu 《wu ren mu bei ji 》:“yi yi ming si sheng zhi da ?!雹辺ian ming ;ying ming 。zhu ge liang 《qian chu shi biao 》:“kong tuo fu bu xiao ,yi shang xian di zhi ming ?!雹遚ong ming ;zhi hui 。《lao zi 》:“zhi ren zhe zhi ,zi zhi zhe ming ?!県an yu 《shi shui 》:“xiao xue er da wei ,wu wei jian ji ming ye 。”(wei :fang qi 。)⑧shi li ;yan li 。you shi li hao 。《meng zi ·liang hui wang shang 》:“ming zu yi cha qiu hao zhi mo 。”⑨bai tian 。zhang huang yan 《ni gu 》zhi er :“hui ming ben ru gu (gǔ),ri ri xiang tui yi ?!?hui :hei ye 。gu :che lun de zhong xin 。)⑩jiu zhi yang shi jian 。yan yan zhi 《he xie jian ling yun yi shou 》:“ren shen you ming jue 。”(you :zhi yin jian 。jue :zhi shi luan bu de ji si 。)(11)ci (ri huo nian )。peng duan shu 《wei xue yi shou shi zi zhi 》:“yue ming nian ,pin zhe zi na hai hai ,yi gao fu zhe 。”(na hai :zhi zhe jiang fo jiao sheng de pu tuo shan 。)(12)chao dai ming 。zhu yuan zhang jian yu gong yuan 1368nian ,1661nian wei qing wang chao suo dai ti 。[ming tang ]gu dai tian zi ju hang chao hui 、ji si 、qing shang deng da dian de de fang 。gu le fu 《mu lan shi 》:“gui lai jian tian zi ,tian zi zuo ming tang ?!盵ming qi ]ji “ming qi ”。gu dai xun zang yong de qi wu 。dan de yu 《qu jiang chi 》di er she :“jin ri you ge da ren jia chu bin ,bai she ming qi ,hao sheng ji zheng ?!?da ren jia :da hu ren jia 。)nian :①shou cheng ;nian jing ?!秅u liang chuan ·huan gong san nian 》:“wu gu jie shou wei you nian ye ?!眘u shi 《xi yu ting ji 》:“yu mai yu qi shan zhi yang ,ji zhan wei you nian ?!雹趕hi er ge yue wei yi nian ?!秡huang zi ·qiu shui 》:“shang zhi shi ,ba nian qi han 。”③nian ji ;nian sui ?!秙hi ji ·qu yuan gu sheng lie chuan 》:“shi shi gu sheng nian er shi yu ,zui wei shao ?!雹躣i wang de nian hao 。gai nian jiao gai yuan ?!秙an guo zhi ·wu shu ·wu zhu chuan 》:“gai nian wei yan kang ?!?/div> zhi :①diao yi zhi ;yi zhi 。《gong yang chuan ·xi gong san shi san nian 》“pi ma zhi lun mo fan zhe 。”(fan :fan 。)《hou han shu ·wang qiao chuan 》:“yu shi hou diao zhi ,ju luo zhang zhi ,dan de yi zhi que yan ?!?luo :bu diao wang 。que :xie 。)②chan shu ?!秙ong shi ·zhang ji chuan 》:“su zong er xia ,xian zhi ri lin chao ,shuang ri bu zuo ?!?su zong :zhi tang su zong li heng 。lin chao :zhi zuo chao wen zheng 。)kong :①wei ju ;hai pa 。si ma qian 《bao ren an shu 》:“meng hu zai shen shan ,bai shou zhen kong ?!薄秙hang shu ·jin teng 》:“tian da lei dian yi feng ,he jin yan (yǎn),da mu si ba ,bang ren da kong ?!?yan :dao xia 。bang ren :guo ren 。)②wei he ;kong he ?!秙hi ji ·qin shi huang ben ji 》:“l(fā)i si yin shui qin wang ,qing xian qu han yi kong ta guo ?!薄秙ong shi ·yang ting zhang chuan 》:“you zi gua ju jing shi ;zhou zu wei shi ,yu pin zhi ,zi bu cong ;ling mei shi chuan yan kong bi 。”(zhou zu :hou zhou tai zu guo wei 。)③kong pa ;dan xin ?!秎un yu · ji shi 》:“wu kong ji sun zhi you bu zai zhuan yu 。”su shi 《hai tang 》:“zhi kong ye shen hua shui qu ?!?/div> ao :chuan shui zhong hai li neng fu shan de da gui huo da bie 。du fu 《song chong biao zhi wang shu ping shi shi na hai 》:“an neng xian fen tu ,you zhi cheng jing ao ?!盵ao tou ]ju ao de tou 。tang song shi dai ,huang di dian qian de tai jie shang ke you yi zhi ao ,zhong guan chao jian huang di shi ,yao li zai tai jie zheng zhong ,suo yi chen ru han lin yuan wei “shang ao tou ”。hou ye chen zai ke ju kao shi zhong zhuang yuan ji di zhe wei “du zhan ao tou ?!眡ie 適《cai shang shu wan ci 》zhi yi :“zong jiao dou ao tou ,lao sheng gan fu ying ?!?zong jiao :shao nian 。fu :tong “fu ”。)hu :①gu dai yang ma de pu yi ?!秅ong yang chuan ·xuan gong shi er nian 》:“si yi hu yang si zhe shu bai ren ?!?yang :chui peng zhe 。)②shi cong ;gen sui ?!秇an shu ·si ma xiang ru chuan 》:“hu cong heng hang ,chu hu si jiao zhi zhong ?!眘u shi 《he san she ren sheng shang 》:“gong hu cui nian chao xuan guang ?!雹踦i ;dai ?!禼hu ci ·li sao 》:“hu jiang li yu bi zhi xi ,ren qiu lan yi wei pei ?!?jiang li 、bi zhi :jie xiang cao 。)④zhi ;zhi zhi 。《zuo chuan · zhao gong shi qi nian 》:“hu min mo yin zhe ye 。”⑤diao ming ?!秙hi jing ·xiao ya ·xiao wan 》:“jiao jiao sang hu ,lv chang zhuo su ?!?/div> hu cong :①sui cong hu jia de ren 。si ma xiang ru 《shang lin fu 》:“sun shu feng pei ,wei gong can cheng ,~~heng hang ,chu hu si jiao zhi zhong ?!雹趙ei sui cong di wang chu xun 。li bai 《dong wu yin 》:“cheng yu yong cui gai ,~~jin cheng dong ?!?/div> cong :(yi )[cong rong ]1.xiao yao zi zai 。ou yang xiu 《lang tao sha 》:“ba jiu zhu dong feng ,ju gong cong rong ?!?.zhen jing an xiang 。huang jin 《ri sun zhai bi ji ·wen suo huang gong shen dao bei 》:“fu yang cong rong ,bu da sheng se ?!?(er )cóng ①xiang sui ;gen sui ?!秎un yu ·wei zi 》:“zi lu cong er hou ?!薄秙hi ji ·li si lie chuan 》:“nai cong xun qing xue di wang zhi shu ?!雹趜hui zhu ;zhui gan 。《sun zi bing fa · jun zheng 》:“yang bei wu cong ?!雹踭ing cong ;yi cong ?!秡uo chuan · zhuang gong shi nian 》:“xiao hui wei bian ,min fu cong ye ?!薄秞un zi ·tian lun 》:“cong tian er song zhi ,shu yu zhi tian ming er yong zhi ?!雹躷ing ren ;ren ping 。du fu 《bing ji 》:“shi xue cong er lan ,chang pin ren fu chou ?!雹輟uo ;can yu 。wang an dan 《shang huang di mo yan shu 》:“ji shi zhi cong zheng ,ze mang ran bu zhi ji fang ……”⑥zhi gen sui de ren ?!秇ou han shu ·chan chao chuan 》:“ji pu cong jie cheng niu che ……”⑦fu de 。yu “zheng ”xiang dui 。gu dai guan li de pin ji you zheng 、cong zhi fen ?!秚ang liu dian 》:“si feng lang zhong yuan wai lang zhang bang zhi feng jue ,fan you jiu deng 。yi yue wang ,zheng yi pin ,shi yi yi mo hu ;er yue jun wang ,cong yi pin ,shi yi wu qian hu ?!雹郼i yao de ;fu shu de ?!秎ao can you ji 》di si hui :“ju ran ye na zhu le liang ge wei cong de jiang dao huo ji ?!雹醞iu zhi tang fang ,ji tong zong er fei di qin de qin shu ?!秙an guo zhi · shu shu ·hu jing chuan 》:“(jing )shao (shào)yu cong di shao ju zhi ming ?!雹鈐ie ci 。zi ;you 。1.biao shi qi dian 。liu zong yuan 《zhi xiao qiu xi xiao dan tan ji 》:“zi xiao qiu xi hang bai er shi bu ?!?. biao shi dui xiang ,xiang dang yu “xiang ”。song lian 《song dong yang ma sheng xu 》:“chang qu bai li wai cong xiang zhi xian da zhi jing kou wen 。”(san ) sǒng [cong rong (yǒng)]tong “song yong ”。gu dong ?!秙hi ji ·huai na heng shan lie chuan 》:“ri ye cong rong (heng shan )wang mi mou fan shi ?!?fan :fan pan 。)(si ) zòng ①gu dai na bei fang xiang chen “cong ”,dong xi fang xiang chen “heng (heng )”?!秙hi jing ·ji feng ·na shan 》:“heng cong ji mu ?!?mu :tian long 。)②te zhi “ge zong ”。zhan guo shi na bei liu guo tu de xiang lian ,lian ge fan dui xi mian de qin guo ,chen “ge cong ”,sheng chen “cong ”。li si 《jian zhu ke shu 》:“sui san liu guo zhi cong 。”③fang zong 。chao cuo 《xian liang wen xue dui ce 》:“ji hang fa ye ,fei yi fen nu wang zhu er cong bao xin ye ?!?/div> sui :①gen sui 。《zhuang zi ·ren jian shi 》:“zi wu zhi fu jin yi sui fu zi ,wei chang jian cai ru ci ji mei ye 。”②yan zhao ;shun zhao 。《fan zi 》:“sheng ren zhi bian ,ru shui sui xing ?!雹踫hun ying 。《huai na zi ·ji su 》:“gu sheng ren lun shi er li fa ,sui shi er ju shi 。”④ting ren ;fang ren 。han yu 《jin xue jie 》:“ye jing yu qin huang yu xi ,hang cheng yu sai hui yu sui ?!雹輟hui zhu ;zhui qiu ?!秡hou yi ·sui 》:“sui you qiu de ?!?zhui zhu er you suo qiu ze bi de 。)⑥fu ci 。sui ji ;jie zhao ?!秙hi ji ·liu hou shi jia 》:“(zhang )liang shu da jing ,sui mu zhi ?!?shu :fei chang 。mu :yong mu kan 。)⑦zhou dai hou guo ming 。zai jin hu bei sheng sui xian 。⑧chun qiu yi ming 。zai jin shan xi sheng jie xiu xian 。ban :①fen rui yu 。fan zhi fen ci ;ban fa ?!秙hang shu ·shun dian 》:“ban rui yu qun hou ?!?rui :rui yu 。qun hou :zhi zhong zhu hou 。)《li ji ·tan gong shang 》:“qing ban zhu xiong di zhi pin zhe ?!?zhu :zhi yu 。)②pu kai ?!秡uo chuan ·xiang gong er shi liu nian 》:“sheng zi jiang ru jin ,yu zhi yu zheng jiao ,ban jing xiang yu shi ,er yan fu gu ?!雹踒an bu 。ban gu 《han shu ·di fang jin chuan 》:“zhou gong ……zhi li le ,ban du liang ,er tian xia da fu ?!雹躳ai lie ;fen deng xu lie ?!秡uo chuan ·zhuang gong er shi san nian 》:“chao yi zheng ban jue zhi yi ,shi chang you zhi xu ?!雹載eng ji ;ci di ?!秊in shu ·li xiong zai ji 》:“zhu jiang shi en ,ge zheng ban wei ?!雹辒eng tong ;bing lie 。⑦h(yuǎn)ang lie 。bai ju yi 《luo xia song niu xiang gong chu zhen huai na 》:“mo ren kai lu kan ,bai li li ban ying ?!眛e zhi chao ban 。wang dang 《tang yu lin ·ya liang 》:“wen zong shi ru ge ,lang guan you wu kui zhe ,shang jiao zhi ,ban tui yu zai xiang ?!雹郿iao hui ;fan hui 。《shang shu ·da yu mo 》:“ban shi zhen lv ?!盵ban bai ]ban bai ?!秇an fei zi ·wai chu shui zuo xia 》:“ban bai zhe duo yi tu hang ?!?tu hang :bu hang 。)qing :①shui chun jing tou ming ,yu “zhuo ”xiang dui 。qu yuan 《yu fu 》:“cang lang zhi shui qing xi ,ke yi zhuo wu ying 。”②jie jing 。zhang heng 《dong jing fu 》:“jing shi mi qing ?!雹踫hi jie jing ;shi gan jing 。liu yun 《cheng de fu 》:“fan shi yu yi qing tian ,sa kuang chen yi su de ?!雹躴ing xi ;qing chu 。zhang hu 《chou ling xiu cai hui hu zhen 》:“ba cun huang yang hui bu qing ,hu tou guang zhao dian wen qing 。”⑤sheng yin qing liang ;qing cui 。su shi 《dan zhong shan ji 》:“na sheng han hu ,bei sheng qing yue ?!?han hu :han hu ,mo hu 。yue :gao yang 。)⑥qing shuang ;qing liang ;han liang 。xin qi ji 《xi jiang yue 》:“ming yue bie zhi jing que ,qing feng ban ye ming chan ?!?bie :ling yi 。)⑦leng qing ;qi qing 。li bai 《meng you tian lao yin liu bie 》:“xie gong su chu jin shang zai ,lu shui dang yang qing yuan ti ?!雹鄇i jing ;qing jing ?!秡huang zi ·tian xia 》:“ji hu re qing ?!雹醧ing ping ;an ding ;tai ping 。tang tai zong 《yong feng 》:“l(fā)ao ge 《da feng qu 》,wei jia si hai qing ?!?da feng qu :han gao zu ji wei hou ceng hui gu xiang ,zuo 《da feng ge 》。jia :shi 。)⑩gong zheng ;lian jie ;qing bai ;qing lian 。《shi ji ·qu yuan gu sheng lie chuan 》:“ju shi jie zhuo er wo du qing ,zhong ren jie zui er wo du xing ,shi yi jian fang 。”(shi yi :yin ci 。)(11)chan chun ;su ya 。du mu 《shen xia xian 》:“si ren qing chang he ren he ? cao jing tai wu bu ke xun ?!?12)su qing ;shi gan jing 。liang qi chao 《wu qu zheng bian ji ·tan si tong chuan 》:“bao hu sheng zhu ,fu da quan ,qing jun ce ,su gong ting ?!?13)yong wan ;yong jin 。《yue jue shu ·jing ping wang nei chuan 》:“(wu zi xu )nai fa ji dan fan ,qing ji hu jiang er shi 。”(jing :chu guo de bie chen 。)(14)zhong guo feng jian chao dai ming chen ,gong yuan 1616~1911nian 。(15)ce suo 。hou zuo “qing ”。《feng su tong ·guai shen 》:“er san ri nai yu qing zhong fen xia ti ?!?16)gu dai zhe xue yong yu 。zhi chong he zhi qi ?!秞un zi ·jie bi 》:“gu dao zhi yi li ,yang zhi yi qing ?!?/div> qing xiao :tian gang liang de shi hou 。han yu 《qiu huai 》:“~~juan shu zuo ,na shan jian gao 稜?!?/div> xiao :①tian liang 。li bai 《sai xia qu ·ji yi 》:“xiao zhan sui jin gu ,xiao mian bao yu an ?!雹趜hi dao ;ming bai ?!秠an tie lun ·xiang ci 》:“tong yi kong ,xiao yi li ,er bu zhi quan heng ?!眞ang chong 《lun heng ·zhi shi 》:“bu xue zi zhi ,bu wen zi xiao 。gu jin hang shi ,wei zhi you ye 。”(wei zhi you ye :mei you zhe yang de shi 。)③gao zhi ?!秇an shu ·yuan hou chuan 》:“wei xiao da jiang jun ?!?/div>
|