| 釋義 |
“醉中休問,明月明年,人在何處?!痹娋涑鎏帲骸稜T影搖紅》;是宋朝詩人劉辰翁的作品。 明月如冰,亂雲(yún)飛下斜河去。旋呼艇子載簫聲,風(fēng)景還如故。裊裊餘懷何許。聽尊前、嗚嗚似訴。近年潮信,萬裡陰晴,和天無據(jù)。有客秋風(fēng),去時(shí)留下金盤露。少年終夜奏胡笳,誰料歸無路。同是江南倦旅。封嬋娟、君歌我舞。醉中休問,明月明年,人在何處。
| 【註釋】: 醉:①酒醉?!对娊?jīng)·小雅·賓之初筵》:“賓既醉止,載號(hào)載呶(náo)?!?止:語氣詞。呶:喧鬧。)《韓非子·說林上》:“醉寐而亡其裘?!雹跇O端愛好?!肚f子·應(yīng)帝王》:“列子見之而心醉?!彼沃畣枴端挖w六貞固詩》:“心醉東郊柳?!?/div> 中:(一)①中間?!赌印そ?jīng)上》:“中,同長也?!?同長:同樣長的半徑。)柳宗元《天說》:“渾然而中處者,世謂之元?dú)?。”②?nèi);在一定的范圍內(nèi)?!睹献印る墓稀?“國中無偽?!薄犊脊び洝ぞ奕恕?“國中九經(jīng)九緯?!雹畚恢谩⒌燃?jí)在高下或兩端之間?!读凶印ちγ?“中塗遇東郭先生?!?塗:同“途”。)《漢書·食貨志下》:“金有三等,黃金為上,白金為中,赤金為下?!雹苷贿m中?!抖Y記·玉藻》:“頭頸必中。”《孟子·離婁下》:“湯執(zhí)中。”(湯:殷商國君。)⑤宜於;合於?!妒酚洝ね馄菔纻怼?“武帝擇宮人不中用者,斥出歸之?!?(二)zhòng ①符合;適合?!秴问洗呵铩褜櫋?“必中理,然後說。”《荀子·賦篇》:“圓者中規(guī),方者中矩。”②誣蔑;誣蔑別人使受損害?!稘h書·何武傳》:“顯怒,欲以吏事中商?!?顯、商:人名。)③遭受;感受?!夺釢h書·馬援傳》:“援亦中病?!?/div> 中休:中間休息。韓愈《鬥雞聯(lián)句》:“~~事未決,小挫勢(shì)益倍?!?/div> 休:①休息。歐陽修《醉翁亭記》:“行者休於樹?!雹谕V?;罷休。蒲松齡《促織》:“少年大駭,急解令休止?!雹勖郎?;吉祥?!对娊?jīng)·大雅·江漢》:“對(duì)揚(yáng)王休?!?報(bào)答和宣揚(yáng)周王的美德。)④喜?!对娊?jīng)·小雅·菁菁者莪》:“既見君子,我心則休?!雹莘饨〞r(shí)代指丈夫離棄妻子。⑥副詞。不要。杜甫《戲贈(zèng)友》:“勸君休嘆息?!雹呔淠┱Z氣詞。相當(dāng)於“瞭”、“罷”。呂勝己《南鄉(xiāng)子》:“笑道漁翁太拙休!”問:①詢問;與“答”相對(duì)。《史記 · 管晏列傳》:“晏子怪而問之。”②責(zé)問。《左傳·僖公四年》:“昭王南征而不復(fù),寡人是問?!?復(fù):返。)③管;幹預(yù)。柳宗元《童區(qū)寄傳》:“恣所為不問?!?恣:放任。)④慰問;問候?!墩撜Z·雍也》:“伯牛有疾,子問之。”⑤贈(zèng)送。《詩經(jīng)·鄭風(fēng)·女曰雞鳴》:“雜佩以問之?!雹尥ā奥劇?。1. 音訊?!稌x書·陸機(jī)傳》:“既而羈寓京師,久無傢問?!?羈寓:寄居。)2. 名聲;聲譽(yù)?!对娊?jīng)·大雅·文王》:“宣昭義問?!?宣昭:宣揚(yáng)昭示。)明:①明亮;光明?!对娊?jīng)·鄭風(fēng)·女曰雞鳴》:“子興視夜,明星有爛?!雹谡樟?。王安石《遊褒禪山記》:“火尚足以明也?!雹勖黠@;明白。《戰(zhàn)國策·齊策一》:“則秦不能害齊,亦已明矣?!雹芄_?!稇?zhàn)國策·趙策四》:“太後明謂左右?!庇诛@露。柳宗元《小石潭記》:“明滅可見。”⑤說明;表明。張溥《五人墓碑記》:“亦以明死生之大。”⑥賢明;英明。諸葛亮《前出師表》:“恐托付不效,以傷先帝之明?!雹呗斆鳎恢腔?。《老子》:“知人者智,自知者明?!表n愈《師說》:“小學(xué)而大遺,吾未見其明也。”(遺:放棄。)⑧視力;眼力。又視力好?!睹献印ち夯萃跎稀?“明足以察秋毫之末?!雹岚滋臁埢脱浴稊M古》之二:“晦明本如轂(gǔ),日日相推移。”(晦:黑夜。轂:車輪的中心。)⑩舊指陽世間。顏延之《和謝監(jiān)靈運(yùn)一首》:“人神幽明絕?!?幽:指陰間。絕:指時(shí)亂不得祭祀。)(11)次(日或年)。彭端淑《為學(xué)一首示子侄》:“越明年,貧者自南海還,以告富者?!?南海:指浙江佛教勝地普陀山。)(12)朝代名。朱元璋建於公元1368年,1661年為清王朝所代替。[明堂]古代天子舉行朝會(huì)、祭祀、慶賞等大典的地方。古樂府《木蘭詩》:“歸來見天子,天子坐明堂?!盵明器]即“冥器”。古代殉葬用的器物。石德玉《曲江池》第二折:“今日有個(gè)大人傢出殯,擺設(shè)明器,好生齊整?!?大人傢:大戶人傢。)明月:①光明的月亮。《古詩十九首》:“三五~~滿,四五蟾兔缺?!雹谥该髦?。《楚辭·九章·涉江》:“冠切雲(yún)之崔嵬,被~~兮珮寶璐?!?/div> 月:(一)①月球;月亮。《詩經(jīng)·陳風(fēng)·月出》:“月出皎兮?!雹谠鹿猓辉律?。陶潛《歸田園居》之三:“晨興理荒穢,帶月荷鋤歸?!雹墼路?。一年的十二分之一。從朔至晦為一月,大月三十日,小月二十九日?!对娊?jīng)·豳風(fēng)·七月》:“七月流火,九月授衣?!?火:星名。)④形狀或顏色像月亮的。李賀《昌谷》:“泉樽陶宰酒,月眉謝郎妓。”⑤指婦人的月經(jīng)。王建《宮詞》:“密奏君王知入月,喚人相伴洗裙裾。”⑥指婦女懷胎的月份?!对娊?jīng)·大雅·生民》:“誕彌厥月,先生如達(dá)?!?誕:助詞。彌:滿。厥:其。先生:初生。達(dá):通“羍”,小羊。)[月氏(zhī)]我國古代西域國名。 (二)ròu 同“肉”。古樂府《孤兒行》:“拔斷蒺藜腸月中,愴欲悲?!?腸:指小腿肚子。)明:①明亮;光明?!对娊?jīng)·鄭風(fēng)·女曰雞鳴》:“子興視夜,明星有爛?!雹谡樟?。王安石《遊褒禪山記》:“火尚足以明也?!雹勖黠@;明白?!稇?zhàn)國策·齊策一》:“則秦不能害齊,亦已明矣?!雹芄_。《戰(zhàn)國策·趙策四》:“太後明謂左右。”又顯露。柳宗元《小石潭記》:“明滅可見?!雹菡f明;表明。張溥《五人墓碑記》:“亦以明死生之大?!雹拶t明;英明。諸葛亮《前出師表》:“恐托付不效,以傷先帝之明?!雹呗斆?;智慧。《老子》:“知人者智,自知者明?!表n愈《師說》:“小學(xué)而大遺,吾未見其明也?!?遺:放棄。)⑧視力;眼力。又視力好?!睹献印ち夯萃跎稀?“明足以察秋毫之末。”⑨白天。張煌言《擬古》之二:“晦明本如轂(gǔ),日日相推移?!?晦:黑夜。轂:車輪的中心。)⑩舊指陽世間。顏延之《和謝監(jiān)靈運(yùn)一首》:“人神幽明絕?!?幽:指陰間。絕:指時(shí)亂不得祭祀。)(11)次(日或年)。彭端淑《為學(xué)一首示子侄》:“越明年,貧者自南海還,以告富者。”(南海:指浙江佛教勝地普陀山。)(12)朝代名。朱元璋建於公元1368年,1661年為清王朝所代替。[明堂]古代天子舉行朝會(huì)、祭祀、慶賞等大典的地方。古樂府《木蘭詩》:“歸來見天子,天子坐明堂?!盵明器]即“冥器”。古代殉葬用的器物。石德玉《曲江池》第二折:“今日有個(gè)大人傢出殯,擺設(shè)明器,好生齊整?!?大人傢:大戶人傢。)年:①收成;年景?!豆攘簜鳌せ腹辍?“五谷皆熟為有年也?!碧K軾《喜雨亭記》:“雨麥於岐山之陽,其占為有年?!雹谑€(gè)月為一年?!肚f子·秋水》:“湯之時(shí),八年七旱?!雹勰昙o(jì);年歲?!妒酚洝でZ生列傳》:“是時(shí)賈生年二十餘,最為少。”④帝王的年號(hào)。改年叫改元?!度龂尽菚侵鱾鳌?“改年為延康?!?/div> 在:①存在;在世?!墩撜Z·裡仁》:“父母在,不遠(yuǎn)遊,遊必有方?!狈犊b《神滅論》:“豈容形亡而神在。”②表示人或事物的位置或狀態(tài)。張華《情詩》:“處歡愒(kài)夜促,在戚怨宵長”。(愒:貪。)③處;處所。陶潛《飲酒》之二:“衰榮無定在,彼此共更之?!雹茉陟叮蝗Q於?!盾髯印駥W(xué)》:“駑馬十駕,功在不舍?!雹輪柡?;慰問?!蹲髠鳌は骞辍?“寡人淹恤在外,二三子使寡人朝夕聞衛(wèi)國之言,吾子獨(dú)不在寡人?!?寡人:衛(wèi)獻(xiàn)公自稱。淹恤:久遭憂患。吾子:指衛(wèi)大夫大叔文子。)⑥觀察;審察?!渡袝?·舜典》:“在璇璣玉衡,以齊七政?!?璇璣玉衡:玉飾的天體觀測(cè)儀器。七政:日、月和金木水火土五星。)⑦介詞。引進(jìn)事情發(fā)生的時(shí)間、地點(diǎn)、情形、范圍等。柳宗元《田傢》詩:“迎新在此歲?!薄顿Y治通鑒·漢獻(xiàn)帝建安十三年》:“將軍禽操宜在今日?!?將軍:指孫權(quán)。操:曹操。)⑧和“所”連用,表示強(qiáng)調(diào),其下多連“不”等。⑨終結(jié)。《尚書·呂刑》:“非天不中,惟人在命?!雹馔ā安拧?。僅僅?!稘h書·賈誼傳》:“長沙乃在二萬五千戶耳?!?/div> 何:(一)①疑問代詞。1. 什麼?!对娊?jīng)·召南·何彼穠矣》:“何彼穠(nóng)矣?”(那長得很茂盛的是什麼?)2. 為什麼?!稘h書·伍被傳》:“公獨(dú)以為無福,何?”3. 何處。韓愈《左遷至藍(lán)關(guān)示侄孫湘》:“雲(yún)橫秦嶺傢何在?”②副詞。1.表示反問。相當(dāng)於“怎麼”、“哪裡”?!妒酚洝ろ?xiàng)羽本紀(jì)》:“大王來何操?”《後漢書·馬援傳》:“男兒要當(dāng)死於邊野,以馬革裹屍還葬身,何能臥床上在兒女子手中邪?”(邪:同“耶”。)2.表示感嘆。相當(dāng)於“多麼”。曹操《觀滄?!?“水何澹澹?!?(二)hè 扛;擔(dān)?!对娊?jīng)·曹風(fēng)·候人》:“何戈與祋(duì)?!?祋:兵器名。)泛指背負(fù)。《詩經(jīng)·小雅· 無羊》:“何蓑(suō)何笠?!币隇槌惺堋!对娊?jīng)·商頌·長發(fā)》:“何天之休?!?休:福。)以上意義後來寫作“荷”。處:(一)①停留;休息。韓愈《答李翊書》:“處若忘,行若遺,儼乎其若思,茫乎其若迷?!雹诰幼?。屈原《九章·涉江》:“幽獨(dú)處乎山中?!狈吨傺汀稁[陽樓記》:“居廟堂之高,則憂其民,處江湖之遠(yuǎn),則憂其君。”③安;存。《史記·李斯列傳》:“人之賢不肖譬如鼠矣,在所自處耳?!雹芙煌?;相處。文天祥《指南錄後序》:“與貴酋相處二十日,爭曲直,屢當(dāng)死?!雹萏幹?;辦理?!犊兹笘|南飛》:“處分適兄意,那得自任專!”⑥處罰?!稌x書·食貨志》:“人間巧偽漸多,競濕谷以要(yāo)利,作薄絹以為市,雖處以嚴(yán)刑而不能禁也?!?要:求取。) (二)chù 處所;地方?!稘h書·張騫傳》:“知水草處,軍得以不乏。” “醉中休問,明月明年,人在何處?!痹娋涑鎏帲骸稜T影搖紅》;是宋朝詩人劉辰翁的作品。 明月如冰,亂云飛下斜河去。旋呼艇子載簫聲,風(fēng)景還如故。裊裊余懷何許。聽尊前、嗚嗚似訴。近年潮信,萬里陰晴,和天無據(jù)。有客秋風(fēng),去時(shí)留下金盤露。少年終夜奏胡笳,誰料歸無路。同是江南倦旅。封嬋娟、君歌我舞。醉中休問,明月明年,人在何處。
| 【注釋】: 醉:①酒醉?!对娊?jīng)·小雅·賓之初筵》:“賓既醉止,載號(hào)載呶(náo)。”(止:語氣詞。呶:喧鬧。)《韓非子·說林上》:“醉寐而亡其裘。”②極端愛好?!肚f子·應(yīng)帝王》:“列子見之而心醉?!彼沃畣枴端挖w六貞固詩》:“心醉東郊柳?!?/div> 中:(一)①中間?!赌印そ?jīng)上》:“中,同長也?!?同長:同樣長的半徑。)柳宗元《天說》:“渾然而中處者,世謂之元?dú)??!雹趦?nèi);在一定的范圍內(nèi)。《孟子·滕文公上》:“國中無偽。”《考工記·巨人》:“國中九經(jīng)九緯。”③位置、等級(jí)在高下或兩端之間?!读凶印ちγ?“中涂遇東郭先生。”(涂:同“途”。)《漢書·食貨志下》:“金有三等,黃金為上,白金為中,赤金為下?!雹苷贿m中。《禮記·玉藻》:“頭頸必中?!薄睹献印るx婁下》:“湯執(zhí)中?!?湯:殷商國君。)⑤宜于;合于?!妒酚洝ね馄菔兰摇?“武帝擇宮人不中用者,斥出歸之?!?(二)zhòng ①符合;適合。《呂氏春秋·懷寵》:“必中理,然后說?!薄盾髯印べx篇》:“圓者中規(guī),方者中矩?!雹谡_蔑;誣蔑別人使受損害?!稘h書·何武傳》:“顯怒,欲以吏事中商?!?顯、商:人名。)③遭受;感受?!逗鬂h書·馬援傳》:“援亦中病?!?/div> 中休:中間休息。韓愈《斗雞聯(lián)句》:“~~事未決,小挫勢(shì)益倍。”休:①休息。歐陽修《醉翁亭記》:“行者休于樹?!雹谕V?;罷休。蒲松齡《促織》:“少年大駭,急解令休止。”③美善;吉祥。《詩經(jīng)·大雅·江漢》:“對(duì)揚(yáng)王休?!?報(bào)答和宣揚(yáng)周王的美德。)④喜。《詩經(jīng)·小雅·菁菁者莪》:“既見君子,我心則休?!雹莘饨〞r(shí)代指丈夫離棄妻子。⑥副詞。不要。杜甫《戲贈(zèng)友》:“勸君休嘆息?!雹呔淠┱Z氣詞。相當(dāng)于“了”、“罷”。呂勝己《南鄉(xiāng)子》:“笑道漁翁太拙休!”問:①詢問;與“答”相對(duì)?!妒酚?· 管晏列傳》:“晏子怪而問之?!雹谪?zé)問?!蹲髠鳌べ夜哪辍?“昭王南征而不復(fù),寡人是問?!?復(fù):返。)③管;干預(yù)。柳宗元《童區(qū)寄傳》:“恣所為不問?!?恣:放任。)④慰問;問候?!墩撜Z·雍也》:“伯牛有疾,子問之。”⑤贈(zèng)送?!对娊?jīng)·鄭風(fēng)·女曰雞鳴》:“雜佩以問之。”⑥通“聞”。1. 音訊?!稌x書·陸機(jī)傳》:“既而羈寓京師,久無家問?!?羈寓:寄居。)2. 名聲;聲譽(yù)?!对娊?jīng)·大雅·文王》:“宣昭義問?!?宣昭:宣揚(yáng)昭示。)明:①明亮;光明?!对娊?jīng)·鄭風(fēng)·女曰雞鳴》:“子興視夜,明星有爛。”②照亮。王安石《游褒禪山記》:“火尚足以明也。”③明顯;明白?!稇?zhàn)國策·齊策一》:“則秦不能害齊,亦已明矣?!雹芄_?!稇?zhàn)國策·趙策四》:“太后明謂左右。”又顯露。柳宗元《小石潭記》:“明滅可見。”⑤說明;表明。張溥《五人墓碑記》:“亦以明死生之大?!雹拶t明;英明。諸葛亮《前出師表》:“恐托付不效,以傷先帝之明?!雹呗斆?;智慧?!独献印?“知人者智,自知者明?!表n愈《師說》:“小學(xué)而大遺,吾未見其明也?!?遺:放棄。)⑧視力;眼力。又視力好?!睹献印ち夯萃跎稀?“明足以察秋毫之末?!雹岚滋?。張煌言《擬古》之二:“晦明本如轂(gǔ),日日相推移?!?晦:黑夜。轂:車輪的中心。)⑩舊指陽世間。顏延之《和謝監(jiān)靈運(yùn)一首》:“人神幽明絕?!?幽:指陰間。絕:指時(shí)亂不得祭祀。)(11)次(日或年)。彭端淑《為學(xué)一首示子侄》:“越明年,貧者自南海還,以告富者。”(南海:指浙江佛教勝地普陀山。)(12)朝代名。朱元璋建于公元1368年,1661年為清王朝所代替。[明堂]古代天子舉行朝會(huì)、祭祀、慶賞等大典的地方。古樂府《木蘭詩》:“歸來見天子,天子坐明堂?!盵明器]即“冥器”。古代殉葬用的器物。石德玉《曲江池》第二折:“今日有個(gè)大人家出殯,擺設(shè)明器,好生齊整?!?大人家:大戶人家。)明月:①光明的月亮?!豆旁娛攀住?“三五~~滿,四五蟾兔缺?!雹谥该髦??!冻o·九章·涉江》:“冠切云之崔嵬,被~~兮珮寶璐?!?/div> 月:(一)①月球;月亮。《詩經(jīng)·陳風(fēng)·月出》:“月出皎兮?!雹谠鹿?;月色。陶潛《歸田園居》之三:“晨興理荒穢,帶月荷鋤歸?!雹墼路?。一年的十二分之一。從朔至晦為一月,大月三十日,小月二十九日?!对娊?jīng)·豳風(fēng)·七月》:“七月流火,九月授衣?!?火:星名。)④形狀或顏色像月亮的。李賀《昌谷》:“泉樽陶宰酒,月眉謝郎妓。”⑤指婦人的月經(jīng)。王建《宮詞》:“密奏君王知入月,喚人相伴洗裙裾?!雹拗笅D女懷胎的月份?!对娊?jīng)·大雅·生民》:“誕彌厥月,先生如達(dá)?!?誕:助詞。彌:滿。厥:其。先生:初生。達(dá):通“羍”,小羊。)[月氏(zhī)]我國古代西域國名。 (二)ròu 同“肉”。古樂府《孤兒行》:“拔斷蒺藜腸月中,愴欲悲?!?腸:指小腿肚子。)明:①明亮;光明。《詩經(jīng)·鄭風(fēng)·女曰雞鳴》:“子興視夜,明星有爛。”②照亮。王安石《游褒禪山記》:“火尚足以明也?!雹勖黠@;明白?!稇?zhàn)國策·齊策一》:“則秦不能害齊,亦已明矣?!雹芄_?!稇?zhàn)國策·趙策四》:“太后明謂左右?!庇诛@露。柳宗元《小石潭記》:“明滅可見。”⑤說明;表明。張溥《五人墓碑記》:“亦以明死生之大?!雹拶t明;英明。諸葛亮《前出師表》:“恐托付不效,以傷先帝之明?!雹呗斆?;智慧。《老子》:“知人者智,自知者明?!表n愈《師說》:“小學(xué)而大遺,吾未見其明也。”(遺:放棄。)⑧視力;眼力。又視力好?!睹献印ち夯萃跎稀?“明足以察秋毫之末?!雹岚滋?。張煌言《擬古》之二:“晦明本如轂(gǔ),日日相推移?!?晦:黑夜。轂:車輪的中心。)⑩舊指陽世間。顏延之《和謝監(jiān)靈運(yùn)一首》:“人神幽明絕?!?幽:指陰間。絕:指時(shí)亂不得祭祀。)(11)次(日或年)。彭端淑《為學(xué)一首示子侄》:“越明年,貧者自南海還,以告富者?!?南海:指浙江佛教勝地普陀山。)(12)朝代名。朱元璋建于公元1368年,1661年為清王朝所代替。[明堂]古代天子舉行朝會(huì)、祭祀、慶賞等大典的地方。古樂府《木蘭詩》:“歸來見天子,天子坐明堂?!盵明器]即“冥器”。古代殉葬用的器物。石德玉《曲江池》第二折:“今日有個(gè)大人家出殯,擺設(shè)明器,好生齊整?!?大人家:大戶人家。)年:①收成;年景?!豆攘簜鳌せ腹辍?“五谷皆熟為有年也?!碧K軾《喜雨亭記》:“雨麥于岐山之陽,其占為有年。”②十二個(gè)月為一年?!肚f子·秋水》:“湯之時(shí),八年七旱。”③年紀(jì);年歲。《史記·屈原賈生列傳》:“是時(shí)賈生年二十余,最為少?!雹艿弁醯哪晏?hào)。改年叫改元?!度龂尽菚侵鱾鳌?“改年為延康?!?/div> 在:①存在;在世。《論語·里仁》:“父母在,不遠(yuǎn)游,游必有方?!狈犊b《神滅論》:“豈容形亡而神在?!雹诒硎救嘶蚴挛锏奈恢没驙顟B(tài)。張華《情詩》:“處歡愒(kài)夜促,在戚怨宵長”。(愒:貪。)③處;處所。陶潛《飲酒》之二:“衰榮無定在,彼此共更之。”④在于;取決于?!盾髯印駥W(xué)》:“駑馬十駕,功在不舍?!雹輪柡?;慰問?!蹲髠鳌は骞辍?“寡人淹恤在外,二三子使寡人朝夕聞衛(wèi)國之言,吾子獨(dú)不在寡人?!?寡人:衛(wèi)獻(xiàn)公自稱。淹恤:久遭憂患。吾子:指衛(wèi)大夫大叔文子。)⑥觀察;審察。《尚書 ·舜典》:“在璇璣玉衡,以齊七政?!?璇璣玉衡:玉飾的天體觀測(cè)儀器。七政:日、月和金木水火土五星。)⑦介詞。引進(jìn)事情發(fā)生的時(shí)間、地點(diǎn)、情形、范圍等。柳宗元《田家》詩:“迎新在此歲?!薄顿Y治通鑒·漢獻(xiàn)帝建安十三年》:“將軍禽操宜在今日?!?將軍:指孫權(quán)。操:曹操。)⑧和“所”連用,表示強(qiáng)調(diào),其下多連“不”等。⑨終結(jié)?!渡袝涡獭?“非天不中,惟人在命。”⑩通“才”。僅僅?!稘h書·賈誼傳》:“長沙乃在二萬五千戶耳?!?/div> 何:(一)①疑問代詞。1. 什么?!对娊?jīng)·召南·何彼秾矣》:“何彼秾(nóng)矣?”(那長得很茂盛的是什么?)2. 為什么?!稘h書·伍被傳》:“公獨(dú)以為無福,何?”3. 何處。韓愈《左遷至藍(lán)關(guān)示侄孫湘》:“云橫秦嶺家何在?”②副詞。1.表示反問。相當(dāng)于“怎么”、“哪里”?!妒酚洝ろ?xiàng)羽本紀(jì)》:“大王來何操?”《后漢書·馬援傳》:“男兒要當(dāng)死于邊野,以馬革裹尸還葬身,何能臥床上在兒女子手中邪?”(邪:同“耶”。)2.表示感嘆。相當(dāng)于“多么”。曹操《觀滄?!?“水何澹澹。” (二)hè 扛;擔(dān)?!对娊?jīng)·曹風(fēng)·候人》:“何戈與祋(duì)?!?祋:兵器名。)泛指背負(fù)?!对娊?jīng)·小雅· 無羊》:“何蓑(suō)何笠。”引申為承受。《詩經(jīng)·商頌·長發(fā)》:“何天之休。”(休:福。)以上意義后來寫作“荷”。處:(一)①停留;休息。韓愈《答李翊書》:“處若忘,行若遺,儼乎其若思,茫乎其若迷?!雹诰幼?。屈原《九章·涉江》:“幽獨(dú)處乎山中?!狈吨傺汀对狸枠怯洝?“居廟堂之高,則憂其民,處江湖之遠(yuǎn),則憂其君?!雹郯玻淮??!妒酚洝だ钏沽袀鳌?“人之賢不肖譬如鼠矣,在所自處耳。”④交往;相處。文天祥《指南錄后序》:“與貴酋相處二十日,爭曲直,屢當(dāng)死?!雹萏幹茫晦k理。《孔雀東南飛》:“處分適兄意,那得自任專!”⑥處罰?!稌x書·食貨志》:“人間巧偽漸多,競濕谷以要(yāo)利,作薄絹以為市,雖處以嚴(yán)刑而不能禁也?!?要:求取。) (二)chù 處所;地方。《漢書·張騫傳》:“知水草處,軍得以不乏。” “zui zhong xiu wen ,ming yue ming nian ,ren zai he chu ?!眘hi gou chu chu :《zhu ying yao gong 》;shi song chao shi ren liu chen weng de zuo pin 。 ming yue ru bing ,luan yun fei xia xie he qu 。xuan hu ting zi zai xiao sheng ,feng jing hai ru gu 。niao niao yu huai he hu 。ting zun qian 、wu wu shi su 。jin nian chao xin ,mo li yin qing ,he tian mo ju 。you ke qiu feng ,qu shi liu xia jin pan lou 。shao nian zhong ye zou hu jia ,shei liao gui mo lu 。tong shi jiang na juan lv 。feng chan juan 、jun ge wo wu 。zui zhong xiu wen ,ming yue ming nian ,ren zai he chu 。
| 【zhu shi 】: zui :①jiu zui ?!秙hi jing ·xiao ya ·bin zhi chu yan 》:“bin ji zui zhi ,zai hao zai nao (náo)?!?zhi :yu qi ci 。nao :xuan nao 。)《han fei zi ·shui lin shang 》:“zui mei er wang ji qiu 。”②ji duan ai hao ?!秡huang zi ·ying di wang 》:“l(fā)ie zi jian zhi er xin zui ?!眘ong zhi wen 《song zhao liu zhen gu shi 》:“xin zui dong jiao liu ?!?/div> zhong :(yi )①zhong jian ?!秏o zi ·jing shang 》:“zhong ,tong chang ye ?!?tong chang :tong yang chang de ban jing 。)liu zong yuan 《tian shui 》:“hun ran er zhong chu zhe ,shi wei zhi yuan qi 。”②nei ;zai yi ding de fan wei nei 。《meng zi ·teng wen gong shang 》:“guo zhong mo wei 。”《kao gong ji ·ju ren 》:“guo zhong jiu jing jiu wei 。”③wei zhi 、deng ji zai gao xia huo liang duan zhi jian 。《lie zi ·li ming 》:“zhong tu yu dong guo xian sheng ?!?tu :tong “tu ”。)《han shu ·shi huo zhi xia 》:“jin you san deng ,huang jin wei shang ,bai jin wei zhong ,chi jin wei xia 。”④zheng ;kuo zhong ?!秎i ji ·yu zao 》:“tou geng bi zhong 。”《meng zi ·li lou xia 》:“shang zhi zhong ?!?shang :yan shang guo jun 。)⑤yi yu ;ge yu 。《shi ji ·wai qi shi jia 》:“wu di ze gong ren bu zhong yong zhe ,chi chu gui zhi 。” (er )zhòng ①fu ge ;kuo ge ?!秎v shi chun qiu ·huai chong 》:“bi zhong li ,ran hou shui ?!薄秞un zi ·fu pian 》:“yuan zhe zhong gui ,fang zhe zhong ju 。”②wu mie ;wu mie bie ren shi shou sun hai ?!秇an shu ·he wu chuan 》:“xian nu ,yu yi li shi zhong shang ?!?xian 、shang :ren ming 。)③zao shou ;gan shou ?!秇ou han shu ·ma yuan chuan 》:“yuan yi zhong bing ?!?/div> zhong xiu :zhong jian xiu xi 。han yu 《dou ji lian gou 》:“~~shi wei jue ,xiao cuo shi yi bei ?!?/div> xiu :①xiu xi 。ou yang xiu 《zui weng ting ji 》:“hang zhe xiu yu shu ?!雹趖ing zhi ;ba xiu 。pu song ling 《cu zhi 》:“shao nian da hai ,ji jie ling xiu zhi 。”③mei shan ;ji xiang 。《shi jing ·da ya ·jiang han 》:“dui yang wang xiu 。”(bao da he xuan yang zhou wang de mei de 。)④xi ?!秙hi jing ·xiao ya ·jing jing zhe e 》:“ji jian jun zi ,wo xin ze xiu ?!雹輋eng jian shi dai zhi zhang fu li qi qi zi 。⑥fu ci 。bu yao 。du fu 《hu zeng you 》:“quan jun xiu tan xi ?!雹遟ou mo yu qi ci 。xiang dang yu “l(fā)e ”、“ba ”。lv sheng ji 《na xiang zi 》:“xiao dao yu weng tai zhuo xiu !”wen :①xun wen ;yu “da ”xiang dui ?!秙hi ji · guan yan lie chuan 》:“yan zi guai er wen zhi ?!雹趜e wen ?!秡uo chuan ·xi gong si nian 》:“zhao wang na zheng er bu fu ,gua ren shi wen 。”(fu :fan 。)③guan ;gan yu 。liu zong yuan 《tong ou ji chuan 》:“zi suo wei bu wen 。”(zi :fang ren 。)④wei wen ;wen hou ?!秎un yu ·yong ye 》:“bai niu you ji ,zi wen zhi ?!雹輟eng song ?!秙hi jing ·zheng feng ·nv yue ji ming 》:“za pei yi wen zhi ?!雹辴ong “wen ”。1. yin xun ?!秊in shu ·liu ji chuan 》:“ji er ji yu jing shi ,jiu mo jia wen ?!?ji yu :ji ju 。)2. ming sheng ;sheng yu ?!秙hi jing ·da ya ·wen wang 》:“xuan zhao yi wen ?!?xuan zhao :xuan yang zhao shi 。)ming :①ming liang ;guang ming ?!秙hi jing ·zheng feng ·nv yue ji ming 》:“zi xing shi ye ,ming xing you lan ?!雹趜hao liang 。wang an dan 《you bao chan shan ji 》:“huo shang zu yi ming ye ?!雹踡ing xian ;ming bai ?!秡han guo ce ·ji ce yi 》:“ze qin bu neng hai ji ,yi yi ming yi ?!雹躦ong kai ?!秡han guo ce ·zhao ce si 》:“tai hou ming wei zuo you ?!眣ou xian lou 。liu zong yuan 《xiao dan tan ji 》:“ming mie ke jian 。”⑤shui ming ;biao ming 。zhang pu 《wu ren mu bei ji 》:“yi yi ming si sheng zhi da ?!雹辺ian ming ;ying ming 。zhu ge liang 《qian chu shi biao 》:“kong tuo fu bu xiao ,yi shang xian di zhi ming ?!雹遚ong ming ;zhi hui 。《lao zi 》:“zhi ren zhe zhi ,zi zhi zhe ming ?!県an yu 《shi shui 》:“xiao xue er da wei ,wu wei jian ji ming ye 。”(wei :fang qi 。)⑧shi li ;yan li 。you shi li hao ?!秏eng zi ·liang hui wang shang 》:“ming zu yi cha qiu hao zhi mo ?!雹醔ai tian 。zhang huang yan 《ni gu 》zhi er :“hui ming ben ru gu (gǔ),ri ri xiang tui yi ?!?hui :hei ye 。gu :che lun de zhong xin 。)⑩jiu zhi yang shi jian 。yan yan zhi 《he xie jian ling yun yi shou 》:“ren shen you ming jue ?!?you :zhi yin jian 。jue :zhi shi luan bu de ji si 。)(11)ci (ri huo nian )。peng duan shu 《wei xue yi shou shi zi zhi 》:“yue ming nian ,pin zhe zi na hai hai ,yi gao fu zhe ?!?na hai :zhi zhe jiang fo jiao sheng de pu tuo shan 。)(12)chao dai ming 。zhu yuan zhang jian yu gong yuan 1368nian ,1661nian wei qing wang chao suo dai ti 。[ming tang ]gu dai tian zi ju hang chao hui 、ji si 、qing shang deng da dian de de fang 。gu le fu 《mu lan shi 》:“gui lai jian tian zi ,tian zi zuo ming tang ?!盵ming qi ]ji “ming qi ”。gu dai xun zang yong de qi wu 。dan de yu 《qu jiang chi 》di er she :“jin ri you ge da ren jia chu bin ,bai she ming qi ,hao sheng ji zheng ?!?da ren jia :da hu ren jia 。)ming yue :①guang ming de yue liang ?!秅u shi shi jiu shou 》:“san wu ~~man ,si wu chan tu que ?!雹趜hi ming zhu ?!禼hu ci ·jiu zhang ·she jiang 》:“guan qie yun zhi cui wei ,bei ~~xi 珮bao lu ?!?/div> yue :(yi )①yue qiu ;yue liang ?!秙hi jing ·chen feng ·yue chu 》:“yue chu jiao xi ?!雹趛ue guang ;yue se 。tao qian 《gui tian yuan ju 》zhi san :“chen xing li huang hui ,dai yue he chu gui ?!雹踶ue fen 。yi nian de shi er fen zhi yi 。cong shuo zhi hui wei yi yue ,da yue san shi ri ,xiao yue er shi jiu ri ?!秙hi jing ·bin feng ·qi yue 》:“qi yue liu huo ,jiu yue shou yi ?!?huo :xing ming 。)④xing zhuang huo yan se xiang yue liang de 。li he 《chang gu 》:“quan zun tao zai jiu ,yue mei xie lang ji ?!雹輟hi fu ren de yue jing 。wang jian 《gong ci 》:“mi zou jun wang zhi ru yue ,huan ren xiang ban xi qun ju ?!雹込hi fu nv huai tai de yue fen ?!秙hi jing ·da ya ·sheng min 》:“dan mi jue yue ,xian sheng ru da ?!?dan :zhu ci 。mi :man 。jue :ji 。xian sheng :chu sheng 。da :tong “da ”,xiao yang 。)[yue shi (zhī)]wo guo gu dai xi yu guo ming 。 (er )ròu tong “rou ”。gu le fu 《gu er hang 》:“ba duan ji li chang yue zhong ,chuang yu bei 。”(chang :zhi xiao tui du zi 。)ming :①ming liang ;guang ming 。《shi jing ·zheng feng ·nv yue ji ming 》:“zi xing shi ye ,ming xing you lan ?!雹趜hao liang 。wang an dan 《you bao chan shan ji 》:“huo shang zu yi ming ye ?!雹踡ing xian ;ming bai 。《zhan guo ce ·ji ce yi 》:“ze qin bu neng hai ji ,yi yi ming yi 。”④gong kai 。《zhan guo ce ·zhao ce si 》:“tai hou ming wei zuo you ?!眣ou xian lou 。liu zong yuan 《xiao dan tan ji 》:“ming mie ke jian ?!雹輘hui ming ;biao ming 。zhang pu 《wu ren mu bei ji 》:“yi yi ming si sheng zhi da ?!雹辺ian ming ;ying ming 。zhu ge liang 《qian chu shi biao 》:“kong tuo fu bu xiao ,yi shang xian di zhi ming ?!雹遚ong ming ;zhi hui ?!秎ao zi 》:“zhi ren zhe zhi ,zi zhi zhe ming 。”han yu 《shi shui 》:“xiao xue er da wei ,wu wei jian ji ming ye 。”(wei :fang qi 。)⑧shi li ;yan li 。you shi li hao ?!秏eng zi ·liang hui wang shang 》:“ming zu yi cha qiu hao zhi mo 。”⑨bai tian 。zhang huang yan 《ni gu 》zhi er :“hui ming ben ru gu (gǔ),ri ri xiang tui yi 。”(hui :hei ye 。gu :che lun de zhong xin 。)⑩jiu zhi yang shi jian 。yan yan zhi 《he xie jian ling yun yi shou 》:“ren shen you ming jue ?!?you :zhi yin jian 。jue :zhi shi luan bu de ji si 。)(11)ci (ri huo nian )。peng duan shu 《wei xue yi shou shi zi zhi 》:“yue ming nian ,pin zhe zi na hai hai ,yi gao fu zhe ?!?na hai :zhi zhe jiang fo jiao sheng de pu tuo shan 。)(12)chao dai ming 。zhu yuan zhang jian yu gong yuan 1368nian ,1661nian wei qing wang chao suo dai ti 。[ming tang ]gu dai tian zi ju hang chao hui 、ji si 、qing shang deng da dian de de fang 。gu le fu 《mu lan shi 》:“gui lai jian tian zi ,tian zi zuo ming tang ?!盵ming qi ]ji “ming qi ”。gu dai xun zang yong de qi wu 。dan de yu 《qu jiang chi 》di er she :“jin ri you ge da ren jia chu bin ,bai she ming qi ,hao sheng ji zheng ?!?da ren jia :da hu ren jia 。)nian :①shou cheng ;nian jing ?!秅u liang chuan ·huan gong san nian 》:“wu gu jie shou wei you nian ye ?!眘u shi 《xi yu ting ji 》:“yu mai yu qi shan zhi yang ,ji zhan wei you nian 。”②shi er ge yue wei yi nian 。《zhuang zi ·qiu shui 》:“shang zhi shi ,ba nian qi han ?!雹踤ian ji ;nian sui ?!秙hi ji ·qu yuan gu sheng lie chuan 》:“shi shi gu sheng nian er shi yu ,zui wei shao 。”④di wang de nian hao 。gai nian jiao gai yuan ?!秙an guo zhi ·wu shu ·wu zhu chuan 》:“gai nian wei yan kang ?!?/div> zai :①cun zai ;zai shi 。《lun yu ·li ren 》:“fu mu zai ,bu yuan you ,you bi you fang 。”fan zhen 《shen mie lun 》:“qi rong xing wang er shen zai ?!雹赽iao shi ren huo shi wu de wei zhi huo zhuang tai 。zhang hua 《qing shi 》:“chu huan he (kài)ye cu ,zai qi yuan xiao chang ”。(he :tan 。)③chu ;chu suo 。tao qian 《yin jiu 》zhi er :“cui rong mo ding zai ,bi ci gong geng zhi 。”④zai yu ;qu jue yu 。《xun zi ·quan xue 》:“nu ma shi jia ,gong zai bu she ?!雹輜en hou ;wei wen ?!秡uo chuan ·xiang gong er shi liu nian 》:“gua ren yan xu zai wai ,er san zi shi gua ren chao xi wen wei guo zhi yan ,wu zi du bu zai gua ren ?!?gua ren :wei suo gong zi chen 。yan xu :jiu zao you huan 。wu zi :zhi wei da fu da shu wen zi 。)⑥guan cha ;shen cha ?!秙hang shu ·shun dian 》:“zai xuan ji yu heng ,yi ji qi zheng 。”(xuan ji yu heng :yu shi de tian ti guan ce yi qi 。qi zheng :ri 、yue he jin mu shui huo tu wu xing 。)⑦jie ci 。yin jin shi qing fa sheng de shi jian 、de dian 、qing xing 、fan wei deng 。liu zong yuan 《tian jia 》shi :“ying xin zai ci sui 。”《zi zhi tong jian ·han suo di jian an shi san nian 》:“jiang jun qin cao yi zai jin ri 。”(jiang jun :zhi sun quan 。cao :cao cao 。)⑧he “suo ”lian yong ,biao shi jiang diao ,ji xia duo lian “bu ”deng 。⑨zhong jie ?!秙hang shu ·lv xing 》:“fei tian bu zhong ,wei ren zai ming ?!雹鈚ong “cai ”。jin jin ?!秇an shu ·gu yi chuan 》:“chang sha nai zai er mo wu qian hu er ?!?/div> he :(yi )①yi wen dai ci 。1. shen me ?!秙hi jing ·shao na ·he bi nong yi 》:“he bi nong (nóng)yi ?”(na chang de hen mao cheng de shi shen me ?)2. wei shen me 。《han shu ·wu bei chuan 》:“gong du yi wei mo fu ,he ?”3. he chu 。han yu 《zuo qian zhi lan guan shi zhi sun xiang 》:“yun heng qin ling jia he zai ?”②fu ci 。1.biao shi fan wen 。xiang dang yu “zen me ”、“na li ”。《shi ji ·xiang yu ben ji 》:“da wang lai he cao ?”《hou han shu ·ma yuan chuan 》:“nan er yao dang si yu bian ye ,yi ma ge guo shi hai zang shen ,he neng wo chuang shang zai er nv zi shou zhong xie ?”(xie :tong “ye ”。)2.biao shi gan tan 。xiang dang yu “duo me ”。cao cao 《guan cang hai 》:“shui he dan dan 。” (er )hè gang ;dan 。《shi jing ·cao feng ·hou ren 》:“he ge yu dui (duì)?!?dui :bing qi ming 。)fan zhi bei fu 。《shi jing ·xiao ya · mo yang 》:“he suo (suō)he li ?!眣in shen wei cheng shou ?!秙hi jing ·shang song ·chang fa 》:“he tian zhi xiu ?!?xiu :fu 。)yi shang yi yi hou lai xie zuo “he ”。chu :(yi )①ting liu ;xiu xi 。han yu 《da li yi shu 》:“chu re wang ,hang re wei ,yan hu ji re sai ,mang hu ji re mi ?!雹趈u zhu 。qu yuan 《jiu zhang ·she jiang 》:“you du chu hu shan zhong ?!眆an zhong yan 《yue yang lou ji 》:“ju miao tang zhi gao ,ze you ji min ,chu jiang hu zhi yuan ,ze you ji jun 。”③an ;cun ?!秙hi ji ·li si lie chuan 》:“ren zhi xian bu xiao pi ru shu yi ,zai suo zi chu er 。”④jiao wang ;xiang chu 。wen tian xiang 《zhi na lu hou xu 》:“yu gui qiu xiang chu er shi ri ,zheng qu zhi ,lv dang si ?!雹輈hu zhi ;ban li ?!秌ong qiao dong na fei 》:“chu fen kuo xiong yi ,na de zi ren zhuan !”⑥chu fa ?!秊in shu ·shi huo zhi 》:“ren jian qiao wei jian duo ,jing shi gu yi yao (yāo)li ,zuo bao juan yi wei shi ,sui chu yi yan xing er bu neng jin ye ?!?yao :qiu qu 。) (er )chù chu suo ;de fang ?!秇an shu ·zhang jian chuan 》:“zhi shui cao chu ,jun de yi bu fa ?!?/div>
|