| 釋義 |
“又況善述先猷,嚴(yán)武備、不開邊鄙?!痹娋涑鎏帲骸秾毝ΜF(xiàn)》;是宋朝詩人程珌的作品。 | 綠楊欲舞,紅杏微笑,春工漸侈。試僂指、自從嘉定,數(shù)到寶慶□□裡。無一歲、不書年大有,問元功誰燮理。□□□、於變雍熙,如此自當(dāng)千歲。況是端笏蓬萊陛。但看雍容、玉立山峙。煉五色、補(bǔ)天無跡,扶日天衢光四被。安清祐、填群心聲色,恬然如談笑耳。更八荒、民生奠枕,此著又當(dāng)千歲。又況善述先猷,嚴(yán)武備、不開邊鄙。陰功遍南北,千歲未多疇祉。且說總是三千歲。此際方岐嶷。聽今日、處處笙歌,何止南樓十二。 | 【註釋】: 又:①副詞。1.表示重復(fù)或繼續(xù)?!蹲髠鳌ふ压迥辍?“問,又如初?!?. 表示幾種情況同時存在?!秶Z·晉語一》:“既無老謀,而又無壯事,何以事君?”(壯事:指服力役。)3.表示意思上更進(jìn)一層?!睹献印す珜O醜上》:“非徒無益,而又害之?!?.表示輕微轉(zhuǎn)折。《聊齋志異·聶小倩》:“寧竊憐之,欲留宿別榻,又懼母嗔?!?竊:私下。)5. 用於否定句或反問句中加強(qiáng)語氣。《左傳·成公三年》:“臣實(shí)不才,又誰敢怨?”6. 表示整數(shù)之外再加零數(shù)。辛棄疾《美芹十論》:“蓋歷二十又三年?!薄"谕ā坝小??!稘h書·韓信傳》:“淮陰少年又侮信曰?!雹弁ā板丁?。寬恕?!抖Y記·王制》:“王三又,然後制刑?!雹芡ā暗v”。福。《卜辭通纂》第三六九片:“伐邛方,帝受我又?!?邛方:地名。受:授。)又況:何況,況於?!秴问洗呵铩ど鲃荨?“湯武之賢,而猶藉知乎勢,~~不及湯武者乎?”況:①比擬;比較?!稘h書·高惠高後文功臣表序》:“以往況今,甚可悲傷?!薄墩摵狻ふ撍馈?“案火災(zāi)不能復(fù)燃以況之,死人不能復(fù)為鬼明矣。”②情形;狀況。高啟《送丁孝廉之錢塘》:“若見故人詢旅況,知君解說不煩書?!雹鄹痹~。更加?!秶Z·晉語一》:“以眾故,不敢愛親,眾況厚之?!薄赌印し枪ァ?“王況自縱也?!?王:指殷紂王??v:放縱。)④連詞。何況?!蹲髠鳌ば辍?“困獸猶鬥,況國相乎!”杜甫《兵車行》:“況復(fù)秦兵耐苦戰(zhàn),被驅(qū)不異犬與雞!”⑤通“貺”。賜;賜予?!稘h書·武帝紀(jì)》:“遭天地況施,著見景象,屑然如有聞?!?屑:輕微,微小。)《國語·魯語下》:“君以諸侯之故,況使臣以大禮?!?/div> 善:①美好。諸葛亮《出師表》:“以咨諏善道,察納雅言。”②心地善良?!睹献印じ孀由稀?“人無有不善,水無有不下?!雹壅J(rèn)為好;贊許?!妒酚洝ち艉钍纻怼?“良數(shù)以《太公兵法》說沛公,沛公善之。”④親善;對人友好?!秶Z·晉語三》:“夫固國者,在親眾而善鄰?!雹蒉k妥;處理好?!蛾套哟呵铩?nèi)篇問上六》:“國有具官,然後其政可善?!?具:完備。)⑥副詞。好好地?!蹲髠鳌ふ压辍?“子善視之?!雹呤煜?。王夫之《周易外傳》卷五:“識其品式,辨其條理,善其用,定其禮?!雹嗌瞄L;善於?!墩撜Z·子罕》:“夫子循循然善誘人?!雹崛菀祝灰嘴?。陶潛《感士不遇賦》:“彼達(dá)人之善覺,乃逃祿而歸耕?!雹馔ā翱槨薄P拗?;修整?!肚f子·養(yǎng)生主》:“善刀而藏之。”(11)通“膳”。膳食。《顏氏傢訓(xùn)·治傢》:“蔬果之畜,園場之所產(chǎn);雞豚之善,塒圈之所生。”(畜:積貯。塒:在墻上鑿的雞窩。)(12)語氣詞。表示應(yīng)答或贊賞?!赌印す敗?“善哉,吾請無攻宋矣?!?/div> 述:①遵循;依照。《書·五子之歌》:“五子咸怨,述大禹之戒以作歌?!?咸:皆。)《後漢書·光武帝紀(jì)下》:“景帝能述遵孝道。”②記述;陳述?!妒酚洝ぬ饭孕颉?“故述往事,思來者。”歐陽修《醉翁亭記》:“醉能同其樂,醒能述其文者,太守也?!雹坳U述前人學(xué)說?!墩撜Z·述而》:“述而不作,信而好古?!睉?yīng)劭《風(fēng)俗通》序:“予實(shí)頑闇(àn),無能述演,豈敢比隆於斯人哉!”(闇:愚昧。演:推演。斯:此。)④文體名?!额伿蟼碛?xùn) ·文章》:“序、述、論、議,生於《易》者也?!?/div> 先:①走在前面?!冻o· 九歌·國殤》:“旌蔽日兮敵若雲(yún),矢交墜兮士爭先。”②先於;在……之前。《荀子·大略》:“先事慮事,先患慮患?!雹凼滓氖隆!秴亲印ぶ伪?“用病之道何先?”④祖先;上代。蘇洵《六國論》:“思厥先祖父,暴霜露,斬荊棘,以有尺寸之地。”⑤對死去的人的尊稱。《孟子·梁惠王下》:“寡人非能好先王之樂也?!雹迣糯说姆Q呼。⑦先生?!稘h書·梅福傳》:“夫叔孫先非不忠也?!盵先生]1. 老師。2.稱有道德有學(xué)問的人,亦用來作對人的尊稱。3. 醫(yī)生。[先進(jìn)]先行學(xué)習(xí)。《論語 ·先進(jìn)》:“先進(jìn)於禮樂,君子也?!?/div> 猷:①謀略;計(jì)謀?!渡袝ぞ悺?“爾有嘉謀嘉猷,則入告爾後於內(nèi)。”(後:君主。)李東陽《壽太子太保吏部尚書王公九十詩》序:“蓋齒之尊者,聞見廣而猷慮熟?!雹诘?;法則。《詩經(jīng)·小雅·巧言》:“秩秩大猷?!?莫:通“謨”。謀劃。)嚴(yán):①急;緊急。《孟子·公孫醜下》:“事嚴(yán),虞不敢請。”(虞:人名。)②嚴(yán)密;嚴(yán)謹(jǐn)。韓愈《進(jìn)學(xué)解》:“《春秋》謹(jǐn)嚴(yán),左氏浮誇?!雹蹏?yán)厲;嚴(yán)格。蒲松齡《促織》:“宰嚴(yán)限追比?!雹車?yán)肅;威嚴(yán)。《詩經(jīng)·小雅·六月》:“有嚴(yán)有翼?!?翼:恭敬。)⑤猛烈;厲害。《孔雀東南飛》:“嚴(yán)霜結(jié)庭蘭?!雹拮鹁?;尊重?!妒酚洝ちH藺相如列傳》:“嚴(yán)大國之威以修敬也?!雹咔f重?!稘h書·金日磾傳》:“日(mì)磾(dī)長八尺二寸,容貌甚嚴(yán)?!雹嗾?。古樂府《古詩為焦仲卿妻作》:“雞鳴外欲曙,新婦起嚴(yán)妝。”武:①軍事;與軍事有關(guān)的事?!渡袝の涑伞?“乃偃武修文,歸馬於華山之陽,放牛於桃林之野?!薄秾O子·行軍》:“故令之以文,齊之以武?!雹陉P(guān)於技擊的?!端疂G全傳》第二回:“(史進(jìn))半夜三更起來演習(xí)武藝?!雹塾旅?;威武?!对娊?jīng)·鄭風(fēng)·羔裘》:“羔裘豹飾,孔武有力?!雹茏阚E;足印?!对娊?jīng)·大雅·生民》:“履帝武敏?!雹莨艜r以六尺為步,半步為武。《國語·周語下》:“夫目之察度也,不過步武尺寸之間。”⑥繼承?!对娊?jīng)·大雅·下武》:“下武維周,世有哲王?!雹咧艽鷺非?。《論語·八佾》:“子謂韶,盡美矣,又盡善也。謂武,盡美矣,未盡善矣?!?/div> 備:①齊備;齊全。《荀子·天論》:“養(yǎng)備而動時,則天不能病?!?養(yǎng):給養(yǎng)。指衣食。)②防備;防禦。班固《漢書·高帝紀(jì)上》:“因說漢王燒絕棧道,以備諸侯盜兵……”③預(yù)備;準(zhǔn)備。杜甫《石壕吏》:“急應(yīng)河陽役,猶得備晨炊?!雹茉O(shè)備;裝備?!渡叹龝ぎ嫴摺?“黃鵠之飛,一舉千裡,有心飛之備也?!雹荽胧?;辦法?!俄n非子·五蠹》:“是以聖人不期修古,不法常可,論世之事,因?yàn)橹畟??!???桑褐赣谰眠m用的制度。因:根據(jù)。)⑥謙詞。充任;充數(shù)?!稘h書·蕭望之傳》:“吾嘗備位將相?!雹吒痹~。盡;皆?!蹲髠鳌べ夜四辍?“險(xiǎn)阻艱難,備嘗之矣?!?/div> 不:(一)①不?!夺釢h書·班超傳》:“不入虎穴,不得虎子?!薄对娊?jīng)·魏風(fēng)·伐檀》:“不狩不獵,胡瞻爾庭有縣(懸)特兮?!?特:三歲的獸。)②非;不是。《荀子·君道》:“能中是者取之,是豈不必得之之道也哉?”③無;沒有?!蹲髠鳌は骞辍?“不德而有功?!雹芪?。《孟子·梁惠王上》:“直不百步耳,是亦走也?!雹菥渲兄~。無實(shí)義。《逸周書·皇門》:“我不則寅哉寅哉!”[不祿]士死的諱稱?!抖Y記·曲禮下》:“天子曰崩,諸侯曰薨,大夫曰卒,士曰不祿?!?(二)fū花萼。後作“柎”。《詩經(jīng)·小雅·常棣》:“常棣之華,鄂不(wěi)?!?常棣:即棠梨樹。 鄂:同“萼”。 :有光采。)開:①開門?!秴问洗呵铩垲悺?“昔上古龍門未開。”《老子》第二十七章:“善閉,無關(guān)楗而不可開?!?關(guān)楗:門閂。)②打開;張開。孟浩然《過故人莊》:“開軒面場圃,把酒話桑麻。”(軒:窗。)③舒展;開放。岑參《白雪歌送武判官歸京》:“忽如一夜春風(fēng)來,千樹萬樹梨花開。”引申為舒展。李白《夢遊天姥吟留別》:“安能摧眉折腰事權(quán)貴,使我不得開心顏?!雹苌煺?。杜甫《往在》:“京都不再火,涇渭開愁容?!?火:戰(zhàn)火。)崔玨《哭李商隱》:“一生襟抱未曾開?!?襟抱:抱負(fù)。)⑤分開;分離?!秴问洗呵铩べF信》:“地不剛,則凍閉不開?!比罴洞笕讼壬琛?“天地解兮六合開?!?六合:天地四方。)引申為散開。杜甫《梅雨》:“雲(yún)霧密難開?!倍鸥Α队辍?“蛟龍鬥不開?!雹耷校桓?。⑦開辟;開發(fā)?!俄n非子·初見秦》:“開地?cái)?shù)千裡,此其大功也?!薄稌x書· 羊祜傳》:“辟土開疆?!庇譃殚_通?!稘h書·張騫傳》:“騫開外國道?!崩畎住锻扉T山》:“天門中斷楚江開。”引申為擴(kuò)大,擴(kuò)展。《荀子·富國》:“節(jié)其流,開其源?!倍鸥Α侗囆小?“武皇開邊意未已?!薄妒酚洝で乇炯o(jì)》:“開地千裡?!薄缎煜伎瓦[記·滇遊日記十一》:“南逾山脊,為新開道?!雹嚅_創(chuàng)?!妒酚洝で乇炯o(jì)》:“為後世開業(yè)?!雹衢_始。《詩經(jīng)·周頌· 武》:“允文文王,克開厥後?!?允文:確實(shí)有文德??耍耗軌?。厥:其。)《論衡·書解》:“商鞅相孝公,為秦開帝業(yè)?!薄夺釢h書·馮衍傳下》:“開歲發(fā)春兮,百卉含英。”⑩發(fā)動或操縱。杜甫《登白馬潭》:“水生春纜沒,日出野船開。”魏源《道光洋艘征撫記上》:“關(guān)天培開炮應(yīng)之,擊斷洋船頭鼻,西兵多落海死?!?11)消散。范仲淹《嶽陽樓記》:“若夫淫雨霏霏,連月不開?!?/div> 邊:①側(cè)畔;旁邊。陶潛《五柳先生傳》:“先生不知何許人也,亦不詳其姓字,宅邊有五柳樹,因以為號焉。”②邊緣。蘇渙《毒蜂成一窠》詩:“長安大道邊,挾彈誰傢兒?”③邊境?!尔}鐵論·利議》:“思念北邊之未安?!雹苤高叿馈!端螘づ崴芍畟鳌?“裴松之廊廟之才,不宜久屍邊務(wù)?!?廊廟:指朝廷。屍:主管。)⑤靠近;接壤?!妒酚洝じ咦姹炯o(jì)》:“齊邊楚?!?/div> 邊鄙:邊邑?!蹲髠鳌は骞哪辍?“~~不聳?!?/div> 鄙:①古代地方行政區(qū)劃。五百傢為鄙?!吨芏Y·地官·遂人》:“五傢為鄰,五鄰為裡,四裡為酂(zàn),五酂為鄙?!雹谶呥h(yuǎn)之地?!蹲髠鳌べ夜辍?“齊孝公伐我北鄙?!雹郾陕??!墩撜Z· 子罕》:“吾少也賤,故多能鄙事。”④輕視?!蹲髠鳌ば哪辍?“過我而不假道,鄙我也?!雹葑灾t之詞。《戰(zhàn)國策·齊策一》:“鄙臣不敢以死為戲?!?/div> “又況善述先猷,嚴(yán)武備、不開邊鄙?!痹娋涑鎏帲骸秾毝ΜF(xiàn)》;是宋朝詩人程珌的作品。 | 綠楊欲舞,紅杏微笑,春工漸侈。試僂指、自從嘉定,數(shù)到寶慶□□里。無一歲、不書年大有,問元功誰燮理?!酢酢?、於變雍熙,如此自當(dāng)千歲。況是端笏蓬萊陛。但看雍容、玉立山峙。煉五色、補(bǔ)天無跡,扶日天衢光四被。安清祐、填群心聲色,恬然如談笑耳。更八荒、民生奠枕,此著又當(dāng)千歲。又況善述先猷,嚴(yán)武備、不開邊鄙。陰功遍南北,千歲未多疇祉。且說總是三千歲。此際方岐嶷。聽今日、處處笙歌,何止南樓十二。 | 【注釋】: 又:①副詞。1.表示重復(fù)或繼續(xù)?!蹲髠鳌ふ压迥辍?“問,又如初?!?. 表示幾種情況同時存在?!秶Z·晉語一》:“既無老謀,而又無壯事,何以事君?”(壯事:指服力役。)3.表示意思上更進(jìn)一層?!睹献印す珜O丑上》:“非徒無益,而又害之?!?.表示輕微轉(zhuǎn)折?!读凝S志異·聶小倩》:“寧竊憐之,欲留宿別榻,又懼母嗔?!?竊:私下。)5. 用于否定句或反問句中加強(qiáng)語氣?!蹲髠鳌こ晒辍?“臣實(shí)不才,又誰敢怨?”6. 表示整數(shù)之外再加零數(shù)。辛棄疾《美芹十論》:“蓋歷二十又三年。”。②通“有”。《漢書·韓信傳》:“淮陰少年又侮信曰?!雹弁ā板丁?。寬恕?!抖Y記·王制》:“王三又,然后制刑?!雹芡ā暗v”。福?!恫忿o通纂》第三六九片:“伐邛方,帝受我又。”(邛方:地名。受:授。)又況:何況,況于?!秴问洗呵铩ど鲃荨?“湯武之賢,而猶藉知乎勢,~~不及湯武者乎?”況:①比擬;比較?!稘h書·高惠高后文功臣表序》:“以往況今,甚可悲傷。”《論衡·論死》:“案火災(zāi)不能復(fù)燃以況之,死人不能復(fù)為鬼明矣?!雹谇樾危粻顩r。高啟《送丁孝廉之錢塘》:“若見故人詢旅況,知君解說不煩書?!雹鄹痹~。更加?!秶Z·晉語一》:“以眾故,不敢愛親,眾況厚之?!薄赌印し枪ァ?“王況自縱也?!?王:指殷紂王。縱:放縱。)④連詞。何況?!蹲髠鳌ば辍?“困獸猶斗,況國相乎!”杜甫《兵車行》:“況復(fù)秦兵耐苦戰(zhàn),被驅(qū)不異犬與雞!”⑤通“貺”。賜;賜予?!稘h書·武帝紀(jì)》:“遭天地況施,著見景象,屑然如有聞。”(屑:輕微,微小。)《國語·魯語下》:“君以諸侯之故,況使臣以大禮?!?/div> 善:①美好。諸葛亮《出師表》:“以咨諏善道,察納雅言?!雹谛牡厣屏?。《孟子·告子上》:“人無有不善,水無有不下?!雹壅J(rèn)為好;贊許?!妒酚洝ち艉钍兰摇?“良數(shù)以《太公兵法》說沛公,沛公善之。”④親善;對人友好?!秶Z·晉語三》:“夫固國者,在親眾而善鄰?!雹蒉k妥;處理好?!蛾套哟呵铩?nèi)篇問上六》:“國有具官,然后其政可善?!?具:完備。)⑥副詞。好好地?!蹲髠鳌ふ压辍?“子善視之。”⑦熟悉。王夫之《周易外傳》卷五:“識其品式,辨其條理,善其用,定其禮。”⑧擅長;善于?!墩撜Z·子罕》:“夫子循循然善誘人?!雹崛菀?;易于。陶潛《感士不遇賦》:“彼達(dá)人之善覺,乃逃祿而歸耕?!雹馔ā翱槨薄P拗?;修整。《莊子·養(yǎng)生主》:“善刀而藏之?!?11)通“膳”。膳食。《顏氏家訓(xùn)·治家》:“蔬果之畜,園場之所產(chǎn);雞豚之善,塒圈之所生。”(畜:積貯。塒:在墻上鑿的雞窩。)(12)語氣詞。表示應(yīng)答或贊賞?!赌印す敗?“善哉,吾請無攻宋矣?!?/div> 述:①遵循;依照?!稌の遄又琛?“五子咸怨,述大禹之戒以作歌?!?咸:皆。)《后漢書·光武帝紀(jì)下》:“景帝能述遵孝道。”②記述;陳述?!妒酚洝ぬ饭孕颉?“故述往事,思來者?!睔W陽修《醉翁亭記》:“醉能同其樂,醒能述其文者,太守也。”③闡述前人學(xué)說?!墩撜Z·述而》:“述而不作,信而好古。”應(yīng)劭《風(fēng)俗通》序:“予實(shí)頑闇(àn),無能述演,豈敢比隆于斯人哉!”(闇:愚昧。演:推演。斯:此。)④文體名?!额伿霞矣?xùn) ·文章》:“序、述、論、議,生于《易》者也?!?/div> 先:①走在前面。《楚辭· 九歌·國殤》:“旌蔽日兮敵若云,矢交墜兮士爭先?!雹谙扔?;在……之前?!盾髯印ご舐浴?“先事慮事,先患慮患?!雹凼滓氖隆!秴亲印ぶ伪?“用病之道何先?”④祖先;上代。蘇洵《六國論》:“思厥先祖父,暴霜露,斬荊棘,以有尺寸之地。”⑤對死去的人的尊稱。《孟子·梁惠王下》:“寡人非能好先王之樂也?!雹迣糯说姆Q呼。⑦先生?!稘h書·梅福傳》:“夫叔孫先非不忠也?!盵先生]1. 老師。2.稱有道德有學(xué)問的人,亦用來作對人的尊稱。3. 醫(yī)生。[先進(jìn)]先行學(xué)習(xí)?!墩撜Z ·先進(jìn)》:“先進(jìn)于禮樂,君子也?!?/div> 猷:①謀略;計(jì)謀。《尚書·君陳》:“爾有嘉謀嘉猷,則入告爾后于內(nèi)?!?后:君主。)李東陽《壽太子太保吏部尚書王公九十詩》序:“蓋齒之尊者,聞見廣而猷慮熟?!雹诘溃环▌t。《詩經(jīng)·小雅·巧言》:“秩秩大猷。”(莫:通“謨”。謀劃。)嚴(yán):①急;緊急?!睹献印す珜O丑下》:“事嚴(yán),虞不敢請?!?虞:人名。)②嚴(yán)密;嚴(yán)謹(jǐn)。韓愈《進(jìn)學(xué)解》:“《春秋》謹(jǐn)嚴(yán),左氏浮夸?!雹蹏?yán)厲;嚴(yán)格。蒲松齡《促織》:“宰嚴(yán)限追比?!雹車?yán)肅;威嚴(yán)。《詩經(jīng)·小雅·六月》:“有嚴(yán)有翼。”(翼:恭敬。)⑤猛烈;厲害。《孔雀東南飛》:“嚴(yán)霜結(jié)庭蘭。”⑥尊敬;尊重?!妒酚洝ちH藺相如列傳》:“嚴(yán)大國之威以修敬也?!雹咔f重?!稘h書·金日磾傳》:“日(mì)磾(dī)長八尺二寸,容貌甚嚴(yán)。”⑧整飾。古樂府《古詩為焦仲卿妻作》:“雞鳴外欲曙,新婦起嚴(yán)妝?!?/div> 武:①軍事;與軍事有關(guān)的事?!渡袝の涑伞?“乃偃武修文,歸馬于華山之陽,放牛于桃林之野?!薄秾O子·行軍》:“故令之以文,齊之以武。”②關(guān)于技擊的?!端疂G全傳》第二回:“(史進(jìn))半夜三更起來演習(xí)武藝?!雹塾旅?;威武。《詩經(jīng)·鄭風(fēng)·羔裘》:“羔裘豹飾,孔武有力?!雹茏阚E;足印?!对娊?jīng)·大雅·生民》:“履帝武敏?!雹莨艜r以六尺為步,半步為武?!秶Z·周語下》:“夫目之察度也,不過步武尺寸之間?!雹蘩^承?!对娊?jīng)·大雅·下武》:“下武維周,世有哲王。”⑦周代樂曲名。《論語·八佾》:“子謂韶,盡美矣,又盡善也。謂武,盡美矣,未盡善矣?!?/div> 備:①齊備;齊全?!盾髯印ぬ煺摗?“養(yǎng)備而動時,則天不能病?!?養(yǎng):給養(yǎng)。指衣食。)②防備;防御。班固《漢書·高帝紀(jì)上》:“因說漢王燒絕棧道,以備諸侯盜兵……”③預(yù)備;準(zhǔn)備。杜甫《石壕吏》:“急應(yīng)河陽役,猶得備晨炊?!雹茉O(shè)備;裝備?!渡叹龝ぎ嫴摺?“黃鵠之飛,一舉千里,有心飛之備也。”⑤措施;辦法?!俄n非子·五蠹》:“是以圣人不期修古,不法??桑撌乐?,因?yàn)橹畟?。???桑褐赣谰眠m用的制度。因:根據(jù)。)⑥謙詞。充任;充數(shù)?!稘h書·蕭望之傳》:“吾嘗備位將相?!雹吒痹~。盡;皆。《左傳·僖公二十八年》:“險(xiǎn)阻艱難,備嘗之矣?!?/div> 不:(一)①不?!逗鬂h書·班超傳》:“不入虎穴,不得虎子?!薄对娊?jīng)·魏風(fēng)·伐檀》:“不狩不獵,胡瞻爾庭有縣(懸)特兮。”(特:三歲的獸。)②非;不是?!盾髯印ぞ馈?“能中是者取之,是豈不必得之之道也哉?”③無;沒有?!蹲髠鳌は骞辍?“不德而有功?!雹芪?。《孟子·梁惠王上》:“直不百步耳,是亦走也?!雹菥渲兄~。無實(shí)義?!兑葜軙せ书T》:“我不則寅哉寅哉!”[不祿]士死的諱稱?!抖Y記·曲禮下》:“天子曰崩,諸侯曰薨,大夫曰卒,士曰不祿。” (二)fū花萼。后作“柎”?!对娊?jīng)·小雅·常棣》:“常棣之華,鄂不(wěi)?!?常棣:即棠梨樹。 鄂:同“萼”。 :有光采。)開:①開門?!秴问洗呵铩垲悺?“昔上古龍門未開?!薄独献印返诙哒拢骸吧崎],無關(guān)楗而不可開?!?關(guān)楗:門閂。)②打開;張開。孟浩然《過故人莊》:“開軒面場圃,把酒話桑麻?!?軒:窗。)③舒展;開放。岑參《白雪歌送武判官歸京》:“忽如一夜春風(fēng)來,千樹萬樹梨花開?!币隇槭嬲埂@畎住秹粲翁炖岩髁魟e》:“安能摧眉折腰事權(quán)貴,使我不得開心顏?!雹苌煺?。杜甫《往在》:“京都不再火,涇渭開愁容?!?火:戰(zhàn)火。)崔玨《哭李商隱》:“一生襟抱未曾開。”(襟抱:抱負(fù)。)⑤分開;分離?!秴问洗呵铩べF信》:“地不剛,則凍閉不開?!比罴洞笕讼壬琛?“天地解兮六合開?!?六合:天地四方。)引申為散開。杜甫《梅雨》:“云霧密難開?!倍鸥Α队辍?“蛟龍斗不開?!雹耷?;割。⑦開辟;開發(fā)?!俄n非子·初見秦》:“開地?cái)?shù)千里,此其大功也?!薄稌x書· 羊祜傳》:“辟土開疆?!庇譃殚_通?!稘h書·張騫傳》:“騫開外國道?!崩畎住锻扉T山》:“天門中斷楚江開?!币隇閿U(kuò)大,擴(kuò)展。《荀子·富國》:“節(jié)其流,開其源?!倍鸥Α侗囆小?“武皇開邊意未已?!薄妒酚洝で乇炯o(jì)》:“開地千里?!薄缎煜伎陀斡洝さ嵊稳沼浭弧?“南逾山脊,為新開道?!雹嚅_創(chuàng)?!妒酚洝で乇炯o(jì)》:“為后世開業(yè)。”⑨開始。《詩經(jīng)·周頌· 武》:“允文文王,克開厥后。”(允文:確實(shí)有文德??耍耗軌颉X剩浩?。)《論衡·書解》:“商鞅相孝公,為秦開帝業(yè)?!薄逗鬂h書·馮衍傳下》:“開歲發(fā)春兮,百卉含英。”⑩發(fā)動或操縱。杜甫《登白馬潭》:“水生春纜沒,日出野船開。”魏源《道光洋艘征撫記上》:“關(guān)天培開炮應(yīng)之,擊斷洋船頭鼻,西兵多落海死?!?11)消散。范仲淹《岳陽樓記》:“若夫淫雨霏霏,連月不開。”邊:①側(cè)畔;旁邊。陶潛《五柳先生傳》:“先生不知何許人也,亦不詳其姓字,宅邊有五柳樹,因以為號焉。”②邊緣。蘇渙《毒蜂成一窠》詩:“長安大道邊,挾彈誰家兒?”③邊境。《鹽鐵論·利議》:“思念北邊之未安?!雹苤高叿馈!端螘づ崴芍畟鳌?“裴松之廊廟之才,不宜久尸邊務(wù)。”(廊廟:指朝廷。尸:主管。)⑤靠近;接壤?!妒酚洝じ咦姹炯o(jì)》:“齊邊楚。”邊鄙:邊邑?!蹲髠鳌は骞哪辍?“~~不聳?!?/div> 鄙:①古代地方行政區(qū)劃。五百家為鄙?!吨芏Y·地官·遂人》:“五家為鄰,五鄰為里,四里為酂(zàn),五酂為鄙?!雹谶呥h(yuǎn)之地?!蹲髠鳌べ夜辍?“齊孝公伐我北鄙?!雹郾陕?。《論語· 子罕》:“吾少也賤,故多能鄙事?!雹茌p視?!蹲髠鳌ば哪辍?“過我而不假道,鄙我也。”⑤自謙之詞?!稇?zhàn)國策·齊策一》:“鄙臣不敢以死為戲。” “you kuang shan shu xian you ,yan wu bei 、bu kai bian bi ?!眘hi gou chu chu :《bao ding xian 》;shi song chao shi ren cheng bi de zuo pin 。 | lu yang yu wu ,gong xing wei xiao ,chun gong jian chi 。shi lou zhi 、zi cong jia ding ,shu dao bao qing □□li 。mo yi sui 、bu shu nian da you ,wen yuan gong shei xie li ?!酢酢酢u bian yong xi ,ru ci zi dang qian sui 。kuang shi duan hu peng lai bi 。dan kan yong rong 、yu li shan shi 。lian wu se 、bu tian mo ji ,fu ri tian qu guang si bei 。an qing 祐、tian qun xin sheng se ,tian ran ru tan xiao er 。geng ba huang 、min sheng dian zhen ,ci zhe you dang qian sui 。you kuang shan shu xian you ,yan wu bei 、bu kai bian bi 。yin gong bian na bei ,qian sui wei duo chou zhi 。ju shui zong shi san qian sui 。ci ji fang qi yi 。ting jin ri 、chu chu sheng ge ,he zhi na lou shi er 。 | 【zhu shi 】: you :①fu ci 。1.biao shi chong fu huo ji xu ?!秡uo chuan ·zhao gong er shi wu nian 》:“wen ,you ru chu ?!?. biao shi ji chong qing kuang tong shi cun zai ?!秅uo yu ·jin yu yi 》:“ji mo lao mou ,er you mo zhuang shi ,he yi shi jun ?”(zhuang shi :zhi fu li yi 。)3.biao shi yi sai shang geng jin yi ceng ?!秏eng zi ·gong sun chou shang 》:“fei tu mo yi ,er you hai zhi ?!?.biao shi qing wei zhuai she 。《liao zhai zhi yi ·nie xiao qian 》:“ning qie lian zhi ,yu liu su bie ta ,you ju mu chen 。”(qie :si xia 。)5. yong yu fou ding gou huo fan wen gou zhong jia jiang yu qi ?!秡uo chuan ·cheng gong san nian 》:“chen shi bu cai ,you shei gan yuan ?”6. biao shi zheng shu zhi wai zai jia ling shu 。xin qi ji 《mei qin shi lun 》:“gai li er shi you san nian ?!?。②tong “you ”?!秇an shu ·han xin chuan 》:“huai yin shao nian you wu xin yue ?!雹踭ong “you ”。kuan shu ?!秎i ji ·wang zhi 》:“wang san you ,ran hou zhi xing 。”④tong “祐”。fu 。《bo ci tong zuan 》di san liu jiu pian :“fa qiong fang ,di shou wo you 。”(qiong fang :de ming 。shou :shou 。)you kuang :he kuang ,kuang yu ?!秎v shi chun qiu ·shen shi 》:“shang wu zhi xian ,er you ji zhi hu shi ,~~bu ji shang wu zhe hu ?”kuang :①bi ni ;bi jiao 。《han shu ·gao hui gao hou wen gong chen biao xu 》:“yi wang kuang jin ,shen ke bei shang 。”《lun heng ·lun si 》:“an huo zai bu neng fu ran yi kuang zhi ,si ren bu neng fu wei gui ming yi 。”②qing xing ;zhuang kuang 。gao qi 《song ding xiao lian zhi qian tang 》:“re jian gu ren xun lv kuang ,zhi jun jie shui bu fan shu ?!雹踗u ci 。geng jia ?!秅uo yu ·jin yu yi 》:“yi zhong gu ,bu gan ai qin ,zhong kuang hou zhi ?!薄秏o zi ·fei gong 》:“wang kuang zi zong ye ?!?wang :zhi yan zhou wang 。zong :fang zong 。)④lian ci 。he kuang ?!秡uo chuan ·xuan gong shi er nian 》:“kun shou you dou ,kuang guo xiang hu !”du fu 《bing che hang 》:“kuang fu qin bing nai ku zhan ,bei qu bu yi quan yu ji !”⑤tong “kuang ”。ci ;ci yu 。《han shu ·wu di ji 》:“zao tian de kuang shi ,zhe jian jing xiang ,xie ran ru you wen 。”(xie :qing wei ,wei xiao 。)《guo yu ·lu yu xia 》:“jun yi zhu hou zhi gu ,kuang shi chen yi da li ?!?/div> shan :①mei hao 。zhu ge liang 《chu shi biao 》:“yi zi zou shan dao ,cha na ya yan ?!雹趚in de shan liang ?!秏eng zi ·gao zi shang 》:“ren mo you bu shan ,shui mo you bu xia ?!雹踨en wei hao ;zan hu 。《shi ji ·liu hou shi jia 》:“l(fā)iang shu yi 《tai gong bing fa 》shui pei gong ,pei gong shan zhi 。”④qin shan ;dui ren you hao 。《guo yu ·jin yu san 》:“fu gu guo zhe ,zai qin zhong er shan lin ?!雹輇an tuo ;chu li hao ?!秠an zi chun qiu ·nei pian wen shang liu 》:“guo you ju guan ,ran hou ji zheng ke shan ?!?ju :wan bei 。)⑥fu ci 。hao hao de ?!秡uo chuan ·zhao gong shi san nian 》:“zi shan shi zhi 。”⑦shou xi 。wang fu zhi 《zhou yi wai chuan 》juan wu :“shi ji pin shi ,bian ji tiao li ,shan ji yong ,ding ji li 。”⑧shan chang ;shan yu ?!秎un yu ·zi han 》:“fu zi xun xun ran shan you ren 。”⑨rong yi ;yi yu 。tao qian 《gan shi bu yu fu 》:“bi da ren zhi shan jiao ,nai tao lu er gui geng ?!雹鈚ong “shan ”。xiu zhi ;xiu zheng ?!秡huang zi ·yang sheng zhu 》:“shan dao er cang zhi ?!?11)tong “shan ”。shan shi ?!秠an shi jia xun ·zhi jia 》:“shu guo zhi chu ,yuan chang zhi suo chan ;ji tun zhi shan ,shi juan zhi suo sheng 。”(chu :ji zhu 。shi :zai qiang shang zao de ji wo 。)(12)yu qi ci 。biao shi ying da huo zan shang ?!秏o zi ·gong shu 》:“shan zai ,wu qing mo gong song yi ?!?/div> shu :①zun xun ;yi zhao ?!秙hu ·wu zi zhi ge 》:“wu zi xian yuan ,shu da yu zhi jie yi zuo ge ?!?xian :jie 。)《hou han shu ·guang wu di ji xia 》:“jing di neng shu zun xiao dao ?!雹趈i shu ;chen shu 。《shi ji ·tai shi gong zi xu 》:“gu shu wang shi ,sai lai zhe 。”ou yang xiu 《zui weng ting ji 》:“zui neng tong ji le ,xing neng shu ji wen zhe ,tai shou ye 。”③chan shu qian ren xue shui ?!秎un yu ·shu er 》:“shu er bu zuo ,xin er hao gu ?!眣ing shao 《feng su tong 》xu :“yu shi wan an (àn),mo neng shu yan ,qi gan bi long yu si ren zai !”(an :yu mei 。yan :tui yan 。si :ci 。)④wen ti ming ?!秠an shi jia xun ·wen zhang 》:“xu 、shu 、lun 、yi ,sheng yu 《yi 》zhe ye ?!?/div> xian :①zou zai qian mian ?!禼hu ci · jiu ge ·guo shang 》:“jing bi ri xi di re yun ,shi jiao zhui xi shi zheng xian ?!雹趚ian yu ;zai ……zhi qian ?!秞un zi ·da lve 》:“xian shi lv shi ,xian huan lv huan ?!雹踫hou yao de shi 。《wu zi ·zhi bing 》:“yong bing zhi dao he xian ?”④zu xian ;shang dai 。su xun 《liu guo lun 》:“sai jue xian zu fu ,bao shuang lou ,zhan jing ji ,yi you che cun zhi de ?!雹載ui si qu de ren de zun chen ?!秏eng zi ·liang hui wang xia 》:“gua ren fei neng hao xian wang zhi le ye ?!雹辒ui gu dai ren de chen hu 。⑦xian sheng ?!秇an shu ·mei fu chuan 》:“fu shu sun xian fei bu zhong ye ?!盵xian sheng ]1. lao shi 。2.chen you dao de you xue wen de ren ,yi yong lai zuo dui ren de zun chen 。3. yi sheng 。[xian jin ]xian hang xue xi ?!秎un yu ·xian jin 》:“xian jin yu li le ,jun zi ye ?!?/div> you :①mou lve ;ji mou ?!秙hang shu ·jun chen 》:“er you jia mou jia you ,ze ru gao er hou yu nei ?!?hou :jun zhu 。)li dong yang 《shou tai zi tai bao li bu shang shu wang gong jiu shi shi 》xu :“gai chi zhi zun zhe ,wen jian an er you lv shou ?!雹赿ao ;fa ze ?!秙hi jing ·xiao ya ·qiao yan 》:“zhi zhi da you ?!?mo :tong “mo ”。mou hua 。)yan :①ji ;jin ji ?!秏eng zi ·gong sun chou xia 》:“shi yan ,yu bu gan qing ?!?yu :ren ming 。)②yan mi ;yan jin 。han yu 《jin xue jie 》:“《chun qiu 》jin yan ,zuo shi fu kua ?!雹踶an li ;yan ge 。pu song ling 《cu zhi 》:“zai yan xian zhui bi 。”④yan su ;wei yan ?!秙hi jing ·xiao ya ·liu yue 》:“you yan you yi 。”(yi :gong jing 。)⑤meng lie ;li hai ?!秌ong qiao dong na fei 》:“yan shuang jie ting lan ?!雹込un jing ;zun chong ?!秙hi ji ·lian po lin xiang ru lie chuan 》:“yan da guo zhi wei yi xiu jing ye ?!雹遺huang chong ?!秇an shu ·jin ri di chuan 》:“ri (mì)di (dī)chang ba che er cun ,rong mao shen yan ?!雹鄗heng shi 。gu le fu 《gu shi wei jiao zhong qing qi zuo 》:“ji ming wai yu shu ,xin fu qi yan zhuang ?!?/div> wu :①jun shi ;yu jun shi you guan de shi ?!秙hang shu ·wu cheng 》:“nai yan wu xiu wen ,gui ma yu hua shan zhi yang ,fang niu yu tao lin zhi ye 。”《sun zi ·hang jun 》:“gu ling zhi yi wen ,ji zhi yi wu ?!雹趃uan yu ji ji de ?!秙hui hu quan chuan 》di er hui :“(shi jin )ban ye san geng qi lai yan xi wu yi ?!雹踶ong meng ;wei wu ?!秙hi jing ·zheng feng ·gao qiu 》:“gao qiu bao shi ,kong wu you li ?!雹躾u ji ;zu yin ?!秙hi jing ·da ya ·sheng min 》:“l(fā)v di wu min ?!雹輌u shi yi liu che wei bu ,ban bu wei wu ?!秅uo yu ·zhou yu xia 》:“fu mu zhi cha du ye ,bu guo bu wu che cun zhi jian 。”⑥ji cheng 。《shi jing ·da ya ·xia wu 》:“xia wu wei zhou ,shi you zhe wang ?!雹遺hou dai le qu ming ?!秎un yu ·ba yi 》:“zi wei shao ,jin mei yi ,you jin shan ye 。wei wu ,jin mei yi ,wei jin shan yi ?!?/div> bei :①ji bei ;ji quan ?!秞un zi ·tian lun 》:“yang bei er dong shi ,ze tian bu neng bing ?!?yang :gei yang 。zhi yi shi 。)②fang bei ;fang yu 。ban gu 《han shu ·gao di ji shang 》:“yin shui han wang shao jue zhan dao ,yi bei zhu hou dao bing ……”③yu bei ;zhun bei 。du fu 《dan hao li 》:“ji ying he yang yi ,you de bei chen chui ?!雹躶he bei ;zhuang bei 。《shang jun shu ·hua ce 》:“huang gu zhi fei ,yi ju qian li ,you xin fei zhi bei ye 。”⑤cuo shi ;ban fa ?!秇an fei zi ·wu du 》:“shi yi sheng ren bu ji xiu gu ,bu fa chang ke ,lun shi zhi shi ,yin wei zhi bei ?!?chang ke :zhi yong jiu kuo yong de zhi du 。yin :gen ju 。)⑥qian ci 。chong ren ;chong shu 。《han shu ·xiao wang zhi chuan 》:“wu chang bei wei jiang xiang ?!雹遞u ci 。jin ;jie ?!秡uo chuan ·xi gong er shi ba nian 》:“xian zu jian nan ,bei chang zhi yi 。”bu :(yi )①bu ?!秇ou han shu ·ban chao chuan 》:“bu ru hu xue ,bu de hu zi 。”《shi jing ·wei feng ·fa tan 》:“bu shou bu lie ,hu zhan er ting you xian (xuan )te xi 。”(te :san sui de shou 。)②fei ;bu shi ?!秞un zi ·jun dao 》:“neng zhong shi zhe qu zhi ,shi qi bu bi de zhi zhi dao ye zai ?”③mo ;mei you 。《zuo chuan ·xiang gong er shi san nian 》:“bu de er you gong ?!雹躻ei ?!秏eng zi ·liang hui wang shang 》:“zhi bu bai bu er ,shi yi zou ye ?!雹輌ou zhong zhu ci 。mo shi yi 。《yi zhou shu ·huang men 》:“wo bu ze yin zai yin zai !”[bu lu ]shi si de hui chen ?!秎i ji ·qu li xia 》:“tian zi yue beng ,zhu hou yue hong ,da fu yue cu ,shi yue bu lu ?!?(er )fūhua e 。hou zuo “fu ”?!秙hi jing ·xiao ya ·chang di 》:“chang di zhi hua ,e bu (wěi)?!?chang di :ji tang li shu 。 e :tong “e ”。 :you guang cai 。)kai :①kai men ?!秎v shi chun qiu ·ai lei 》:“xi shang gu long men wei kai ?!薄秎ao zi 》di er shi qi zhang :“shan bi ,mo guan jian er bu ke kai ?!?guan jian :men shuan 。)②da kai ;zhang kai 。meng hao ran 《guo gu ren zhuang 》:“kai xuan mian chang pu ,ba jiu hua sang ma 。”(xuan :chuang 。)③shu zhan ;kai fang 。cen can 《bai xue ge song wu pan guan gui jing 》:“hu ru yi ye chun feng lai ,qian shu mo shu li hua kai 。”yin shen wei shu zhan 。li bai 《meng you tian lao yin liu bie 》:“an neng cui mei she yao shi quan gui ,shi wo bu de kai xin yan ?!雹躶hen zhan 。du fu 《wang zai 》:“jing dou bu zai huo ,jing wei kai chou rong ?!?huo :zhan huo 。)cui jue 《ku li shang yin 》:“yi sheng jin bao wei ceng kai 。”(jin bao :bao fu 。)⑤fen kai ;fen li 。《lv shi chun qiu ·gui xin 》:“de bu gang ,ze dong bi bu kai 。”ruan ji 《da ren xian sheng ge 》:“tian de jie xi liu ge kai 。”(liu ge :tian de si fang 。)yin shen wei san kai 。du fu 《mei yu 》:“yun wu mi nan kai ?!眃u fu 《yu 》:“jiao long dou bu kai ?!雹辯ie ;ge 。⑦kai bi ;kai fa ?!秇an fei zi ·chu jian qin 》:“kai de shu qian li ,ci ji da gong ye ?!薄秊in shu · yang hu chuan 》:“bi tu kai jiang ?!眣ou wei kai tong ?!秇an shu ·zhang jian chuan 》:“jian kai wai guo dao ?!眑i bai 《wang tian men shan 》:“tian men zhong duan chu jiang kai ?!眣in shen wei kuo da ,kuo zhan ?!秞un zi ·fu guo 》:“jie ji liu ,kai ji yuan ?!眃u fu 《bing che hang 》:“wu huang kai bian yi wei yi ?!薄秙hi ji ·qin ben ji 》:“kai de qian li ?!薄秞u xia ke you ji ·dian you ri ji shi yi 》:“na yu shan ji ,wei xin kai dao ?!雹鄈ai chuang ?!秙hi ji ·qin ben ji 》:“wei hou shi kai ye ?!雹醟ai shi ?!秙hi jing ·zhou song · wu 》:“yun wen wen wang ,ke kai jue hou ?!?yun wen :que shi you wen de 。ke :neng gou 。jue :ji 。)《lun heng ·shu jie 》:“shang yang xiang xiao gong ,wei qin kai di ye ?!薄秇ou han shu ·feng yan chuan xia 》:“kai sui fa chun xi ,bai hui han ying 。”⑩fa dong huo cao zong 。du fu 《deng bai ma tan 》:“shui sheng chun lan mei ,ri chu ye chuan kai ?!眞ei yuan 《dao guang xiang sou zheng fu ji shang 》:“guan tian pei kai bao ying zhi ,ji duan xiang chuan tou bi ,xi bing duo la hai si ?!?11)xiao san 。fan zhong yan 《yue yang lou ji 》:“re fu yin yu fei fei ,lian yue bu kai ?!?/div> bian :①ce pan ;pang bian 。tao qian 《wu liu xian sheng chuan 》:“xian sheng bu zhi he hu ren ye ,yi bu xiang ji xing zi ,zhai bian you wu liu shu ,yin yi wei hao yan ?!雹赽ian yuan 。su huan 《du feng cheng yi ke 》shi :“chang an da dao bian ,jia dan shei jia er ?”③bian jing ?!秠an tie lun ·li yi 》:“sai nian bei bian zhi wei an ?!雹躾hi bian fang ?!秙ong shu ·pei song zhi chuan 》:“pei song zhi lang miao zhi cai ,bu yi jiu shi bian wu 。”(lang miao :zhi chao ting 。shi :zhu guan 。)⑤kao jin ;jie rang ?!秙hi ji ·gao zu ben ji 》:“ji bian chu ?!?/div> bian bi :bian yi 。《zuo chuan ·xiang gong si nian 》:“~~bu song 。”bi :①gu dai de fang hang zheng ou hua 。wu bai jia wei bi 。《zhou li ·de guan ·sui ren 》:“wu jia wei lin ,wu lin wei li ,si li wei cuo (zàn),wu cuo wei bi ?!雹赽ian yuan zhi de ?!秡uo chuan ·xi gong er shi liu nian 》:“ji xiao gong fa wo bei bi ?!雹踒i lou ?!秎un yu · zi han 》:“wu shao ye jian ,gu duo neng bi shi ?!雹躴ing shi ?!秡uo chuan ·xuan gong shi si nian 》:“guo wo er bu jia dao ,bi wo ye ?!雹輟i qian zhi ci ?!秡han guo ce ·ji ce yi 》:“bi chen bu gan yi si wei hu ?!?/div>
|