| 釋義 |
“隻恐扁舟西去,蘋花弄晚?!痹娋涑鎏帲骸度摹?;是宋朝詩人王沂孫的作品。 藍(lán)缸花半綻。正西窗淒淒,斷螢新雁。別久逢稀,謾相看華發(fā),共成銷黯??偸秋h零,更休賦、梨花秋苑。何況如今,離思難禁,俊才都減。今日山高江淺。又月落帆空,酒醒人遠(yuǎn)。彩袖烏紗,解愁人、惟有斷歌幽婉。一信東風(fēng),再約看、紅腮青眼。隻恐扁舟西去,蘋花弄晚。
| 【註釋】: 隻:①鳥一隻;一隻?!豆騻?·僖公三十三年》“匹馬隻輪無反者?!?反:返。)《後漢書·王喬傳》:“於是候鳥至,舉羅張之,但得一隻舃焉?!?羅:捕鳥網(wǎng)。舃:鞋。)②單數(shù)。《宋史·張洎傳》:“肅宗而下,咸隻日臨朝,雙日不坐?!?肅宗:指唐肅宗李亨。臨朝:指坐朝問政。)恐:①畏懼;害怕。司馬遷《報任安書》:“猛虎在深山,百獸震恐?!薄渡袝そ痣?“天大雷電以風(fēng),禾盡偃(yǎn),大木斯拔,邦人大恐。”(偃:倒下。邦人:國人。)②威嚇;恐嚇。《史記·秦始皇本紀(jì)》:“李斯因說秦王,請先取韓以恐他國。”《宋史·楊廷璋傳》:“有姊寡居京師;周祖微時,欲聘之,姊不從;令媒氏傳言恐逼?!?周祖:後周太祖郭威。)③恐怕;擔(dān)心?!墩撜Z· 季氏》:“吾恐季孫之憂不在顓臾。”蘇軾《海棠》:“隻恐夜深花睡去?!?/div> 扁:(一)①在門戶上題字?!夺釢h書·百官志五》:“凡有孝子順孫,貞女義婦,讓財救患,及學(xué)士為民法式者,皆扁表其門,以興善行。”②匾額;題字的長方形橫牌。後多作“匾”。宋·洪邁《容齋隨筆》卷八:“遂粉刷一扁,妄標(biāo)曰‘通應(yīng)廟’?!雹酆穸刃?;薄?!夺釢h書·東夷傳》:“兒生欲令其頭扁,皆押之以石。” (二)piān 小。[扁舟]小船。 (三)biàn 通“遍”。普遍;周遍?!盾髯印ば奚怼?“扁善之度?!?/div> 扁舟:體小的船隻。張若虛《春江花月夜》:“誰傢今夜~~子?何處相思明月樓。”西:①鳥類止息?!抖鼗颓釉~集·西江月》:“棹歌驚起亂西禽,女伴各歸南浦。”②方位名,日落處,與“東”相對?!蹲髠鳌べ夜哪辍?“東至於海,西至於河。”③副詞。向西;往西。王維《送元二使安西》:“勸君更盡一杯酒,西出陽關(guān)無故人?!?/div> 去:(一)①離開?!对娊?jīng)·魏風(fēng)·碩鼠》:“逝將去女,適彼樂土?!雹诰嚯x?!豆攘簜鳌でf公三十二年》:“梁丘在曹邾之間,去齊八百裡。”③失去;失掉。孟雲(yún)卿《悲哉行》:“孤兒去慈親,遠(yuǎn)客喪主人。”周亮工《書影》卷一:“郡縣守巡各至,問所失,吏部曰:‘吾傢無一物,獨去破氈具一床耳?!雹艹?;舍棄;丟棄?!蹲髠鳌る[公六年》:“見惡,如農(nóng)夫之務(wù)去草焉?!表n愈《與孟尚書書》:“何有去聖人之道,舍先王之法,而從夷狄之教,以求福利也?!雹萃穹Q去世;死亡。古詩《孤兒行》:“居生不樂,不如早去,下從地下黃泉?!雹尥?;到。辛棄疾《摸魚兒》:“休去倚危欄,斜陽正在、煙柳斷腸處。”⑦過去的;從前的?!缎抡Z·至德》:“斯乃去事之戒,來事之師也?!雹嘀~。用於形容詞後,相當(dāng)於“啊”、“瞭”。白居易《鹽商婦》:“綠鬟富去金釵多,皓腕肥來銀釧窄?!?綠鬟:比喻女子烏黑的發(fā)髻。)⑨去聲。漢語四聲之一。⑩往;到……去。古樂府《古詩為焦仲卿妻作》:“卿可去成婚?!崩畎住杜c史郎中飲聽黃鶴樓上吹笛》:“一為遷客去長沙,西望長安不見傢。”(遷客:被貶謫到外地的官員。)(11)通“驅(qū)”。驅(qū)逐?!蹲髠鳌べ夜迥辍?“三去之馀,獲其雄狐?!?(二)jǔ 收藏。《左傳·昭公十九年》:“紡焉以度而去之。”(紡線搓繩量瞭城墻的高度然後收藏起來。)《史記·周本紀(jì)》:“龍亡而漦在,櫝而去之。”(漦lí:涎沫。櫝dú:放在木匣中。)這個意義後來寫作“弆”。蘋:①[名]植物名。即藾蒿。《詩經(jīng)·小雅·鹿鳴》:“呦呦鹿鳴,食野之~?!雹赱名]通“萍”。浮萍?!洞蟠鞫Y記·夏小正》:“七月,湟潦生~?!?/div> 花:①種子植物的有性繁殖器官。李煜《浪淘沙》:“流水落花春去也,天上人間?!雹诳晒┯^賞的植物;花朵。楊萬裡《李花》:“李花宜遠(yuǎn)更宜繁,惟遠(yuǎn)惟繁始足看?!雹坌螤钕窕ǖ臇|西。庾信《寒園即目》:“雪花深數(shù)尺?!雹懿浑b一種顏色,有花紋的。李白《將進(jìn)酒》:“五花馬,千金裘?!卑拙右住赌奚延鹨虑?“四幅花箋碧間紅”。⑤模糊迷亂。杜甫《飲中八仙歌》:“知章騎馬似乘船,眼花落井水底眠?!?/div> 弄:巷子;胡同?!赌淆R書 · 鬱林王紀(jì)》:“帝竟無一言,出西弄,殺之?!?/div> 晚:①日暮;傍晚?!冻o·九辯》:“白日晼(wǎn)晚其將入兮?!?晼:日落。)《漢書·天文志》:“伏見蚤晚。”②時間靠後。沈括《夢溪筆談·藥議》:“一丘之禾,則後種者晚實?!雹劢咏K瞭,特指老年。杜甫《羌村三首》之二:“晚歲迫偷生,還傢少歡趣?!?偷生:茍且生活。)④後來的?!夺釢h書·蔡邕傳》:“邕乃自書丹於碑……於是後儒晚學(xué)咸取正焉?!?書丹:指用朱筆書寫。取正:用作典范。) “只恐扁舟西去,蘋花弄晚。”詩句出處:《三姝媚》;是宋朝詩人王沂孫的作品。 藍(lán)缸花半綻。正西窗凄凄,斷螢新雁。別久逢稀,謾相看華發(fā),共成銷黯??偸秋h零,更休賦、梨花秋苑。何況如今,離思難禁,俊才都減。今日山高江淺。又月落帆空,酒醒人遠(yuǎn)。彩袖烏紗,解愁人、惟有斷歌幽婉。一信東風(fēng),再約看、紅腮青眼。只恐扁舟西去,蘋花弄晚。
| 【注釋】: 只:①鳥一只;一只。《公羊傳 ·僖公三十三年》“匹馬只輪無反者?!?反:返。)《后漢書·王喬傳》:“于是候鳥至,舉羅張之,但得一只舃焉?!?羅:捕鳥網(wǎng)。舃:鞋。)②單數(shù)。《宋史·張洎傳》:“肅宗而下,咸只日臨朝,雙日不坐?!?肅宗:指唐肅宗李亨。臨朝:指坐朝問政。)恐:①畏懼;害怕。司馬遷《報任安書》:“猛虎在深山,百獸震恐。”《尚書·金滕》:“天大雷電以風(fēng),禾盡偃(yǎn),大木斯拔,邦人大恐?!?偃:倒下。邦人:國人。)②威嚇;恐嚇?!妒酚洝で厥蓟时炯o(jì)》:“李斯因說秦王,請先取韓以恐他國?!薄端问贰钔㈣皞鳌?“有姊寡居京師;周祖微時,欲聘之,姊不從;令媒氏傳言恐逼?!?周祖:后周太祖郭威。)③恐怕;擔(dān)心?!墩撜Z· 季氏》:“吾恐季孫之憂不在顓臾?!碧K軾《海棠》:“只恐夜深花睡去?!?/div> 扁:(一)①在門戶上題字?!逗鬂h書·百官志五》:“凡有孝子順孫,貞女義婦,讓財救患,及學(xué)士為民法式者,皆扁表其門,以興善行?!雹谪翌~;題字的長方形橫牌。后多作“匾”。宋·洪邁《容齋隨筆》卷八:“遂粉刷一扁,妄標(biāo)曰‘通應(yīng)廟’?!雹酆穸刃?;薄?!逗鬂h書·東夷傳》:“兒生欲令其頭扁,皆押之以石?!?(二)piān 小。[扁舟]小船。 (三)biàn 通“遍”。普遍;周遍?!盾髯印ば奚怼?“扁善之度。”扁舟:體小的船只。張若虛《春江花月夜》:“誰家今夜~~子?何處相思明月樓?!?/div> 西:①鳥類止息?!抖鼗颓釉~集·西江月》:“棹歌驚起亂西禽,女伴各歸南浦?!雹诜轿幻?,日落處,與“東”相對?!蹲髠鳌べ夜哪辍?“東至于海,西至于河?!雹鄹痹~。向西;往西。王維《送元二使安西》:“勸君更盡一杯酒,西出陽關(guān)無故人?!?/div> 去:(一)①離開。《詩經(jīng)·魏風(fēng)·碩鼠》:“逝將去女,適彼樂土?!雹诰嚯x。《谷梁傳·莊公三十二年》:“梁丘在曹邾之間,去齊八百里?!雹凼?;失掉。孟云卿《悲哉行》:“孤兒去慈親,遠(yuǎn)客喪主人?!敝芰凉ぁ稌啊肪硪唬骸翱たh守巡各至,問所失,吏部曰:‘吾家無一物,獨去破氈具一床耳。’”④除去;舍棄;丟棄?!蹲髠鳌る[公六年》:“見惡,如農(nóng)夫之務(wù)去草焉。”韓愈《與孟尚書書》:“何有去圣人之道,舍先王之法,而從夷狄之教,以求福利也?!雹萃穹Q去世;死亡。古詩《孤兒行》:“居生不樂,不如早去,下從地下黃泉?!雹尥?;到。辛棄疾《摸魚兒》:“休去倚危欄,斜陽正在、煙柳斷腸處?!雹哌^去的;從前的。《新語·至德》:“斯乃去事之戒,來事之師也。”⑧助詞。用于形容詞后,相當(dāng)于“啊”、“了”。白居易《鹽商婦》:“綠鬟富去金釵多,皓腕肥來銀釧窄?!?綠鬟:比喻女子烏黑的發(fā)髻。)⑨去聲。漢語四聲之一。⑩往;到……去。古樂府《古詩為焦仲卿妻作》:“卿可去成婚。”李白《與史郎中飲聽黃鶴樓上吹笛》:“一為遷客去長沙,西望長安不見家?!?遷客:被貶謫到外地的官員。)(11)通“驅(qū)”。驅(qū)逐?!蹲髠鳌べ夜迥辍?“三去之馀,獲其雄狐?!?(二)jǔ 收藏?!蹲髠鳌ふ压拍辍?“紡焉以度而去之?!?紡線搓繩量了城墻的高度然后收藏起來。)《史記·周本紀(jì)》:“龍亡而漦在,櫝而去之?!?漦lí:涎沫。櫝dú:放在木匣中。)這個意義后來寫作“弆”。蘋:①[名]植物名。即藾蒿?!对娊?jīng)·小雅·鹿鳴》:“呦呦鹿鳴,食野之~?!雹赱名]通“萍”。浮萍。《大戴禮記·夏小正》:“七月,湟潦生~。”花:①種子植物的有性繁殖器官。李煜《浪淘沙》:“流水落花春去也,天上人間?!雹诳晒┯^賞的植物;花朵。楊萬里《李花》:“李花宜遠(yuǎn)更宜繁,惟遠(yuǎn)惟繁始足看?!雹坌螤钕窕ǖ臇|西。庾信《寒園即目》:“雪花深數(shù)尺?!雹懿恢灰环N顏色,有花紋的。李白《將進(jìn)酒》:“五花馬,千金裘。”白居易《霓裳羽衣曲》:“四幅花箋碧間紅”。⑤模糊迷亂。杜甫《飲中八仙歌》:“知章騎馬似乘船,眼花落井水底眠?!?/div> 弄:巷子;胡同。《南齊書 · 郁林王紀(jì)》:“帝竟無一言,出西弄,殺之?!?/div> 晚:①日暮;傍晚?!冻o·九辯》:“白日晼(wǎn)晚其將入兮?!?晼:日落。)《漢書·天文志》:“伏見蚤晚?!雹跁r間靠后。沈括《夢溪筆談·藥議》:“一丘之禾,則后種者晚實?!雹劢咏K了,特指老年。杜甫《羌村三首》之二:“晚歲迫偷生,還家少歡趣?!?偷生:茍且生活。)④后來的。《后漢書·蔡邕傳》:“邕乃自書丹于碑……于是后儒晚學(xué)咸取正焉?!?書丹:指用朱筆書寫。取正:用作典范。) “zhi kong bian zhou xi qu ,ping hua long wan ?!眘hi gou chu chu :《san shu mei 》;shi song chao shi ren wang yi sun de zuo pin 。 lan gang hua ban zhan 。zheng xi chuang qi qi ,duan ying xin yan 。bie jiu feng xi ,man xiang kan hua fa ,gong cheng xiao an 。zong shi piao ling ,geng xiu fu 、li hua qiu yuan 。he kuang ru jin ,li sai nan jin ,jun cai dou jian 。jin ri shan gao jiang jian 。you yue la fan kong ,jiu xing ren yuan 。cai xiu wu sha ,jie chou ren 、wei you duan ge you wan 。yi xin dong feng ,zai yao kan 、gong sai qing yan 。zhi kong bian zhou xi qu ,ping hua long wan 。
| 【zhu shi 】: zhi :①diao yi zhi ;yi zhi ?!秅ong yang chuan ·xi gong san shi san nian 》“pi ma zhi lun mo fan zhe ?!?fan :fan 。)《hou han shu ·wang qiao chuan 》:“yu shi hou diao zhi ,ju luo zhang zhi ,dan de yi zhi que yan ?!?luo :bu diao wang 。que :xie 。)②chan shu ?!秙ong shi ·zhang ji chuan 》:“su zong er xia ,xian zhi ri lin chao ,shuang ri bu zuo ?!?su zong :zhi tang su zong li heng 。lin chao :zhi zuo chao wen zheng 。)kong :①wei ju ;hai pa 。si ma qian 《bao ren an shu 》:“meng hu zai shen shan ,bai shou zhen kong ?!薄秙hang shu ·jin teng 》:“tian da lei dian yi feng ,he jin yan (yǎn),da mu si ba ,bang ren da kong ?!?yan :dao xia 。bang ren :guo ren 。)②wei he ;kong he ?!秙hi ji ·qin shi huang ben ji 》:“l(fā)i si yin shui qin wang ,qing xian qu han yi kong ta guo ?!薄秙ong shi ·yang ting zhang chuan 》:“you zi gua ju jing shi ;zhou zu wei shi ,yu pin zhi ,zi bu cong ;ling mei shi chuan yan kong bi ?!?zhou zu :hou zhou tai zu guo wei 。)③kong pa ;dan xin ?!秎un yu · ji shi 》:“wu kong ji sun zhi you bu zai zhuan yu 。”su shi 《hai tang 》:“zhi kong ye shen hua shui qu ?!?/div> bian :(yi )①zai men hu shang ti zi ?!秇ou han shu ·bai guan zhi wu 》:“fan you xiao zi shun sun ,zhen nv yi fu ,rang cai jiu huan ,ji xue shi wei min fa shi zhe ,jie bian biao ji men ,yi xing shan hang ?!雹赽ian e ;ti zi de chang fang xing heng pai 。hou duo zuo “bian ”。song ·hong mai 《rong zhai sui bi 》juan ba :“sui fen shua yi bian ,wang biao yue ‘tong ying miao ’?!雹踙ou du xiao ;bao ?!秇ou han shu ·dong yi chuan 》:“er sheng yu ling ji tou bian ,jie ya zhi yi dan ?!?(er )piān xiao 。[bian zhou ]xiao chuan 。 (san )biàn tong “bian ”。pu bian ;zhou bian ?!秞un zi ·xiu shen 》:“bian shan zhi du ?!?/div> bian zhou :ti xiao de chuan zhi 。zhang re xu 《chun jiang hua yue ye 》:“shei jia jin ye ~~zi ?he chu xiang sai ming yue lou ?!?/div> xi :①diao lei zhi xi ?!禿ui huang qu zi ci ji ·xi jiang yue 》:“zhao ge jing qi luan xi qin ,nv ban ge gui na pu 。”②fang wei ming ,ri la chu ,yu “dong ”xiang dui ?!秡uo chuan ·xi gong si nian 》:“dong zhi yu hai ,xi zhi yu he ?!雹踗u ci 。xiang xi ;wang xi 。wang wei 《song yuan er shi an xi 》:“quan jun geng jin yi bei jiu ,xi chu yang guan mo gu ren ?!?/div> qu :(yi )①li kai ?!秙hi jing ·wei feng ·shuo shu 》:“shi jiang qu nv ,kuo bi le tu ?!雹趈u li ?!秅u liang chuan ·zhuang gong san shi er nian 》:“l(fā)iang qiu zai cao zhu zhi jian ,qu ji ba bai li ?!雹踫hi qu ;shi diao 。meng yun qing 《bei zai hang 》:“gu er qu ci qin ,yuan ke sang zhu ren 。”zhou liang gong 《shu ying 》juan yi :“jun xian shou xun ge zhi ,wen suo shi ,li bu yue :‘wu jia mo yi wu ,du qu po zhan ju yi chuang er ?!雹躢hu qu ;she qi ;diu qi ?!秡uo chuan ·yin gong liu nian 》:“jian e ,ru nong fu zhi wu qu cao yan ?!県an yu 《yu meng shang shu shu 》:“he you qu sheng ren zhi dao ,she xian wang zhi fa ,er cong yi di zhi jiao ,yi qiu fu li ye ?!雹輜an chen qu shi ;si wang 。gu shi 《gu er hang 》:“ju sheng bu le ,bu ru zao qu ,xia cong de xia huang quan ?!雹辸ang ;dao 。xin qi ji 《mo yu er 》:“xiu qu yi wei lan ,xie yang zheng zai 、yan liu duan chang chu ?!雹遟uo qu de ;cong qian de 。《xin yu ·zhi de 》:“si nai qu shi zhi jie ,lai shi zhi shi ye ?!雹鄗hu ci 。yong yu xing rong ci hou ,xiang dang yu “a ”、“l(fā)e ”。bai ju yi 《yan shang fu 》:“l(fā)u huan fu qu jin chai duo ,hao wan fei lai yin chuan zhai ?!?lu huan :bi yu nv zi wu hei de fa ji 。)⑨qu sheng 。han yu si sheng zhi yi 。⑩wang ;dao ……qu 。gu le fu 《gu shi wei jiao zhong qing qi zuo 》:“qing ke qu cheng hun ?!眑i bai 《yu shi lang zhong yin ting huang he lou shang chui di 》:“yi wei qian ke qu chang sha ,xi wang chang an bu jian jia ?!?qian ke :bei bian zhe dao wai de de guan yuan 。)(11)tong “qu ”。qu zhu ?!秡uo chuan ·xi gong shi wu nian 》:“san qu zhi yu ,huo ji xiong hu ?!?(er )jǔ shou cang ?!秡uo chuan ·zhao gong shi jiu nian 》:“fang yan yi du er qu zhi 。”(fang xian cuo sheng liang le cheng qiang de gao du ran hou shou cang qi lai 。)《shi ji ·zhou ben ji 》:“l(fā)ong wang er chi zai ,du er qu zhi 。”(chi lí:xian mo 。du dú:fang zai mu xia zhong 。)zhe ge yi yi hou lai xie zuo “ju ”。ping :①[ming ]zhi wu ming 。ji lai hao 。《shi jing ·xiao ya ·lu ming 》:“you you lu ming ,shi ye zhi ~。”②[ming ]tong “ping ”。fu ping ?!禿a dai li ji ·xia xiao zheng 》:“qi yue ,huang lao sheng ~?!?/div> hua :①chong zi zhi wu de you xing fan shi qi guan 。li yu 《lang tao sha 》:“l(fā)iu shui la hua chun qu ye ,tian shang ren jian 。”②ke gong guan shang de zhi wu ;hua duo 。yang mo li 《li hua 》:“l(fā)i hua yi yuan geng yi fan ,wei yuan wei fan shi zu kan 。”③xing zhuang xiang hua de dong xi 。yu xin 《han yuan ji mu 》:“xue hua shen shu che ?!雹躡u zhi yi chong yan se ,you hua wen de 。li bai 《jiang jin jiu 》:“wu hua ma ,qian jin qiu ?!眀ai ju yi 《ni chang yu yi qu 》:“si fu hua jian bi jian gong ”。⑤mo hu mi luan 。du fu 《yin zhong ba xian ge 》:“zhi zhang ji ma shi cheng chuan ,yan hua la jing shui de mian ?!?/div> long :hang zi ;hu tong ?!秐a ji shu · yu lin wang ji 》:“di jing mo yi yan ,chu xi long ,sha zhi ?!?/div> wan :①ri mu ;bang wan ?!禼hu ci ·jiu bian 》:“bai ri wan (wǎn)wan ji jiang ru xi ?!?wan :ri la 。)《han shu ·tian wen zhi 》:“fu jian zao wan ?!雹趕hi jian kao hou 。shen gua 《meng xi bi tan ·yao yi 》:“yi qiu zhi he ,ze hou chong zhe wan shi ?!雹踛ie jin zhong le ,te zhi lao nian 。du fu 《qiang cun san shou 》zhi er :“wan sui pai tou sheng ,hai jia shao huan qu ?!?tou sheng :gou ju sheng huo 。)④hou lai de ?!秇ou han shu ·cai yong chuan 》:“yong nai zi shu dan yu bei ……yu shi hou ru wan xue xian qu zheng yan 。”(shu dan :zhi yong zhu bi shu xie 。qu zheng :yong zuo dian fan 。)
|