| 釋義 |
“笑天下、紛紛血指。”詩(shī)句出處:《賀新郎》;是宋朝詩(shī)人戴復(fù)古的作品。 百尺連雲(yún)起。試登臨、江山人物,一時(shí)俱偉。旁挹金陵龍虎勢(shì),京峴諸峰對(duì)峙。隱隱接、揚(yáng)州歌吹。雪浪舞從三峽下,乍逢迎、海若談秋水。形勝地,有如此。使君一世經(jīng)綸志。把風(fēng)斤月斧,來(lái)此等閑遊戲。見(jiàn)說(shuō)樓成無(wú)多日,大手一何容易。笑天下、紛紛血指。醞釀春風(fēng)與和氣,舉長(zhǎng)江、變作香醪美。人共樂(lè),醉桃李。
| 【註釋】: 天:①人的頭部。《呂氏春秋·論人》:“適耳目,節(jié)嗜欲,釋智謀,去巧故……若此,則無(wú)以害其天矣?!?釋:去除。巧故:偽詐。)②天空。王充《論衡·談天》:“察當(dāng)今天去地甚高,古天與今無(wú)異。”《敕勒歌》:“天似穹(qióng)廬,籠蓋四野?!?穹廬:氈帳。)③在額上刺字的刑罰?!吨芤住?睽》:“其人天且劓。”(劓:割掉鼻子的刑罰。)④天氣;氣候。《呂氏春秋·季春》:“行秋令,則天多沉陰?!雹葑匀唤??!盾髯印ぬ煺摗?“天行有常,不為堯存,不為桀亡?!雹拮匀恍纬傻??!肚f子·養(yǎng)生主》:“依乎天理,批大郤,導(dǎo)大窾?!雹呱系郏蛔匀唤绲闹髟?。《春秋繁露 ·郊祭》:“天者,百神之大君也?!雹嗵烀?;天意?!蹲髠鳌こ晒辍?“國(guó)之存亡,天也?!雹嵋缿{;依靠者?!秲x禮· 喪服》:“夫者,妻之天也?!?/div> 下:①位置在低處的。與“上”相對(duì)。《史記·孫子吳起列傳》:“龐涓死於此樹(shù)之下。”②等級(jí)低的?!稇?zhàn)國(guó)策·齊策一》:“能謗議於市朝,聞寡人之耳者,受下賞?!雹壑t詞。《水滸全傳》第六十三回:“蔡福聽(tīng)瞭,心中暗喜:如此發(fā)放,正中下懷?!雹苜|(zhì)量低的。陸羽《茶經(jīng)·五之煮》:“其水用山水,上;江水,中;井水,下?!雹輹r(shí)間在後的?!睹献印けM心下》:“奮乎百世之上,百世之下,聞?wù)吣慌d起也?!雹薮涡蚩酷岬?。《史記·屈原賈生列傳》:“上稱帝嚳,下道齊桓?!雹叩挽?;少於。《呂氏春秋·雍塞》:“此不下九石。”⑧表示屬於一定的范圍、情況、條件等。⑨當(dāng)某個(gè)時(shí)間或時(shí)節(jié);時(shí)下。⑩由高處往低處?!墩撜Z(yǔ)·微子》:“孔子下,欲與之言?!?11)去;往。常指由西往東,由北往南,由上遊往下遊。彭端淑《為學(xué)一首示子侄》:“吾數(shù)年來(lái)欲買舟而下?!?12)攻克?!秴问洗呵铩ど鞔蟆?“一朝而兩城下?!?13)退讓。(14)頒佈;下達(dá)?!俄n非子·內(nèi)儲(chǔ)說(shuō)上》:“令下而人皆疾習(xí)射,日夜不休?!?15)用;施行。蘇軾《西江月 ·昨夜扁舟京口》:“此景百年幾變,個(gè)中下語(yǔ)千難?!?16)動(dòng)作的次數(shù)。林嗣環(huán)《口技》:“但聞屏障中撫尺一下?!?/div> 紛:①綴在旗上的飄帶。揚(yáng)雄《羽獵賦》:“青雲(yún)為紛,虹霓為繯?!?繯:旗上的結(jié)帶。)②多;雜亂。杜甫《故武衛(wèi)將軍挽歌三首》:“路人紛雨泣?!雹奂m紛;爭(zhēng)執(zhí)。陶潛《述酒》:“閑居離世紛?!雹茈s亂?!妒酚洝斨龠B傳》:“為人排患、釋難、解紛亂而無(wú)取也?!?/div> 紛紛:①雜亂,紛亂?!豆茏印醒浴?“~~乎若亂絲,遺遺乎若有從治?!雹诒姸?,繁多?!妒酚洝ぬ旃贂?shū)》:“若煙非煙,若雲(yún)非雲(yún),鬱鬱~~,蕭索輪囷,是謂卿雲(yún)?!雹劢j(luò)繹相連的樣子。李白《夢(mèng)遊天姥吟留別》:“霓為衣兮風(fēng)為馬,雲(yún)之君兮~~而來(lái)下?!雹芊泵Α!睹献印る墓?“何為~~然與百工交易?何許子之不憚煩?”紛:①綴在旗上的飄帶。揚(yáng)雄《羽獵賦》:“青雲(yún)為紛,虹霓為繯?!?繯:旗上的結(jié)帶。)②多;雜亂。杜甫《故武衛(wèi)將軍挽歌三首》:“路人紛雨泣?!雹奂m紛;爭(zhēng)執(zhí)。陶潛《述酒》:“閑居離世紛?!雹茈s亂。《史記·魯仲連傳》:“為人排患、釋難、解紛亂而無(wú)取也?!?/div> 指:①手指?!稇?zhàn)國(guó)策·秦策三》:“臣未嘗聞指大於臂,臂大於股。”(股:大腿。)②腳趾?!妒酚洝じ咦姹炯o(jì)》:“漢王傷胸,乃捫足曰: ‘虜中(zhòng)吾指?!?捫:摸。)③用手指;指向?!墩撜Z(yǔ)·八佾》:“指其掌?!雹芟?;意向。司馬相如《喻巴蜀檄》:“移師東指,閩越相誅?!雹葜绷ⅲ回Q起?!稇?zhàn)國(guó)策·燕策》:“士皆瞋目,發(fā)盡上指?!雹拗更c(diǎn),告知。董解元《西廂記諸宮調(diào)》卷八:“若非吾師指迷,實(shí)不悟此?!雹咧肛?zé);斥責(zé)?!稘h書(shū)·王嘉傳》:“千人所指,無(wú)病而死?!雹嘁庵迹灰鈭D。後寫(xiě)作“旨”。《尚書(shū)·盤(pán)庚上》:“不匿厥指?!?/div> “笑天下、紛紛血指?!痹?shī)句出處:《賀新郎》;是宋朝詩(shī)人戴復(fù)古的作品。 百尺連云起。試登臨、江山人物,一時(shí)俱偉。旁挹金陵龍虎勢(shì),京峴諸峰對(duì)峙。隱隱接、揚(yáng)州歌吹。雪浪舞從三峽下,乍逢迎、海若談秋水。形勝地,有如此。使君一世經(jīng)綸志。把風(fēng)斤月斧,來(lái)此等閑游戲。見(jiàn)說(shuō)樓成無(wú)多日,大手一何容易。笑天下、紛紛血指。醞釀春風(fēng)與和氣,舉長(zhǎng)江、變作香醪美。人共樂(lè),醉桃李。
| 【注釋】: 天:①人的頭部?!秴问洗呵铩ふ撊恕?“適耳目,節(jié)嗜欲,釋智謀,去巧故……若此,則無(wú)以害其天矣?!?釋:去除。巧故:偽詐。)②天空。王充《論衡·談天》:“察當(dāng)今天去地甚高,古天與今無(wú)異?!薄峨防崭琛?“天似穹(qióng)廬,籠蓋四野?!?穹廬:氈帳。)③在額上刺字的刑罰。《周易· 睽》:“其人天且劓?!?劓:割掉鼻子的刑罰。)④天氣;氣候?!秴问洗呵铩ぜ敬骸?“行秋令,則天多沉陰?!雹葑匀唤??!盾髯印ぬ煺摗?“天行有常,不為堯存,不為桀亡。”⑥自然形成的。《莊子·養(yǎng)生主》:“依乎天理,批大郤,導(dǎo)大窾?!雹呱系?;自然界的主宰?!洞呵锓甭?·郊祭》:“天者,百神之大君也?!雹嗵烀?;天意。《左傳·成公十六年》:“國(guó)之存亡,天也?!雹嵋缿{;依靠者?!秲x禮· 喪服》:“夫者,妻之天也。”下:①位置在低處的。與“上”相對(duì)?!妒酚洝O子吳起列傳》:“龐涓死于此樹(shù)之下?!雹诘燃?jí)低的。《戰(zhàn)國(guó)策·齊策一》:“能謗議于市朝,聞寡人之耳者,受下賞?!雹壑t詞?!端疂G全傳》第六十三回:“蔡福聽(tīng)了,心中暗喜:如此發(fā)放,正中下懷?!雹苜|(zhì)量低的。陸羽《茶經(jīng)·五之煮》:“其水用山水,上;江水,中;井水,下?!雹輹r(shí)間在后的?!睹献印けM心下》:“奮乎百世之上,百世之下,聞?wù)吣慌d起也。”⑥次序靠后的?!妒酚洝でZ生列傳》:“上稱帝嚳,下道齊桓。”⑦低于;少于?!秴问洗呵铩び喝?“此不下九石?!雹啾硎緦儆谝欢ǖ姆秶?、情況、條件等。⑨當(dāng)某個(gè)時(shí)間或時(shí)節(jié);時(shí)下。⑩由高處往低處?!墩撜Z(yǔ)·微子》:“孔子下,欲與之言。”(11)去;往。常指由西往東,由北往南,由上游往下游。彭端淑《為學(xué)一首示子侄》:“吾數(shù)年來(lái)欲買舟而下?!?12)攻克?!秴问洗呵铩ど鞔蟆?“一朝而兩城下?!?13)退讓。(14)頒布;下達(dá)?!俄n非子·內(nèi)儲(chǔ)說(shuō)上》:“令下而人皆疾習(xí)射,日夜不休?!?15)用;施行。蘇軾《西江月 ·昨夜扁舟京口》:“此景百年幾變,個(gè)中下語(yǔ)千難?!?16)動(dòng)作的次數(shù)。林嗣環(huán)《口技》:“但聞屏障中撫尺一下。”紛:①綴在旗上的飄帶。揚(yáng)雄《羽獵賦》:“青云為紛,虹霓為繯?!?繯:旗上的結(jié)帶。)②多;雜亂。杜甫《故武衛(wèi)將軍挽歌三首》:“路人紛雨泣?!雹奂m紛;爭(zhēng)執(zhí)。陶潛《述酒》:“閑居離世紛?!雹茈s亂?!妒酚洝斨龠B傳》:“為人排患、釋難、解紛亂而無(wú)取也?!?/div> 紛紛:①雜亂,紛亂?!豆茏印醒浴?“~~乎若亂絲,遺遺乎若有從治?!雹诒姸?,繁多?!妒酚洝ぬ旃贂?shū)》:“若煙非煙,若云非云,郁郁~~,蕭索輪囷,是謂卿云?!雹劢j(luò)繹相連的樣子。李白《夢(mèng)游天姥吟留別》:“霓為衣兮風(fēng)為馬,云之君兮~~而來(lái)下?!雹芊泵Α!睹献印る墓?“何為~~然與百工交易?何許子之不憚煩?”紛:①綴在旗上的飄帶。揚(yáng)雄《羽獵賦》:“青云為紛,虹霓為繯?!?繯:旗上的結(jié)帶。)②多;雜亂。杜甫《故武衛(wèi)將軍挽歌三首》:“路人紛雨泣?!雹奂m紛;爭(zhēng)執(zhí)。陶潛《述酒》:“閑居離世紛。”④雜亂。《史記·魯仲連傳》:“為人排患、釋難、解紛亂而無(wú)取也。”指:①手指?!稇?zhàn)國(guó)策·秦策三》:“臣未嘗聞指大于臂,臂大于股?!?股:大腿。)②腳趾?!妒酚洝じ咦姹炯o(jì)》:“漢王傷胸,乃捫足曰: ‘虜中(zhòng)吾指?!?捫:摸。)③用手指;指向。《論語(yǔ)·八佾》:“指其掌?!雹芟?;意向。司馬相如《喻巴蜀檄》:“移師東指,閩越相誅?!雹葜绷ⅲ回Q起?!稇?zhàn)國(guó)策·燕策》:“士皆瞋目,發(fā)盡上指?!雹拗更c(diǎn),告知。董解元《西廂記諸宮調(diào)》卷八:“若非吾師指迷,實(shí)不悟此。”⑦指責(zé);斥責(zé)?!稘h書(shū)·王嘉傳》:“千人所指,無(wú)病而死。”⑧意旨;意圖。后寫(xiě)作“旨”。《尚書(shū)·盤(pán)庚上》:“不匿厥指?!?/div> “xiao tian xia 、fen fen xie zhi ?!眘hi gou chu chu :《he xin lang 》;shi song chao shi ren dai fu gu de zuo pin 。 bai che lian yun qi 。shi deng lin 、jiang shan ren wu ,yi shi ju wei 。pang yi jin ling long hu shi ,jing xian zhu feng dui shi 。yin yin jie 、yang zhou ge chui 。xue lang wu cong san xia xia ,zha feng ying 、hai re tan qiu shui 。xing sheng de ,you ru ci 。shi jun yi shi jing guan zhi 。ba feng jin yue fu ,lai ci deng xian you hu 。jian shui lou cheng mo duo ri ,da shou yi he rong yi 。xiao tian xia 、fen fen xie zhi 。yun niang chun feng yu he qi ,ju chang jiang 、bian zuo xiang lao mei 。ren gong le ,zui tao li 。
| 【zhu shi 】: tian :①ren de tou bu ?!秎v shi chun qiu ·lun ren 》:“kuo er mu ,jie shi yu ,shi zhi mou ,qu qiao gu ……re ci ,ze mo yi hai ji tian yi 。”(shi :qu chu 。qiao gu :wei zha 。)②tian kong 。wang chong 《lun heng ·tan tian 》:“cha dang jin tian qu de shen gao ,gu tian yu jin mo yi ?!薄禼hi le ge 》:“tian shi qiong (qióng)lu ,long gai si ye ?!?qiong lu :zhan zhang 。)③zai e shang ci zi de xing fa 。《zhou yi · kui 》:“ji ren tian ju yi ?!?yi :ge diao bi zi de xing fa 。)④tian qi ;qi hou 。《lv shi chun qiu ·ji chun 》:“hang qiu ling ,ze tian duo chen yin 。”⑤zi ran jie ?!秞un zi ·tian lun 》:“tian hang you chang ,bu wei yao cun ,bu wei jie wang ?!雹込i ran xing cheng de ?!秡huang zi ·yang sheng zhu 》:“yi hu tian li ,pi da xi ,dao da kuan ?!雹遱hang di ;zi ran jie de zhu zai ?!禼hun qiu fan lou ·jiao ji 》:“tian zhe ,bai shen zhi da jun ye ?!雹鄑ian ming ;tian yi ?!秡uo chuan ·cheng gong shi liu nian 》:“guo zhi cun wang ,tian ye 。”⑨yi ping ;yi kao zhe 。《yi li · sang fu 》:“fu zhe ,qi zhi tian ye ?!?/div> xia :①wei zhi zai di chu de 。yu “shang ”xiang dui ?!秙hi ji ·sun zi wu qi lie chuan 》:“pang juan si yu ci shu zhi xia ?!雹赿eng ji di de 。《zhan guo ce ·ji ce yi 》:“neng bang yi yu shi chao ,wen gua ren zhi er zhe ,shou xia shang 。”③qian ci 。《shui hu quan chuan 》di liu shi san hui :“cai fu ting le ,xin zhong an xi :ru ci fa fang ,zheng zhong xia huai 。”④zhi liang di de 。liu yu 《cha jing ·wu zhi zhu 》:“ji shui yong shan shui ,shang ;jiang shui ,zhong ;jing shui ,xia ?!雹輘hi jian zai hou de ?!秏eng zi ·jin xin xia 》:“fen hu bai shi zhi shang ,bai shi zhi xia ,wen zhe mo bu xing qi ye ?!雹辌i xu kao hou de ?!秙hi ji ·qu yuan gu sheng lie chuan 》:“shang chen di ku ,xia dao ji huan ?!雹遜i yu ;shao yu ?!秎v shi chun qiu ·yong sai 》:“ci bu xia jiu dan 。”⑧biao shi shu yu yi ding de fan wei 、qing kuang 、tiao jian deng 。⑨dang mou ge shi jian huo shi jie ;shi xia 。⑩you gao chu wang di chu ?!秎un yu ·wei zi 》:“kong zi xia ,yu yu zhi yan ?!?11)qu ;wang 。chang zhi you xi wang dong ,you bei wang na ,you shang you wang xia you 。peng duan shu 《wei xue yi shou shi zi zhi 》:“wu shu nian lai yu mai zhou er xia 。”(12)gong ke ?!秎v shi chun qiu ·shen da 》:“yi chao er liang cheng xia ?!?13)tui rang 。(14)ban bu ;xia da ?!秇an fei zi ·nei chu shui shang 》:“l(fā)ing xia er ren jie ji xi she ,ri ye bu xiu ?!?15)yong ;shi hang 。su shi 《xi jiang yue ·zuo ye bian zhou jing kou 》:“ci jing bai nian ji bian ,ge zhong xia yu qian nan ?!?16)dong zuo de ci shu 。lin si huan 《kou ji 》:“dan wen bing zhang zhong fu che yi xia ?!?/div> fen :①chuo zai qi shang de piao dai 。yang xiong 《yu lie fu 》:“qing yun wei fen ,hong ni wei huan ?!?huan :qi shang de jie dai 。)②duo ;za luan 。du fu 《gu wu wei jiang jun wan ge san shou 》:“l(fā)u ren fen yu qi ?!雹踛iu fen ;zheng zhi 。tao qian 《shu jiu 》:“xian ju li shi fen ?!雹躾a luan ?!秙hi ji ·lu zhong lian chuan 》:“wei ren pai huan 、shi nan 、jie fen luan er mo qu ye ?!?/div> fen fen :①za luan ,fen luan ?!秅uan zi ·shu yan 》:“~~hu re luan si ,wei wei hu re you cong zhi 。”②zhong duo ,fan duo ?!秙hi ji ·tian guan shu 》:“re yan fei yan ,re yun fei yun ,yu yu ~~,xiao suo lun qun ,shi wei qing yun ?!雹踠ao yi xiang lian de yang zi 。li bai 《meng you tian lao yin liu bie 》:“ni wei yi xi feng wei ma ,yun zhi jun xi ~~er lai xia 。”④fan mang ?!秏eng zi ·teng wen gong 》:“he wei ~~ran yu bai gong jiao yi ?he hu zi zhi bu dan fan ?”fen :①chuo zai qi shang de piao dai 。yang xiong 《yu lie fu 》:“qing yun wei fen ,hong ni wei huan ?!?huan :qi shang de jie dai 。)②duo ;za luan 。du fu 《gu wu wei jiang jun wan ge san shou 》:“l(fā)u ren fen yu qi 。”③jiu fen ;zheng zhi 。tao qian 《shu jiu 》:“xian ju li shi fen 。”④za luan 。《shi ji ·lu zhong lian chuan 》:“wei ren pai huan 、shi nan 、jie fen luan er mo qu ye ?!?/div> zhi :①shou zhi 。《zhan guo ce ·qin ce san 》:“chen wei chang wen zhi da yu bei ,bei da yu gu 。”(gu :da tui 。)②jiao zhi ?!秙hi ji ·gao zu ben ji 》:“han wang shang xiong ,nai men zu yue : ‘lu zhong (zhòng)wu zhi ?!?men :mo 。)③yong shou zhi ;zhi xiang 。《lun yu ·ba yi 》:“zhi ji zhang ?!雹躼iang ;yi xiang 。si ma xiang ru 《yu ba shu xi 》:“yi shi dong zhi ,min yue xiang zhu ?!雹輟hi li ;shu qi ?!秡han guo ce ·yan ce 》:“shi jie chen mu ,fa jin shang zhi ?!雹込hi dian ,gao zhi 。dong jie yuan 《xi xiang ji zhu gong diao 》juan ba :“re fei wu shi zhi mi ,shi bu wu ci ?!雹遺hi ze ;chi ze ?!秇an shu ·wang jia chuan 》:“qian ren suo zhi ,mo bing er si ?!雹鄖i zhi ;yi tu 。hou xie zuo “zhi ”?!秙hang shu ·pan geng shang 》:“bu ni jue zhi ?!?/div>
|