| 釋義 |
“笑指點(diǎn),瓊舟權(quán)勸?!痹娋涑鎏帲骸顿R新郎》;是宋朝詩人黃人傑的作品。 垛翠雲(yún)蓬遠(yuǎn)。日鳥高、炎官直午,暑風(fēng)微扇。二六堯蓂開秀莢,跨海冰輪待滿。怪院落,笙簫如剪。太乙然藜天際下,度卯金仙子,生華旦。依日月,近雲(yún)漢。經(jīng)時持橐明光殿。問江鄉(xiāng)年來有幾,隻君方見。入座夫人難老甚,炯炯金霞照眼。笑指點(diǎn),瓊舟權(quán)勸。願得調(diào)元勛業(yè)就,為紅泉石磴輕軒冕。歸共作,赤松伴。
| 【註釋】: 指:①手指?!稇?zhàn)國策·秦策三》:“臣未嘗聞指大於臂,臂大於股?!?股:大腿。)②腳趾?!妒酚洝じ咦姹炯o(jì)》:“漢王傷胸,乃捫足曰: ‘虜中(zhòng)吾指?!?捫:摸。)③用手指;指向?!墩撜Z·八佾》:“指其掌?!雹芟?;意向。司馬相如《喻巴蜀檄》:“移師東指,閩越相誅?!雹葜绷?;豎起?!稇?zhàn)國策·燕策》:“士皆瞋目,發(fā)盡上指。”⑥指點(diǎn),告知。董解元《西廂記諸宮調(diào)》卷八:“若非吾師指迷,實不悟此?!雹咧肛?zé);斥責(zé)。《漢書·王嘉傳》:“千人所指,無病而死?!雹嘁庵迹灰鈭D。後寫作“旨”。《尚書·盤庚上》:“不匿厥指?!?/div> 指點(diǎn):①評品,玩賞。徐宏祖《徐霞客遊記·遊黃山日記》:“立庵前,~~兩峰?!雹谥肛?zé),批評。白居易《東南行一百韻寄通州元九侍禦等》:“時遭人~~,數(shù)被鬼揶揄?!雹壑笇?dǎo),引導(dǎo)。白居易《小童薛陽陶吹觱篥歌》:“~~之下師授聲,含嚼之間天與氣?!?/div> 點(diǎn):①細(xì)小斑痕。《晉書·袁宏傳》:“如彼白珪,質(zhì)無塵點(diǎn)?!雹跐h字的一種筆畫,即“丶”。王羲之《題衛(wèi)夫人筆陣圖後》:“每作一點(diǎn),常隱鋒而為之?!雹奂狱c(diǎn);標(biāo)點(diǎn)句讀?!端问贰と辶謧鳌ず位?“凡所讀無不加標(biāo)點(diǎn)?!雹芟蛳挛踊蛞挥|即離的動作。杜甫《曲江》:“穿花蛺蝶深深見,點(diǎn)水蜻蜓款款飛?!雹菀稽c(diǎn)一滴地落下。岑參《西掖省即事》:“西掖重雲(yún)開曙暉,北山疏雨點(diǎn)朝衣。”(西掖:中書省的別稱,簡稱西掖。)⑥引火;燃火。岑參《自潘陵尖還少室居止秋夕憑眺》詩:“火點(diǎn)伊陽村?!雹咧甘?;指點(diǎn)。《醒世恒言·吳衙內(nèi)鄰舟赴約》:“這句話卻點(diǎn)醒瞭賀小姐?!雹嗖閿?shù);點(diǎn)數(shù)。辛棄疾《破陣子·為陳同甫賦壯詞以寄之》:“沙場秋點(diǎn)兵?!雹嵴髡{(diào)。古樂府《木蘭詩》:“昨夜見軍帖,可汗大點(diǎn)兵?!雹饬吭~。表示時間。舊時夜間計時單位。一夜分五更,一更分五點(diǎn)?!对贰ば谭ㄖ救?“諸夜禁,一更三點(diǎn),鐘聲絕,禁人行?!?/div> 瓊:①美玉?!对娊?jīng)·衛(wèi)風(fēng)·木瓜》:“投我以木桃,報之以瓊瑤?!雹诿篮?;精美,也用作美稱。張居正《水簾洞》:“誤疑瀛海翻瓊浪,莫擬銀河落碧流?!?瀛海:浩瀚的海洋。)③古代賭博用具,類似今天的骰子。權(quán):①秤錘;秤砣。《論語·堯曰》:“謹(jǐn)權(quán)量,審法度。”②秤?!稘h書·律歷志上》:“權(quán)者,銖、兩、斤、鈞、石也,所以稱物平施,知輕重也?!雹鄯Q量?!睹献印ち夯萃跎稀?“權(quán),然後知輕重;度,然後知長短?!雹芎饬??!秴问洗呵铩づe難》:“且人固難全,權(quán)而用其長者。”⑤均平?!吨芏Y·考工記· 弓人》:“九和之弓,角與幹權(quán)?!雹拗兀恢仂丁!稇?zhàn)國策·齊策三》:“今已得地而求不止者,以太子權(quán)王也。”⑦權(quán)力;權(quán)勢?!渡叹龝ば迿?quán)》:“國之所以治者三:一曰法,二曰信,三曰權(quán)?!薄妒酚洝ろ椨鸨炯o(jì)》:“項王乃疑范增與漢有私,稍奪之權(quán)?!?稍:逐漸。)⑧有權(quán)勢的。李白《夢遊天姥吟留別》:“安能摧眉折腰事權(quán)貴,使我不得開心顏!”(摧眉:低顏。)⑨權(quán)變;權(quán)謀。《淮南子·主術(shù)》:“任輕者易權(quán)?!雹庾兺??!度辶滞馐贰返谒幕兀骸岸Y有經(jīng),亦有權(quán),想沒有什麼行不得處?!?經(jīng):常規(guī)。)(11)代理(官職);攝守官職。李翱《韓史部行狀》:“入為權(quán)知國子博士。”(12)副詞。姑且;暫且。左思《魏都賦》:“權(quán)假日以馀榮。”勸:①勉勵;鼓勵;獎勵?!蹲髠鳌こ晒哪辍?“懲惡而勸善,非聖人誰能修之?”晁錯《論貴粟疏》:“三曰勸農(nóng)耕?!雹谑芄膭?。《韓非子·顯學(xué)》:“夫有功者必賞,則爵祿厚而愈勸?!雹圻M(jìn)言鼓勵;勸說;勸阻?!秴问洗呵铩ど餍小?“王為建取妻於秦而美,無忌勸王奪?!雹芘?。《鹽鐵論·未通》:“故牧民之道,除其所疾,適其所安,安而不擾,使而不勞,是以百姓勸業(yè)而樂公賦?!?牧:統(tǒng)治。公賦:國傢的賦稅。) “笑指點(diǎn),瓊舟權(quán)勸?!痹娋涑鎏帲骸顿R新郎》;是宋朝詩人黃人杰的作品。 垛翠云蓬遠(yuǎn)。日鳥高、炎官直午,暑風(fēng)微扇。二六堯蓂開秀莢,跨海冰輪待滿。怪院落,笙簫如剪。太乙然藜天際下,度卯金仙子,生華旦。依日月,近云漢。經(jīng)時持橐明光殿。問江鄉(xiāng)年來有幾,只君方見。入座夫人難老甚,炯炯金霞照眼。笑指點(diǎn),瓊舟權(quán)勸。愿得調(diào)元勛業(yè)就,為紅泉石磴輕軒冕。歸共作,赤松伴。
| 【注釋】: 指:①手指?!稇?zhàn)國策·秦策三》:“臣未嘗聞指大于臂,臂大于股。”(股:大腿。)②腳趾。《史記·高祖本紀(jì)》:“漢王傷胸,乃捫足曰: ‘虜中(zhòng)吾指?!?捫:摸。)③用手指;指向?!墩撜Z·八佾》:“指其掌?!雹芟颍灰庀?。司馬相如《喻巴蜀檄》:“移師東指,閩越相誅?!雹葜绷?;豎起。《戰(zhàn)國策·燕策》:“士皆瞋目,發(fā)盡上指。”⑥指點(diǎn),告知。董解元《西廂記諸宮調(diào)》卷八:“若非吾師指迷,實不悟此?!雹咧肛?zé);斥責(zé)。《漢書·王嘉傳》:“千人所指,無病而死?!雹嘁庵?;意圖。后寫作“旨”?!渡袝けP庚上》:“不匿厥指?!?/div> 指點(diǎn):①評品,玩賞。徐宏祖《徐霞客游記·游黃山日記》:“立庵前,~~兩峰。”②指責(zé),批評。白居易《東南行一百韻寄通州元九侍御等》:“時遭人~~,數(shù)被鬼揶揄?!雹壑笇?dǎo),引導(dǎo)。白居易《小童薛陽陶吹觱篥歌》:“~~之下師授聲,含嚼之間天與氣。”點(diǎn):①細(xì)小斑痕。《晉書·袁宏傳》:“如彼白珪,質(zhì)無塵點(diǎn)?!雹跐h字的一種筆畫,即“丶”。王羲之《題衛(wèi)夫人筆陣圖后》:“每作一點(diǎn),常隱鋒而為之?!雹奂狱c(diǎn);標(biāo)點(diǎn)句讀?!端问贰と辶謧鳌ず位?“凡所讀無不加標(biāo)點(diǎn)。”④向下微動或一觸即離的動作。杜甫《曲江》:“穿花蛺蝶深深見,點(diǎn)水蜻蜓款款飛?!雹菀稽c(diǎn)一滴地落下。岑參《西掖省即事》:“西掖重云開曙暉,北山疏雨點(diǎn)朝衣?!?西掖:中書省的別稱,簡稱西掖。)⑥引火;燃火。岑參《自潘陵尖還少室居止秋夕憑眺》詩:“火點(diǎn)伊陽村?!雹咧甘?;指點(diǎn)?!缎咽篮阊浴茄脙?nèi)鄰舟赴約》:“這句話卻點(diǎn)醒了賀小姐?!雹嗖閿?shù);點(diǎn)數(shù)。辛棄疾《破陣子·為陳同甫賦壯詞以寄之》:“沙場秋點(diǎn)兵?!雹嵴髡{(diào)。古樂府《木蘭詩》:“昨夜見軍帖,可汗大點(diǎn)兵?!雹饬吭~。表示時間。舊時夜間計時單位。一夜分五更,一更分五點(diǎn)?!对贰ば谭ㄖ救?“諸夜禁,一更三點(diǎn),鐘聲絕,禁人行。”瓊:①美玉。《詩經(jīng)·衛(wèi)風(fēng)·木瓜》:“投我以木桃,報之以瓊瑤?!雹诿篮茫痪?,也用作美稱。張居正《水簾洞》:“誤疑瀛海翻瓊浪,莫擬銀河落碧流?!?瀛海:浩瀚的海洋。)③古代賭博用具,類似今天的骰子。權(quán):①秤錘;秤砣。《論語·堯曰》:“謹(jǐn)權(quán)量,審法度?!雹诔印!稘h書·律歷志上》:“權(quán)者,銖、兩、斤、鈞、石也,所以稱物平施,知輕重也。”③稱量。《孟子·梁惠王上》:“權(quán),然后知輕重;度,然后知長短?!雹芎饬??!秴问洗呵铩づe難》:“且人固難全,權(quán)而用其長者。”⑤均平?!吨芏Y·考工記· 弓人》:“九和之弓,角與干權(quán)。”⑥重;重于?!稇?zhàn)國策·齊策三》:“今已得地而求不止者,以太子權(quán)王也?!雹邫?quán)力;權(quán)勢。《商君書·修權(quán)》:“國之所以治者三:一曰法,二曰信,三曰權(quán)?!薄妒酚洝ろ椨鸨炯o(jì)》:“項王乃疑范增與漢有私,稍奪之權(quán)。”(稍:逐漸。)⑧有權(quán)勢的。李白《夢游天姥吟留別》:“安能摧眉折腰事權(quán)貴,使我不得開心顏!”(摧眉:低顏。)⑨權(quán)變;權(quán)謀?!痘茨献印ぶ餍g(shù)》:“任輕者易權(quán)?!雹庾兺?。《儒林外史》第四回:“禮有經(jīng),亦有權(quán),想沒有什么行不得處?!?經(jīng):常規(guī)。)(11)代理(官職);攝守官職。李翱《韓史部行狀》:“入為權(quán)知國子博士?!?12)副詞。姑且;暫且。左思《魏都賦》:“權(quán)假日以馀榮?!?/div> 勸:①勉勵;鼓勵;獎勵?!蹲髠鳌こ晒哪辍?“懲惡而勸善,非圣人誰能修之?”晁錯《論貴粟疏》:“三曰勸農(nóng)耕?!雹谑芄膭??!俄n非子·顯學(xué)》:“夫有功者必賞,則爵祿厚而愈勸?!雹圻M(jìn)言鼓勵;勸說;勸阻。《呂氏春秋·慎行》:“王為建取妻于秦而美,無忌勸王奪?!雹芘Α!尔}鐵論·未通》:“故牧民之道,除其所疾,適其所安,安而不擾,使而不勞,是以百姓勸業(yè)而樂公賦?!?牧:統(tǒng)治。公賦:國家的賦稅。) “xiao zhi dian ,qiong zhou quan quan ?!眘hi gou chu chu :《he xin lang 》;shi song chao shi ren huang ren jie de zuo pin 。 duo cui yun peng yuan 。ri diao gao 、yan guan zhi wu ,shu feng wei shan 。er liu yao mi kai xiu jia ,kua hai bing lun dai man 。guai yuan la ,sheng xiao ru jian 。tai yi ran li tian ji xia ,du mao jin xian zi ,sheng hua dan 。yi ri yue ,jin yun han 。jing shi chi tuo ming guang dian 。wen jiang xiang nian lai you ji ,zhi jun fang jian 。ru zuo fu ren nan lao shen ,jiong jiong jin xia zhao yan 。xiao zhi dian ,qiong zhou quan quan 。yuan de diao yuan xun ye jiu ,wei gong quan dan deng qing xuan mian 。gui gong zuo ,chi song ban 。
| 【zhu shi 】: zhi :①shou zhi ?!秡han guo ce ·qin ce san 》:“chen wei chang wen zhi da yu bei ,bei da yu gu 。”(gu :da tui 。)②jiao zhi ?!秙hi ji ·gao zu ben ji 》:“han wang shang xiong ,nai men zu yue : ‘lu zhong (zhòng)wu zhi 。’”(men :mo 。)③yong shou zhi ;zhi xiang ?!秎un yu ·ba yi 》:“zhi ji zhang ?!雹躼iang ;yi xiang 。si ma xiang ru 《yu ba shu xi 》:“yi shi dong zhi ,min yue xiang zhu 。”⑤zhi li ;shu qi 。《zhan guo ce ·yan ce 》:“shi jie chen mu ,fa jin shang zhi 。”⑥zhi dian ,gao zhi 。dong jie yuan 《xi xiang ji zhu gong diao 》juan ba :“re fei wu shi zhi mi ,shi bu wu ci ?!雹遺hi ze ;chi ze 。《han shu ·wang jia chuan 》:“qian ren suo zhi ,mo bing er si ?!雹鄖i zhi ;yi tu 。hou xie zuo “zhi ”?!秙hang shu ·pan geng shang 》:“bu ni jue zhi 。”zhi dian :①ping pin ,wan shang 。xu hong zu 《xu xia ke you ji ·you huang shan ri ji 》:“l(fā)i an qian ,~~liang feng ?!雹趜hi ze ,pi ping 。bai ju yi 《dong na hang yi bai yun ji tong zhou yuan jiu shi yu deng 》:“shi zao ren ~~,shu bei gui ye yu 。”③zhi dao ,yin dao 。bai ju yi 《xiao tong xue yang tao chui bi li ge 》:“~~zhi xia shi shou sheng ,han jiao zhi jian tian yu qi ?!?/div> dian :①xi xiao ban hen ?!秊in shu ·yuan hong chuan 》:“ru bi bai gui ,zhi mo chen dian ?!雹趆an zi de yi chong bi hua ,ji “dian ”。wang xi zhi 《ti wei fu ren bi zhen tu hou 》:“mei zuo yi dian ,chang yin feng er wei zhi ?!雹踛ia dian ;biao dian gou dou ?!秙ong shi ·ru lin chuan ·he ji 》:“fan suo dou mo bu jia biao dian ?!雹躼iang xia wei dong huo yi chu ji li de dong zuo 。du fu 《qu jiang 》:“chuan hua jia die shen shen jian ,dian shui qing ting kuan kuan fei 。”⑤yi dian yi di de la xia 。cen can 《xi ye sheng ji shi 》:“xi ye chong yun kai shu hui ,bei shan shu yu dian chao yi ?!?xi ye :zhong shu sheng de bie chen ,jian chen xi ye 。)⑥yin huo ;ran huo 。cen can 《zi pan ling jian hai shao shi ju zhi qiu xi ping tiao 》shi :“huo dian yi yang cun ?!雹遺hi shi ;zhi dian ?!秞ing shi heng yan ·wu ya nei lin zhou fu yao 》:“zhe gou hua que dian xing le he xiao jie 。”⑧cha shu ;dian shu 。xin qi ji 《po zhen zi ·wei chen tong fu fu zhuang ci yi ji zhi 》:“sha chang qiu dian bing 。”⑨zheng diao 。gu le fu 《mu lan shi 》:“zuo ye jian jun tie ,ke han da dian bing ?!雹鈒iang ci 。biao shi shi jian 。jiu shi ye jian ji shi chan wei 。yi ye fen wu geng ,yi geng fen wu dian ?!秠uan shi ·xing fa zhi san 》:“zhu ye jin ,yi geng san dian ,zhong sheng jue ,jin ren hang ?!?/div> qiong :①mei yu ?!秙hi jing ·wei feng ·mu gua 》:“tou wo yi mu tao ,bao zhi yi qiong yao ?!雹趍ei hao ;jing mei ,ye yong zuo mei chen 。zhang ju zheng 《shui lian dong 》:“wu yi ying hai fan qiong lang ,mo ni yin he la bi liu ?!?ying hai :hao han de hai xiang 。)③gu dai du bo yong ju ,lei shi jin tian de tou zi 。quan :①chen chui ;chen tuo ?!秎un yu ·yao yue 》:“jin quan liang ,shen fa du 。”②chen 。《han shu ·lv li zhi shang 》:“quan zhe ,zhu 、liang 、jin 、jun 、dan ye ,suo yi chen wu ping shi ,zhi qing chong ye ?!雹踓hen liang ?!秏eng zi ·liang hui wang shang 》:“quan ,ran hou zhi qing chong ;du ,ran hou zhi chang duan ?!雹躧eng liang ?!秎v shi chun qiu ·ju nan 》:“ju ren gu nan quan ,quan er yong ji chang zhe ?!雹輏un ping ?!秡hou li ·kao gong ji · gong ren 》:“jiu he zhi gong ,jiao yu gan quan ?!雹辌hong ;chong yu ?!秡han guo ce ·ji ce san 》:“jin yi de de er qiu bu zhi zhe ,yi tai zi quan wang ye ?!雹遯uan li ;quan shi 。《shang jun shu ·xiu quan 》:“guo zhi suo yi zhi zhe san :yi yue fa ,er yue xin ,san yue quan ?!薄秙hi ji ·xiang yu ben ji 》:“xiang wang nai yi fan zeng yu han you si ,shao duo zhi quan ?!?shao :zhu jian 。)⑧you quan shi de 。li bai 《meng you tian lao yin liu bie 》:“an neng cui mei she yao shi quan gui ,shi wo bu de kai xin yan !”(cui mei :di yan 。)⑨quan bian ;quan mou ?!秇uai na zi ·zhu shu 》:“ren qing zhe yi quan ?!雹鈈ian tong ?!秗u lin wai shi 》di si hui :“l(fā)i you jing ,yi you quan ,xiang mei you shen me hang bu de chu 。”(jing :chang gui 。)(11)dai li (guan zhi );she shou guan zhi 。li ao 《han shi bu hang zhuang 》:“ru wei quan zhi guo zi bo shi ?!?12)fu ci 。gu ju ;zan ju 。zuo sai 《wei dou fu 》:“quan jia ri yi yu rong ?!?/div> quan :①mian li ;gu li ;jiang li ?!秡uo chuan ·cheng gong shi si nian 》:“cheng e er quan shan ,fei sheng ren shei neng xiu zhi ?”chao cuo 《lun gui su shu 》:“san yue quan nong geng ?!雹趕hou gu li ?!秇an fei zi ·xian xue 》:“fu you gong zhe bi shang ,ze jue lu hou er yu quan ?!雹踛in yan gu li ;quan shui ;quan zu ?!秎v shi chun qiu ·shen hang 》:“wang wei jian qu qi yu qin er mei ,mo ji quan wang duo ?!雹躰u li ?!秠an tie lun ·wei tong 》:“gu mu min zhi dao ,chu ji suo ji ,kuo ji suo an ,an er bu rao ,shi er bu lao ,shi yi bai xing quan ye er le gong fu 。”(mu :tong zhi 。gong fu :guo jia de fu shui 。)
|