| 釋義 |
“消魂處、畫角黃昏時(shí)節(jié)?!痹?shī)句出處:《江神子慢/江城子慢》;是宋朝詩(shī)人田為的作品。 玉臺(tái)掛秋月。鉛素淺,梅花傅香雪。冰姿潔。金蓮襯、小小凌波羅襪。雨初歇。樓外孤鴻聲漸遠(yuǎn),遠(yuǎn)山外、行人音信絕。此恨對(duì)語(yǔ)猶難,那堪更寄書說。教人紅銷翠減,覺衣寬金縷,都為輕別。太情切。消魂處、畫角黃昏時(shí)節(jié)。聲嗚咽。落盡庭花春去也,銀蟾迥、無(wú)情圓又缺。恨伊不似馀香,惹鴛鴦結(jié)。
| 【註釋】: 消:①減少;減損。蔡邕《陳太丘碑》:“元方在喪毀瘁,消形嘔血。”②消散。《紅樓夢(mèng)》第二十七回:“花謝花飛飛滿天,紅消香斷有誰(shuí)憐?”③融化。許渾《春日思舊遊寄南徐從事劉三復(fù)》:“湘潭雲(yún)盡暮山出,巴蜀雪消春水來(lái)。”④除去;消滅。王充《論衡· 治期》:“夫世亂民逆,國(guó)之危殆災(zāi)害系於上天,賢君之德不能消卻?!雹菹ィ欢冗^。方幹《冬夜泊僧舍》:“無(wú)酒能消夜,隨僧早閉門。”⑥消受;享用。白居易《哭從弟》:“一片綠衫消不得,腰金拖紫是何人?”⑦經(jīng)得起。辛棄疾《摸魚兒·置酒小山亭》:“更能消幾番風(fēng)雨,匆匆春又歸去。”⑧需要?!度辶滞馐贰返谌兀骸斑@自然,何消吩咐。”⑨通“銷”。熔化。白居易《答友問》:“置鐵在洪爐,鐵消易如雪?!盵消化]人和動(dòng)物對(duì)食物的溶解吸收。羅大經(jīng)《鶴林玉露》卷一:“檳榔之功有四……四曰飽能使之饑,蓋食後食之,則飲食消化,不至停積?!盵消息]1. 消長(zhǎng);增減。《周易·豐》:“日中則昃(zè),月盈則食,天地盈虛,與時(shí)消息?!?昃:日偏西。食:通“蝕”,虧損。)2.音信;信息。周準(zhǔn)《明妃曲》:“中原消息斷,胡地風(fēng)沙寒?!盵消渴]指糖尿病、尿崩癥等。《史記·司馬相如列傳》:“相如口吃而善著書,常有消渴疾?!?/div> 魂:①舊時(shí)指能離開形體而存在的人的精神。《楚辭·大招》:“魂乎歸來(lái),無(wú)東無(wú)西,無(wú)南無(wú)北隻!”(隻:語(yǔ)氣詞。表示感嘆。)《左傳·昭公七年》:“人生始化曰魂,既生魄,陽(yáng)曰魂?!雹诜褐甘挛锏木?。溫庭筠《華清宮和杜舍人》:“杜鵑魂厭蜀,蝴蝶夢(mèng)悲莊。”(杜鵑:傳說蜀帝杜宇所化。蝴蝶夢(mèng):《莊子·齊物論》說莊子夢(mèng)為蝴蝶。)蘇軾《再用松風(fēng)亭下韻》:“羅浮山下梅花村,玉雪為骨冰為魂?!雹壑溉说木瘢灰饽?。白居易《夢(mèng)裴相公》:“五年生死隔,一夕魂夢(mèng)通?!?裴相公:指裴度,曾多次為相。)《呂氏春秋·禁塞》:“自今單唇幹肺,費(fèi)神傷魂。”(單唇:唇力彈盡。幹肺:肺氣枯竭。)處:(一)①停留;休息。韓愈《答李翊書》:“處若忘,行若遺,儼乎其若思,茫乎其若迷。”②居住。屈原《九章·涉江》:“幽獨(dú)處乎山中。”范仲淹《嶽陽(yáng)樓記》:“居廟堂之高,則憂其民,處江湖之遠(yuǎn),則憂其君?!雹郯?;存?!妒酚洝だ钏沽袀鳌?“人之賢不肖譬如鼠矣,在所自處耳。”④交往;相處。文天祥《指南錄後序》:“與貴酋相處二十日,爭(zhēng)曲直,屢當(dāng)死?!雹萏幹?;辦理。《孔雀東南飛》:“處分適兄意,那得自任專!”⑥處罰?!稌x書·食貨志》:“人間巧偽漸多,競(jìng)濕谷以要(yāo)利,作薄絹以為市,雖處以嚴(yán)刑而不能禁也?!?要:求取。) (二)chù 處所;地方?!稘h書·張騫傳》:“知水草處,軍得以不乏。”畫:①劃分;劃分界線。《左傳·襄公四年》:“芒芒禹跡,畫為九州?!?芒芒:遼遠(yuǎn)的樣子。)司馬遷《報(bào)任安書》:“故士有畫地為牢勢(shì)不入?!雹诶L畫;作畫?!稇?zhàn)國(guó)策·齊策二》:“請(qǐng)畫地為蛇,先成者飲酒?!薄夺釢h書·宗室傳·齊武王佖》:“使長(zhǎng)安中官署及天下鄉(xiāng)亭皆畫伯升像於塾,旦起射之。”(伯升:劉縯字。)③圖畫;畫成的藝術(shù)品。沈括《夢(mèng)溪筆談·書畫》:“書畫之妙,當(dāng)以神會(huì),難可以形器求也?!薄读凝S志異·促織》:“拾視之,非字而畫?!雹苡胁十嫷?;用彩畫裝飾的。韋應(yīng)物《郡齋中雨與諸文士燕集》:“兵衛(wèi)森畫戟,宴寢凝清香?!雹葜\劃;籌劃?!妒酚洝ち艉钍纻怼?“良曰:‘誰(shuí)為陛下畫此計(jì)者?’”《商君書· 更法》:“孝公平畫?!?平:評(píng)議。)⑥計(jì)策;計(jì)謀?!妒酚洝せ搓幒盍袀鳌?“言不聽,畫不用?!雹邥ǖ臋M筆叫畫;漢字的一筆叫一畫。魏學(xué)洢《核舟記》:“細(xì)若紋足,鉤畫瞭瞭?!?/div> 畫角:雕飾的吹角。高適《送渾將軍出塞》:“城頭~~三四聲,匣裡寶刀晝夜鳴。”角:(一)①動(dòng)物的角?!赌印そ?jīng)說下》:“用牛有角,馬無(wú)角,是類不同也。”(用:以。)《呂氏春秋·仲夏》:“鹿角解,蟬始鳴。”②古代樂器名,多用於軍中。辛棄疾《破陣子》:“醉裡挑燈看劍,夢(mèng)回吹角連營(yíng)?!?夢(mèng)回:夢(mèng)醒。)范仲淹《漁傢傲》:“四面邊聲連角起?!雹坌螤钕窠堑臇|西。段成式《酉陽(yáng)雜俎·草篇》:“四角、三角曰芰,兩角曰菱?!雹茚到?,突入海中的尖形陸地。多用於地名。⑤角落,物體兩個(gè)邊沿相接處?!豆旁?shī)為焦仲卿妻作》:“四角龍子幡?!雹薰糯科髅!豆茏印て叻ā?“尺寸也,繩墨也,規(guī)矩也,衡石也,鬥斛也,角量也,謂之法?!雹咝撬廾?。二十八宿之一。(二)jué ①比試;爭(zhēng)鬥?!段究澴印の渥h》:“臨難決戰(zhàn),接兵角刃。”②古代五聲音階的第三音,相當(dāng)於現(xiàn)代簡(jiǎn)譜的“3”。③古代的一種青銅酒器,形狀像爵?!抖Y記·禮器》:“宗廟之祭,尊者舉觶(zhì)卑者舉角。”(觶:酒器名。)黃:①黃色?!对?shī)經(jīng)·邶風(fēng)·綠衣》:“綠兮衣兮,綠衣黃裳(cháng)。”(裳:下衣;下裙。)楊臣源《城東早春》:“綠柳才黃半未勻。”②變黃。韋應(yīng)物《答鄭騎曹青橘絕句》:“憐君臥病思新橘,試摘猶酸亦未黃?!雹埸S帝的簡(jiǎn)稱。陶潛《時(shí)運(yùn)》:“清琴橫床,濁酒半壺。黃唐莫逮(dài),慨獨(dú)在餘?!?黃:黃帝。唐:唐堯。逮:及。)④雌黃,古人用作塗抹文字,點(diǎn)校書籍的顏料。陶翰《贈(zèng)鄭員外》:“何必守章句,終年事鉛黃。”[黃口]幼兒。《淮南子·汜論》:“古之伐國(guó)不殺黃口。”[黃耈(gǒu)]老人?!对?shī)經(jīng)·小雅·南山有臺(tái)》:“樂隻君子,遐不黃耈?!?/div> 昏:①天剛黑的時(shí)候;黃昏?!蹲髠鳌ぐЧ辍?“昏而受命?!薄对?shī)經(jīng)·陳風(fēng)· 東門之楊》:“昏以為期”。②結(jié)婚。後作“婚”?!对?shī)經(jīng)·邶風(fēng)·谷風(fēng)》:“宴爾新昏,如兄如弟?!薄蹲髠鳌る[公七年》:“鄭伯許之,乃成昏。”③昏暗。歸有光《項(xiàng)脊軒志》:“日過午已昏?!雹芎龎T;昏憒。《詩(shī)經(jīng)·小雅·小宛》:“彼昏不知。”《莊子· 天地》:“若愚若昏?!雹菝詠y;昏花?!度龂?guó)志·吳書·賀邵傳》:“偶有逆迕,昏醉之言耳?!雹尥ā皶?mǐn)”。勉力。潘嶽《藉田賦》:“情欣樂於昏作兮?!?/div> 時(shí):①季節(jié);指四季?!墩撜Z(yǔ)·陽(yáng)貨》:“四時(shí)行焉?!雹谔刂皋r(nóng)時(shí)?!睹献印ち夯萃跎稀?“百畝之田,勿奪其時(shí),八口之傢可以無(wú)饑矣?!雹酃怅帲粫r(shí)光;時(shí)候?!秴问洗呵铩な讜r(shí)》:“天不再與,時(shí)不久留?!雹苤赴凑找?guī)定的時(shí)間。南卓《羯(jié)鼓錄》:“黃幡繟亦知音,上嘗使人召之,不時(shí)至,上怒,絡(luò)繹遣使尋捕?!雹輹r(shí)辰;時(shí)候。《莊子·養(yǎng)生主》:“始臣之解牛之時(shí)?!雹奁鋾r(shí);當(dāng)時(shí)。魏禧《大鐵椎傳》:“時(shí)座上有健啖者,貌甚寢?!?健啖:食量過人。寢:醜陋。)⑦機(jī)會(huì);時(shí)機(jī);時(shí)運(yùn)?!墩撜Z(yǔ)·陽(yáng)貨》:“好從事而亟失時(shí),可謂知乎?”《新唐書·武平一傳》:“時(shí)不再來(lái),榮難人借?!?榮:榮華富貴。)⑧合時(shí);應(yīng)時(shí)?!肚f子·秋水》:“秋水時(shí)至,百川灌河?!雹釙r(shí)代;時(shí)世?!秴问洗呵铩?察今》:“世易時(shí)移,變法宜矣?!雹鈺r(shí)勢(shì);時(shí)尚。朱慶餘《近試上張籍水部》:“妝罷低聲問夫婿:畫眉深淺入時(shí)無(wú)?”(11)副詞。用以表示時(shí)間。1. 表示行為不斷發(fā)生,相當(dāng)於“常常”、“經(jīng)常”。韓愈《行難》:“聖人不世出,賢人不時(shí)出。”(不世:罕有。)2. 表示行為偶爾發(fā)生,相當(dāng)於“有時(shí)”、“時(shí)而”。杜甫《自閬(làng)中領(lǐng)妻子卻赴蜀山行三首》之三:“行色遞隱見,人煙時(shí)有無(wú)?!?12)通“伺(sì)”。等候?!墩撜Z(yǔ)·陽(yáng)貨》:“孔子時(shí)其亡也,而往拜之?!?/div> 時(shí)節(jié):①四時(shí)的節(jié)序?!豆旁?shī)十九首》:“白露沾野草,~~忽復(fù)易。”②時(shí)候。杜甫《江南逢李龜年》:“正是江南好風(fēng)景,落花~~又逢君。”③合時(shí),有節(jié)律?!稘h書·地理志》:“是以其俗風(fēng)雨~~,谷糴常賤,少盜賊,有和氣之應(yīng)。”節(jié):①竹節(jié)。《史記·龜策列傳》:“竹,外有理節(jié),中直空虛。”左思《吳都賦》:“苞筍抽節(jié)。”泛指木節(jié)或骨節(jié)?!肚f子·養(yǎng)生主》:“彼節(jié)者有間,而刀刃者無(wú)厚?!雹诩竟?jié);節(jié)氣。《列子·湯問》:“寒暑易節(jié),始一反焉。”《淮南子·天文》:“十五日為一節(jié)?!薄妒酚洝ぬ饭孕颉?“夫陰陽(yáng)四時(shí)、八位、十二度、二十四節(jié)各有教令?!雹酃?jié)日。王維《九月九日憶山東兄弟》:“獨(dú)在異鄉(xiāng)為異客,每逢佳節(jié)倍思親?!雹芏Y節(jié)?!吨芤住砣恕?“象曰:婦人嘻嘻,失傢節(jié)也。”《論語(yǔ)·微子》:“長(zhǎng)幼之節(jié),不可廢也?!雹轀?zhǔn)則;法度?!抖Y記·曲禮上》:“禮不踰節(jié)?!雹薰?jié)操;氣節(jié)。諸葛亮《出師表》:“此悉貞良死節(jié)之臣?!蔽奶煜椤墩龤飧琛?“時(shí)窮節(jié)乃見。”《人物志·七繆》:“達(dá)有勞謙之稱,窮有著明之節(jié)?!雹吖?jié)制?!秴问洗呵铩ふ撊恕?“適耳目,節(jié)嗜欲?!薄妒酚洝て浇蚝钪鞲噶袀鳌?“富民之要,在於節(jié)儉?!薄稘h書·晁錯(cuò)傳》:“人情莫不欲逸,三王節(jié)其力而不盡也?!薄豆茏印ば男g(shù)下》:“節(jié)怒莫若樂,節(jié)樂莫若禮?!倍鸥Α锻凇?“君臣節(jié)儉足,朝野歡呼同。”⑧符節(jié)?!蹲髠鳌の墓四辍?“司馬握節(jié)以死?!薄痘茨献印さ缿?yīng)》:“田鳩持節(jié)使秦。”蘇軾《江城子·密州出獵》:“持節(jié)雲(yún)中,何日遣馮唐?!?雲(yún)中:郡名。)⑨一種用竹編成的打擊樂器,用來(lái)調(diào)節(jié)樂曲的節(jié)拍。《列子·湯問》:“撫節(jié)悲歌。”(撫:擊。)左思《蜀都賦》:“巴姬彈弦,漢女擊節(jié)?!币仓腹?jié)奏、節(jié)拍。屈原《九歌·東君》:“展詩(shī)兮會(huì)舞,應(yīng)律兮合節(jié)?!辈嚏逗帐伺摹?“十五拍兮節(jié)調(diào)促,氣填胸兮誰(shuí)識(shí)曲?”⑩高峻的樣子《詩(shī)經(jīng)·小雅·節(jié)南山》:“節(jié)彼南山?!?11)量詞。段。《淮南子·說林》:“一節(jié)見而百節(jié)知也。” “消魂處、畫角黃昏時(shí)節(jié)?!痹?shī)句出處:《江神子慢/江城子慢》;是宋朝詩(shī)人田為的作品。 玉臺(tái)掛秋月。鉛素淺,梅花傅香雪。冰姿潔。金蓮襯、小小凌波羅襪。雨初歇。樓外孤鴻聲漸遠(yuǎn),遠(yuǎn)山外、行人音信絕。此恨對(duì)語(yǔ)猶難,那堪更寄書說。教人紅銷翠減,覺衣寬金縷,都為輕別。太情切。消魂處、畫角黃昏時(shí)節(jié)。聲嗚咽。落盡庭花春去也,銀蟾迥、無(wú)情圓又缺。恨伊不似馀香,惹鴛鴦結(jié)。
| 【注釋】: 消:①減少;減損。蔡邕《陳太丘碑》:“元方在喪毀瘁,消形嘔血?!雹谙??!都t樓夢(mèng)》第二十七回:“花謝花飛飛滿天,紅消香斷有誰(shuí)憐?”③融化。許渾《春日思舊游寄南徐從事劉三復(fù)》:“湘潭云盡暮山出,巴蜀雪消春水來(lái)?!雹艹?;消滅。王充《論衡· 治期》:“夫世亂民逆,國(guó)之危殆災(zāi)害系于上天,賢君之德不能消卻?!雹菹ィ欢冗^。方干《冬夜泊僧舍》:“無(wú)酒能消夜,隨僧早閉門?!雹尴?;享用。白居易《哭從弟》:“一片綠衫消不得,腰金拖紫是何人?”⑦經(jīng)得起。辛棄疾《摸魚兒·置酒小山亭》:“更能消幾番風(fēng)雨,匆匆春又歸去?!雹嘈枰!度辶滞馐贰返谌兀骸斑@自然,何消吩咐?!雹嵬ā颁N”。熔化。白居易《答友問》:“置鐵在洪爐,鐵消易如雪?!盵消化]人和動(dòng)物對(duì)食物的溶解吸收。羅大經(jīng)《鶴林玉露》卷一:“檳榔之功有四……四曰飽能使之饑,蓋食后食之,則飲食消化,不至停積?!盵消息]1. 消長(zhǎng);增減?!吨芤住へS》:“日中則昃(zè),月盈則食,天地盈虛,與時(shí)消息?!?昃:日偏西。食:通“蝕”,虧損。)2.音信;信息。周準(zhǔn)《明妃曲》:“中原消息斷,胡地風(fēng)沙寒?!盵消渴]指糖尿病、尿崩癥等?!妒酚洝に抉R相如列傳》:“相如口吃而善著書,常有消渴疾?!?/div> 魂:①舊時(shí)指能離開形體而存在的人的精神?!冻o·大招》:“魂乎歸來(lái),無(wú)東無(wú)西,無(wú)南無(wú)北只!”(只:語(yǔ)氣詞。表示感嘆。)《左傳·昭公七年》:“人生始化曰魂,既生魄,陽(yáng)曰魂。”②泛指事物的精神。溫庭筠《華清宮和杜舍人》:“杜鵑魂厭蜀,蝴蝶夢(mèng)悲莊。”(杜鵑:傳說蜀帝杜宇所化。蝴蝶夢(mèng):《莊子·齊物論》說莊子夢(mèng)為蝴蝶。)蘇軾《再用松風(fēng)亭下韻》:“羅浮山下梅花村,玉雪為骨冰為魂?!雹壑溉说木?;意念。白居易《夢(mèng)裴相公》:“五年生死隔,一夕魂夢(mèng)通?!?裴相公:指裴度,曾多次為相。)《呂氏春秋·禁塞》:“自今單唇干肺,費(fèi)神傷魂?!?單唇:唇力彈盡。干肺:肺氣枯竭。)處:(一)①停留;休息。韓愈《答李翊書》:“處若忘,行若遺,儼乎其若思,茫乎其若迷?!雹诰幼?。屈原《九章·涉江》:“幽獨(dú)處乎山中。”范仲淹《岳陽(yáng)樓記》:“居廟堂之高,則憂其民,處江湖之遠(yuǎn),則憂其君?!雹郯?;存。《史記·李斯列傳》:“人之賢不肖譬如鼠矣,在所自處耳。”④交往;相處。文天祥《指南錄后序》:“與貴酋相處二十日,爭(zhēng)曲直,屢當(dāng)死?!雹萏幹茫晦k理。《孔雀東南飛》:“處分適兄意,那得自任專!”⑥處罰?!稌x書·食貨志》:“人間巧偽漸多,競(jìng)濕谷以要(yāo)利,作薄絹以為市,雖處以嚴(yán)刑而不能禁也。”(要:求取。) (二)chù 處所;地方。《漢書·張騫傳》:“知水草處,軍得以不乏。”畫:①劃分;劃分界線?!蹲髠鳌は骞哪辍?“芒芒禹跡,畫為九州?!?芒芒:遼遠(yuǎn)的樣子。)司馬遷《報(bào)任安書》:“故士有畫地為牢勢(shì)不入?!雹诶L畫;作畫。《戰(zhàn)國(guó)策·齊策二》:“請(qǐng)畫地為蛇,先成者飲酒?!薄逗鬂h書·宗室傳·齊武王佖》:“使長(zhǎng)安中官署及天下鄉(xiāng)亭皆畫伯升像于塾,旦起射之?!?伯升:劉縯字。)③圖畫;畫成的藝術(shù)品。沈括《夢(mèng)溪筆談·書畫》:“書畫之妙,當(dāng)以神會(huì),難可以形器求也?!薄读凝S志異·促織》:“拾視之,非字而畫。”④有彩畫的;用彩畫裝飾的。韋應(yīng)物《郡齋中雨與諸文士燕集》:“兵衛(wèi)森畫戟,宴寢凝清香?!雹葜\劃;籌劃?!妒酚洝ち艉钍兰摇?“良曰:‘誰(shuí)為陛下畫此計(jì)者?’”《商君書· 更法》:“孝公平畫。”(平:評(píng)議。)⑥計(jì)策;計(jì)謀?!妒酚洝せ搓幒盍袀鳌?“言不聽,畫不用?!雹邥ǖ臋M筆叫畫;漢字的一筆叫一畫。魏學(xué)洢《核舟記》:“細(xì)若紋足,鉤畫了了?!?/div> 畫角:雕飾的吹角。高適《送渾將軍出塞》:“城頭~~三四聲,匣里寶刀晝夜鳴。”角:(一)①動(dòng)物的角?!赌印そ?jīng)說下》:“用牛有角,馬無(wú)角,是類不同也?!?用:以。)《呂氏春秋·仲夏》:“鹿角解,蟬始鳴?!雹诠糯鷺菲髅?,多用于軍中。辛棄疾《破陣子》:“醉里挑燈看劍,夢(mèng)回吹角連營(yíng)?!?夢(mèng)回:夢(mèng)醒。)范仲淹《漁家傲》:“四面邊聲連角起?!雹坌螤钕窠堑臇|西。段成式《酉陽(yáng)雜俎·草篇》:“四角、三角曰芰,兩角曰菱?!雹茚到?,突入海中的尖形陸地。多用于地名。⑤角落,物體兩個(gè)邊沿相接處?!豆旁?shī)為焦仲卿妻作》:“四角龍子幡?!雹薰糯科髅!豆茏印て叻ā?“尺寸也,繩墨也,規(guī)矩也,衡石也,斗斛也,角量也,謂之法?!雹咝撬廾?。二十八宿之一。(二)jué ①比試;爭(zhēng)斗?!段究澴印の渥h》:“臨難決戰(zhàn),接兵角刃?!雹诠糯迓曇綦A的第三音,相當(dāng)于現(xiàn)代簡(jiǎn)譜的“3”。③古代的一種青銅酒器,形狀像爵?!抖Y記·禮器》:“宗廟之祭,尊者舉觶(zhì)卑者舉角。”(觶:酒器名。)黃:①黃色?!对?shī)經(jīng)·邶風(fēng)·綠衣》:“綠兮衣兮,綠衣黃裳(cháng)?!?裳:下衣;下裙。)楊臣源《城東早春》:“綠柳才黃半未勻。”②變黃。韋應(yīng)物《答鄭騎曹青橘絕句》:“憐君臥病思新橘,試摘猶酸亦未黃?!雹埸S帝的簡(jiǎn)稱。陶潛《時(shí)運(yùn)》:“清琴橫床,濁酒半壺。黃唐莫逮(dài),慨獨(dú)在余。”(黃:黃帝。唐:唐堯。逮:及。)④雌黃,古人用作涂抹文字,點(diǎn)校書籍的顏料。陶翰《贈(zèng)鄭員外》:“何必守章句,終年事鉛黃?!盵黃口]幼兒?!痘茨献印ゃ嵴摗?“古之伐國(guó)不殺黃口?!盵黃耈(gǒu)]老人?!对?shī)經(jīng)·小雅·南山有臺(tái)》:“樂只君子,遐不黃耈。”昏:①天剛黑的時(shí)候;黃昏。《左傳·哀公二十三年》:“昏而受命?!薄对?shī)經(jīng)·陳風(fēng)· 東門之楊》:“昏以為期”。②結(jié)婚。后作“婚”?!对?shī)經(jīng)·邶風(fēng)·谷風(fēng)》:“宴爾新昏,如兄如弟?!薄蹲髠鳌る[公七年》:“鄭伯許之,乃成昏?!雹刍璋?。歸有光《項(xiàng)脊軒志》:“日過午已昏。”④糊涂;昏憒?!对?shī)經(jīng)·小雅·小宛》:“彼昏不知?!薄肚f子· 天地》:“若愚若昏?!雹菝詠y;昏花。《三國(guó)志·吳書·賀邵傳》:“偶有逆迕,昏醉之言耳?!雹尥ā皶?mǐn)”。勉力。潘岳《藉田賦》:“情欣樂于昏作兮?!?/div> 時(shí):①季節(jié);指四季。《論語(yǔ)·陽(yáng)貨》:“四時(shí)行焉。”②特指農(nóng)時(shí)?!睹献印ち夯萃跎稀?“百畝之田,勿奪其時(shí),八口之家可以無(wú)饑矣?!雹酃怅帲粫r(shí)光;時(shí)候?!秴问洗呵铩な讜r(shí)》:“天不再與,時(shí)不久留。”④指按照規(guī)定的時(shí)間。南卓《羯(jié)鼓錄》:“黃幡繟亦知音,上嘗使人召之,不時(shí)至,上怒,絡(luò)繹遣使尋捕。”⑤時(shí)辰;時(shí)候。《莊子·養(yǎng)生主》:“始臣之解牛之時(shí)?!雹奁鋾r(shí);當(dāng)時(shí)。魏禧《大鐵椎傳》:“時(shí)座上有健啖者,貌甚寢?!?健啖:食量過人。寢:丑陋。)⑦機(jī)會(huì);時(shí)機(jī);時(shí)運(yùn)?!墩撜Z(yǔ)·陽(yáng)貨》:“好從事而亟失時(shí),可謂知乎?”《新唐書·武平一傳》:“時(shí)不再來(lái),榮難人借?!?榮:榮華富貴。)⑧合時(shí);應(yīng)時(shí)。《莊子·秋水》:“秋水時(shí)至,百川灌河?!雹釙r(shí)代;時(shí)世。《呂氏春秋· 察今》:“世易時(shí)移,變法宜矣?!雹鈺r(shí)勢(shì);時(shí)尚。朱慶余《近試上張籍水部》:“妝罷低聲問夫婿:畫眉深淺入時(shí)無(wú)?”(11)副詞。用以表示時(shí)間。1. 表示行為不斷發(fā)生,相當(dāng)于“常?!?、“經(jīng)?!薄mn愈《行難》:“圣人不世出,賢人不時(shí)出?!?不世:罕有。)2. 表示行為偶爾發(fā)生,相當(dāng)于“有時(shí)”、“時(shí)而”。杜甫《自閬(làng)中領(lǐng)妻子卻赴蜀山行三首》之三:“行色遞隱見,人煙時(shí)有無(wú)?!?12)通“伺(sì)”。等候?!墩撜Z(yǔ)·陽(yáng)貨》:“孔子時(shí)其亡也,而往拜之?!?/div> 時(shí)節(jié):①四時(shí)的節(jié)序?!豆旁?shī)十九首》:“白露沾野草,~~忽復(fù)易?!雹跁r(shí)候。杜甫《江南逢李龜年》:“正是江南好風(fēng)景,落花~~又逢君。”③合時(shí),有節(jié)律。《漢書·地理志》:“是以其俗風(fēng)雨~~,谷糴常賤,少盜賊,有和氣之應(yīng)?!?/div> 節(jié):①竹節(jié)。《史記·龜策列傳》:“竹,外有理節(jié),中直空虛?!弊笏肌秴嵌假x》:“苞筍抽節(jié)?!狈褐改竟?jié)或骨節(jié)。《莊子·養(yǎng)生主》:“彼節(jié)者有間,而刀刃者無(wú)厚?!雹诩竟?jié);節(jié)氣?!读凶印珕枴?“寒暑易節(jié),始一反焉。”《淮南子·天文》:“十五日為一節(jié)?!薄妒酚洝ぬ饭孕颉?“夫陰陽(yáng)四時(shí)、八位、十二度、二十四節(jié)各有教令?!雹酃?jié)日。王維《九月九日憶山東兄弟》:“獨(dú)在異鄉(xiāng)為異客,每逢佳節(jié)倍思親?!雹芏Y節(jié)?!吨芤住ぜ胰恕?“象曰:婦人嘻嘻,失家節(jié)也。”《論語(yǔ)·微子》:“長(zhǎng)幼之節(jié),不可廢也。”⑤準(zhǔn)則;法度?!抖Y記·曲禮上》:“禮不踰節(jié)?!雹薰?jié)操;氣節(jié)。諸葛亮《出師表》:“此悉貞良死節(jié)之臣。”文天祥《正氣歌》:“時(shí)窮節(jié)乃見?!薄度宋镏尽て呖姟?“達(dá)有勞謙之稱,窮有著明之節(jié)?!雹吖?jié)制?!秴问洗呵铩ふ撊恕?“適耳目,節(jié)嗜欲。”《史記·平津侯主父列傳》:“富民之要,在于節(jié)儉?!薄稘h書·晁錯(cuò)傳》:“人情莫不欲逸,三王節(jié)其力而不盡也?!薄豆茏印ば男g(shù)下》:“節(jié)怒莫若樂,節(jié)樂莫若禮?!倍鸥Α锻凇?“君臣節(jié)儉足,朝野歡呼同?!雹喾?jié)?!蹲髠鳌の墓四辍?“司馬握節(jié)以死?!薄痘茨献印さ缿?yīng)》:“田鳩持節(jié)使秦?!碧K軾《江城子·密州出獵》:“持節(jié)云中,何日遣馮唐?!?云中:郡名。)⑨一種用竹編成的打擊樂器,用來(lái)調(diào)節(jié)樂曲的節(jié)拍?!读凶印珕枴?“撫節(jié)悲歌?!?撫:擊。)左思《蜀都賦》:“巴姬彈弦,漢女擊節(jié)?!币仓腹?jié)奏、節(jié)拍。屈原《九歌·東君》:“展詩(shī)兮會(huì)舞,應(yīng)律兮合節(jié)?!辈嚏逗帐伺摹?“十五拍兮節(jié)調(diào)促,氣填胸兮誰(shuí)識(shí)曲?”⑩高峻的樣子《詩(shī)經(jīng)·小雅·節(jié)南山》:“節(jié)彼南山。”(11)量詞。段?!痘茨献印ふf林》:“一節(jié)見而百節(jié)知也?!?/div> “xiao hun chu 、hua jiao huang hun shi jie 。”shi gou chu chu :《jiang shen zi man /jiang cheng zi man 》;shi song chao shi ren tian wei de zuo pin 。 yu tai gua qiu yue 。qian su jian ,mei hua fu xiang xue 。bing zi jie 。jin lian chen 、xiao xiao ling bo luo wa 。yu chu xie 。lou wai gu hong sheng jian yuan ,yuan shan wai 、hang ren yin xin jue 。ci hen dui yu you nan ,na kan geng ji shu shui 。jiao ren gong xiao cui jian ,jiao yi kuan jin lv ,dou wei qing bie 。tai qing qie 。xiao hun chu 、hua jiao huang hun shi jie 。sheng wu yan 。la jin ting hua chun qu ye ,yin chan jiong 、mo qing yuan you que 。hen yi bu shi yu xiang ,re yuan yang jie 。
| 【zhu shi 】: xiao :①jian shao ;jian sun 。cai yong 《chen tai qiu bei 》:“yuan fang zai sang hui cui ,xiao xing ou xie ?!雹趚iao san ?!秅ong lou meng 》di er shi qi hui :“hua xie hua fei fei man tian ,gong xiao xiang duan you shei lian ?”③rong hua 。hu hun 《chun ri sai jiu you ji na xu cong shi liu san fu 》:“xiang tan yun jin mu shan chu ,ba shu xue xiao chun shui lai ?!雹躢hu qu ;xiao mie 。wang chong 《lun heng · zhi ji 》:“fu shi luan min ni ,guo zhi wei dai zai hai ji yu shang tian ,xian jun zhi de bu neng xiao que ?!雹輝iao mo ;du guo 。fang gan 《dong ye bo seng she 》:“mo jiu neng xiao ye ,sui seng zao bi men 。”⑥xiao shou ;xiang yong 。bai ju yi 《ku cong di 》:“yi pian lu shan xiao bu de ,yao jin tuo zi shi he ren ?”⑦jing de qi 。xin qi ji 《mo yu er ·zhi jiu xiao shan ting 》:“geng neng xiao ji fan feng yu ,cong cong chun you gui qu ?!雹鄕u yao 。《ru lin wai shi 》di san hui :“zhe zi ran ,he xiao fen fu 。”⑨t(yī)ong “xiao ”。rong hua 。bai ju yi 《da you wen 》:“zhi tie zai hong lu ,tie xiao yi ru xue 。”[xiao hua ]ren he dong wu dui shi wu de rong jie xi shou 。luo da jing 《he lin yu lou 》juan yi :“bin lang zhi gong you si ……si yue bao neng shi zhi ji ,gai shi hou shi zhi ,ze yin shi xiao hua ,bu zhi ting ji ?!盵xiao xi ]1. xiao chang ;zeng jian ?!秡hou yi ·feng 》:“ri zhong ze ze (zè),yue ying ze shi ,tian de ying xu ,yu shi xiao xi 。”(ze :ri pian xi 。shi :tong “shi ”,kui sun 。)2.yin xin ;xin xi 。zhou zhun 《ming fei qu 》:“zhong yuan xiao xi duan ,hu de feng sha han ?!盵xiao ke ]zhi tang niao bing 、niao beng zheng deng ?!秙hi ji ·si ma xiang ru lie chuan 》:“xiang ru kou chi er shan zhe shu ,chang you xiao ke ji ?!?/div> hun :①jiu shi zhi neng li kai xing ti er cun zai de ren de jing shen ?!禼hu ci ·da qiao 》:“hun hu gui lai ,mo dong mo xi ,mo na mo bei zhi !”(zhi :yu qi ci 。biao shi gan tan 。)《zuo chuan ·zhao gong qi nian 》:“ren sheng shi hua yue hun ,ji sheng bo ,yang yue hun ?!雹趂an zhi shi wu de jing shen 。wen ting jun 《hua qing gong he du she ren 》:“du juan hun ya shu ,hu die meng bei zhuang ?!?du juan :chuan shui shu di du yu suo hua 。hu die meng :《zhuang zi ·ji wu lun 》shui zhuang zi meng wei hu die 。)su shi 《zai yong song feng ting xia yun 》:“l(fā)uo fu shan xia mei hua cun ,yu xue wei gu bing wei hun ?!雹踷hi ren de jing shen ;yi nian 。bai ju yi 《meng pei xiang gong 》:“wu nian sheng si ge ,yi xi hun meng tong ?!?pei xiang gong :zhi pei du ,ceng duo ci wei xiang 。)《lv shi chun qiu ·jin sai 》:“zi jin chan chun gan fei ,fei shen shang hun ?!?chan chun :chun li dan jin 。gan fei :fei qi ku jie 。)chu :(yi )①ting liu ;xiu xi 。han yu 《da li yi shu 》:“chu re wang ,hang re wei ,yan hu ji re sai ,mang hu ji re mi 。”②ju zhu 。qu yuan 《jiu zhang ·she jiang 》:“you du chu hu shan zhong 。”fan zhong yan 《yue yang lou ji 》:“ju miao tang zhi gao ,ze you ji min ,chu jiang hu zhi yuan ,ze you ji jun ?!雹踑n ;cun ?!秙hi ji ·li si lie chuan 》:“ren zhi xian bu xiao pi ru shu yi ,zai suo zi chu er 。”④jiao wang ;xiang chu 。wen tian xiang 《zhi na lu hou xu 》:“yu gui qiu xiang chu er shi ri ,zheng qu zhi ,lv dang si ?!雹輈hu zhi ;ban li ?!秌ong qiao dong na fei 》:“chu fen kuo xiong yi ,na de zi ren zhuan !”⑥chu fa ?!秊in shu ·shi huo zhi 》:“ren jian qiao wei jian duo ,jing shi gu yi yao (yāo)li ,zuo bao juan yi wei shi ,sui chu yi yan xing er bu neng jin ye ?!?yao :qiu qu 。) (er )chù chu suo ;de fang 。《han shu ·zhang jian chuan 》:“zhi shui cao chu ,jun de yi bu fa 。”hua :①hua fen ;hua fen jie xian 。《zuo chuan ·xiang gong si nian 》:“mang mang yu ji ,hua wei jiu zhou ?!?mang mang :liao yuan de yang zi 。)si ma qian 《bao ren an shu 》:“gu shi you hua de wei lao shi bu ru ?!雹趆ui hua ;zuo hua ?!秡han guo ce ·ji ce er 》:“qing hua de wei she ,xian cheng zhe yin jiu ?!薄秇ou han shu ·zong shi chuan ·ji wu wang bi 》:“shi chang an zhong guan shu ji tian xia xiang ting jie hua bai sheng xiang yu shu ,dan qi she zhi ?!?bai sheng :liu 縯zi 。)③tu hua ;hua cheng de yi shu pin 。shen gua 《meng xi bi tan ·shu hua 》:“shu hua zhi miao ,dang yi shen hui ,nan ke yi xing qi qiu ye 。”《liao zhai zhi yi ·cu zhi 》:“she shi zhi ,fei zi er hua 。”④you cai hua de ;yong cai hua zhuang shi de 。wei ying wu 《jun zhai zhong yu yu zhu wen shi yan ji 》:“bing wei sen hua ji ,yan qin ning qing xiang ?!雹輒ou hua ;chou hua 。《shi ji ·liu hou shi jia 》:“l(fā)iang yue :‘shei wei bi xia hua ci ji zhe ?’”《shang jun shu · geng fa 》:“xiao gong ping hua ?!?ping :ping yi 。)⑥ji ce ;ji mou ?!秙hi ji ·huai yin hou lie chuan 》:“yan bu ting ,hua bu yong ?!雹遱hu fa de heng bi jiao hua ;han zi de yi bi jiao yi hua 。wei xue yi 《he zhou ji 》:“xi re wen zu ,gou hua le le ?!?/div> hua jiao :diao shi de chui jiao 。gao kuo 《song hun jiang jun chu sai 》:“cheng tou ~~san si sheng ,xia li bao dao zhou ye ming 。”jiao :(yi )①dong wu de jiao ?!秏o zi ·jing shui xia 》:“yong niu you jiao ,ma mo jiao ,shi lei bu tong ye ?!?yong :yi 。)《lv shi chun qiu ·zhong xia 》:“l(fā)u jiao jie ,chan shi ming ?!雹趃u dai le qi ming ,duo yong yu jun zhong 。xin qi ji 《po zhen zi 》:“zui li tiao deng kan jian ,meng hui chui jiao lian ying ?!?meng hui :meng xing 。)fan zhong yan 《yu jia ao 》:“si mian bian sheng lian jiao qi 。”③xing zhuang xiang jiao de dong xi 。duan cheng shi 《you yang za zu ·cao pian 》:“si jiao 、san jiao yue ji ,liang jiao yue ling ?!雹躩ia jiao ,tu ru hai zhong de jian xing liu de 。duo yong yu de ming 。⑤jiao la ,wu ti liang ge bian yan xiang jie chu ?!秅u shi wei jiao zhong qing qi zuo 》:“si jiao long zi fan ?!雹辡u dai liang qi ming 。《guan zi ·qi fa 》:“che cun ye ,sheng mo ye ,gui ju ye ,heng dan ye ,dou hu ye ,jiao liang ye ,wei zhi fa ?!雹選ing su ming 。er shi ba su zhi yi 。(er )jué ①bi shi ;zheng dou ?!秝ei liao zi ·wu yi 》:“l(fā)in nan jue zhan ,jie bing jiao ren ?!雹趃u dai wu sheng yin jie de di san yin ,xiang dang yu xian dai jian pu de “3”。③gu dai de yi chong qing tong jiu qi ,xing zhuang xiang jue ?!秎i ji ·li qi 》:“zong miao zhi ji ,zun zhe ju zhi (zhì)bei zhe ju jiao ?!?zhi :jiu qi ming 。)huang :①huang se 。《shi jing ·bei feng ·lu yi 》:“l(fā)u xi yi xi ,lu yi huang chang (cháng)?!?chang :xia yi ;xia qun 。)yang chen yuan 《cheng dong zao chun 》:“l(fā)u liu cai huang ban wei yun ?!雹赽ian huang 。wei ying wu 《da zheng ji cao qing ju jue gou 》:“l(fā)ian jun wo bing sai xin ju ,shi zhai you suan yi wei huang ?!雹踙uang di de jian chen 。tao qian 《shi yun 》:“qing qin heng chuang ,zhuo jiu ban hu 。huang tang mo dai (dài),kai du zai yu ?!?huang :huang di 。tang :tang yao 。dai :ji 。)④ci huang ,gu ren yong zuo tu ma wen zi ,dian jiao shu ji de yan liao 。tao han 《zeng zheng yuan wai 》:“he bi shou zhang gou ,zhong nian shi qian huang ?!盵huang kou ]you er 。《huai na zi ·si lun 》:“gu zhi fa guo bu sha huang kou 。”[huang gou (gǒu)]lao ren ?!秙hi jing ·xiao ya ·na shan you tai 》:“l(fā)e zhi jun zi ,xia bu huang gou ?!?/div> hun :①tian gang hei de shi hou ;huang hun ?!秡uo chuan ·ai gong er shi san nian 》:“hun er shou ming ?!薄秙hi jing ·chen feng · dong men zhi yang 》:“hun yi wei ji ”。②jie hun 。hou zuo “hun ”。《shi jing ·bei feng ·gu feng 》:“yan er xin hun ,ru xiong ru di 。”《zuo chuan ·yin gong qi nian 》:“zheng bai hu zhi ,nai cheng hun ?!雹踙un an 。gui you guang 《xiang ji xuan zhi 》:“ri guo wu yi hun 。”④hu tu ;hun kui ?!秙hi jing ·xiao ya ·xiao wan 》:“bi hun bu zhi ?!薄秡huang zi · tian de 》:“re yu re hun ?!雹輒i luan ;hun hua 。《san guo zhi ·wu shu ·he shao chuan 》:“ou you ni wu ,hun zui zhi yan er ?!雹辴ong “min (mǐn)”。mian li 。pan yue 《ji tian fu 》:“qing xin le yu hun zuo xi ?!?/div> shi :①ji jie ;zhi si ji ?!秎un yu ·yang huo 》:“si shi hang yan ?!雹趖e zhi nong shi ?!秏eng zi ·liang hui wang shang 》:“bai mu zhi tian ,wu duo ji shi ,ba kou zhi jia ke yi mo ji yi ?!雹踘uang yin ;shi guang ;shi hou ?!秎v shi chun qiu ·shou shi 》:“tian bu zai yu ,shi bu jiu liu ?!雹躾hi an zhao gui ding de shi jian 。na zhuo 《jie (jié)gu lu 》:“huang fan chan yi zhi yin ,shang chang shi ren shao zhi ,bu shi zhi ,shang nu ,lao yi qian shi xun bu ?!雹輘hi chen ;shi hou 。《zhuang zi ·yang sheng zhu 》:“shi chen zhi jie niu zhi shi 。”⑥ji shi ;dang shi 。wei xi 《da tie chui chuan 》:“shi zuo shang you jian dan zhe ,mao shen qin ?!?jian dan :shi liang guo ren 。qin :chou lou 。)⑦ji hui ;shi ji ;shi yun 。《lun yu ·yang huo 》:“hao cong shi er ji shi shi ,ke wei zhi hu ?”《xin tang shu ·wu ping yi chuan 》:“shi bu zai lai ,rong nan ren jie ?!?rong :rong hua fu gui 。)⑧ge shi ;ying shi ?!秡huang zi ·qiu shui 》:“qiu shui shi zhi ,bai chuan guan he 。”⑨shi dai ;shi shi ?!秎v shi chun qiu · cha jin 》:“shi yi shi yi ,bian fa yi yi ?!雹鈙hi shi ;shi shang 。zhu qing yu 《jin shi shang zhang ji shui bu 》:“zhuang ba di sheng wen fu xu :hua mei shen jian ru shi mo ?”(11)fu ci 。yong yi biao shi shi jian 。1. biao shi hang wei bu duan fa sheng ,xiang dang yu “chang chang ”、“jing chang ”。han yu 《hang nan 》:“sheng ren bu shi chu ,xian ren bu shi chu ?!?bu shi :han you 。)2. biao shi hang wei ou er fa sheng ,xiang dang yu “you shi ”、“shi er ”。du fu 《zi lang (làng)zhong ling qi zi que fu shu shan hang san shou 》zhi san :“hang se di yin jian ,ren yan shi you mo ?!?12)tong “ci (sì)”。deng hou ?!秎un yu ·yang huo 》:“kong zi shi ji wang ye ,er wang bai zhi ?!?/div> shi jie :①si shi de jie xu 。《gu shi shi jiu shou 》:“bai lou zhan ye cao ,~~hu fu yi 。”②shi hou 。du fu 《jiang na feng li gui nian 》:“zheng shi jiang na hao feng jing ,la hua ~~you feng jun ?!雹踘e shi ,you jie lv ?!秇an shu ·de li zhi 》:“shi yi ji su feng yu ~~,gu 糴chang jian ,shao dao zei ,you he qi zhi ying ?!?/div> jie :①zhu jie 。《shi ji ·gui ce lie chuan 》:“zhu ,wai you li jie ,zhong zhi kong xu ?!眤uo sai 《wu dou fu 》:“bao sun chou jie 。”fan zhi mu jie huo gu jie ?!秡huang zi ·yang sheng zhu 》:“bi jie zhe you jian ,er dao ren zhe mo hou ?!雹趈i jie ;jie qi ?!秎ie zi ·shang wen 》:“han shu yi jie ,shi yi fan yan ?!薄秇uai na zi ·tian wen 》:“shi wu ri wei yi jie ?!薄秙hi ji ·tai shi gong zi xu 》:“fu yin yang si shi 、ba wei 、shi er du 、er shi si jie ge you jiao ling ?!雹踛ie ri 。wang wei 《jiu yue jiu ri yi shan dong xiong di 》:“du zai yi xiang wei yi ke ,mei feng jia jie bei sai qin ?!雹躭i jie 。《zhou yi ·jia ren 》:“xiang yue :fu ren xi xi ,shi jia jie ye ?!薄秎un yu ·wei zi 》:“chang you zhi jie ,bu ke fei ye ?!雹輟hun ze ;fa du ?!秎i ji ·qu li shang 》:“l(fā)i bu yao jie ?!雹辥ie cao ;qi jie 。zhu ge liang 《chu shi biao 》:“ci xi zhen liang si jie zhi chen ?!眞en tian xiang 《zheng qi ge 》:“shi qiong jie nai jian ?!薄秗en wu zhi ·qi miao 》:“da you lao qian zhi chen ,qiong you zhe ming zhi jie ?!雹遤ie zhi ?!秎v shi chun qiu ·lun ren 》:“kuo er mu ,jie shi yu ?!薄秙hi ji ·ping jin hou zhu fu lie chuan 》:“fu min zhi yao ,zai yu jie jian ?!薄秇an shu ·chao cuo chuan 》:“ren qing mo bu yu yi ,san wang jie ji li er bu jin ye ?!薄秅uan zi ·xin shu xia 》:“jie nu mo re le ,jie le mo re li ?!眃u fu 《wang zai 》:“jun chen jie jian zu ,chao ye huan hu tong ?!雹鄁u jie ?!秡uo chuan ·wen gong ba nian 》:“si ma wo jie yi si 。”《huai na zi ·dao ying 》:“tian jiu chi jie shi qin 。”su shi 《jiang cheng zi ·mi zhou chu lie 》:“chi jie yun zhong ,he ri qian feng tang 。”(yun zhong :jun ming 。)⑨yi chong yong zhu bian cheng de da ji le qi ,yong lai diao jie le qu de jie pai ?!秎ie zi ·shang wen 》:“fu jie bei ge ?!?fu :ji 。)zuo sai 《shu dou fu 》:“ba ji dan xian ,han nv ji jie ?!眣e zhi jie zou 、jie pai 。qu yuan 《jiu ge ·dong jun 》:“zhan shi xi hui wu ,ying lv xi ge jie ?!眂ai yan 《hu jia shi ba pai 》:“shi wu pai xi jie diao cu ,qi tian xiong xi shei shi qu ?”⑩gao jun de yang zi 《shi jing ·xiao ya ·jie na shan 》:“jie bi na shan ?!?11)liang ci 。duan ?!秇uai na zi ·shui lin 》:“yi jie jian er bai jie zhi ye ?!?/div>
|