| 釋義 |
“玉斧修成,銀蟾奔去,此言荒矣。”詩句出處:《哨遍》;是宋朝詩人方嶽的作品。 月曰不然,君亦怎知,天上從前事。吾語汝,月豈有弦時。奈人間井觀乃爾。休浪許。歷傢繆悠而已。誰雲(yún)魄死生明起。又明死魄生,循環(huán)晦朔,有老兔、自熙熙。妄相傳、月溯日光馀。嗟萬古誰知瞭無虧。玉斧修成,銀蟾奔去,此言荒矣。噫。世已堪悲。聽君歌復(fù)解人頤。桂魄何曾死,寒光不減些兒。但與日相望,對如兩鏡,山河大地?zé)o疑似。待既望觀之。冰輪漸側(cè),轉(zhuǎn)斜才一鉤耳。論本來不與中秋異??痔靻栰`均未知此。又底用、咸池重洗。乾坤一點(diǎn)英氣。寧老人問世。飛上天來,摩挲月去,才信有晴無雨。人生圓缺幾何其。且徘徊、與君同醉。
| 【註釋】: 玉:①一種質(zhì)細(xì)堅(jiān)硬而有光澤的美石?!渡袝へ?yìn)征》:“火炎昆岡,玉石俱焚?!?胤:古國名。炎:焚燒。)《詩經(jīng)·小雅·鶴鳴》:“它山之石,可以攻玉?!?攻:制作。)②玉器。《左傳·莊公十年》:“犧牲玉帛,弗敢加也。”(犧牲:祭祀用的牛羊豬。加:增加。指虛報。)③精美珍貴的。葛洪《抱樸子·外篇·詰鮑》:“崇節(jié)儉之清風(fēng),肅玉食之明禁?!雹軡嵃酌篮玫?。鮑照《舞鶴賦》:“疊霜毛而弄影,振玉羽而臨霞?!?羽:羽翼。)⑤相助;培養(yǎng)?!对娊?jīng)·大雅·民勞》:“王欲玉女,是用大諫?!?用:以。諫:規(guī)勸。)斧:①砍木工具。斧子;斧頭?!对娊?jīng)·豳風(fēng)·伐柯》:“伐柯如何? 匪斧不克。取妻如何? 匪媒不得?!?柯:斧柄。匪:非。克:能。?。和叭ⅰ薄?②後人常用“斧柯”喻指媒人。朱鼎《玉臺記·議婚》:“潤玉年已及笄(jī),要覓一婿,斧柯之任,相屬(zhǔ)何如?”(及笄:到瞭加簪的年齡;古代女子一般十五歲結(jié)發(fā)加簪,二十歲出嫁。屬:委托。)③古代的兵器?!秶Z·晉語八》:“偃也以斧鉞從於張孟。”④殺人的刑具。佚名《鳴鳳記·楊公劾奸》:“一封奏九重,知他聽否,我楊繼盛的斧鑕(zhì)囹圉(líng yǔ)都在這遭。”(九重:宮禁,指皇帝所居處。斧鑕:指被殺;鑕,鍘刀座。囹圉:牢獄。)⑤斧節(jié),皇帝賜予臣下作為執(zhí)法的權(quán)威?!稘h書·王傳》:“繡衣禦史暴勝之使持斧逐捕盜賊?!?繡衣禦史:披繡衣的禦史。)⑥用斧砍。曹操《苦寒行》:“擔(dān)囊行取薪,斧冰持作糜。”⑦敬辭,請別人改文章。沈起鳳《諧鐸·窮士扶乩(jī)》:“仆有拙稿一卷,願呈斧削?!雹嗪诎紫嚅g的斧形圖案?!抖Y記·檀弓上》:“加斧於槨上。”修:①修飾;裝飾?!冻o·九歌·湘君》:“美要眇兮宜修?!雹谡?;治理。賈誼《過秦論》:“修守戰(zhàn)之具?!雹坌藿?。范仲淹《嶽陽樓記》:“乃重修嶽陽樓?!雹芫幾恢!侗笔贰ば騻鳌?“私為修撰。”⑤研習(xí);修養(yǎng)?!抖Y記·大學(xué)》:“如琢如磨者,自修也。”《左傳·莊公八年》:“姑務(wù)修德,以待時乎!”(姑:姑且。務(wù):致力。時:時機(jī)。)⑥特指佛、道教徒修行。⑦長;高。曹植《洛神賦》:“修短合度。”⑧善;美好。張衡《西京賦》:“要紹修態(tài)?!?/div> 成:①完成;實(shí)現(xiàn)。李斯《諫逐客書》:“使秦成帝業(yè)。”②幫助實(shí)現(xiàn);成全?!墩撜Z·顏淵》:“君子成人之美,不成人之惡?!雹鄢蔀?;變?yōu)椤!抖Y記·學(xué)記》:“玉不琢,不成器。”劉向《說苑·奉使》:“齊之臨淄三百閭,張袂(mèi)成帷,揮汗成雨?!?閭:裡巷。袂:袖子。?。横∧?。)④成果;成就。李白《化城寺大鐘銘》:“少蘊(yùn)才略,壯而有成?!?蘊(yùn):蓄。)⑤成長;成熟。《荀子·天論》:“(萬物)各得其養(yǎng)以成。”⑥和解;交好。《左傳·成公十一年》:“秦晉為成?!薄妒酚洝垉x列傳》:“哀王於是倍從(zòng)約而因儀請成於秦。”(倍:違背。從:指合縱。儀:人名。)⑦已定的;定型的;現(xiàn)成的。《詩經(jīng)·周頌·昊天有成命》:“昊天有成命,二後受之?!薄度龂尽な駮なY琬費(fèi)禕薑維傳論》:“咸承諸葛之成規(guī),因循而不革。”(咸:都。革:改變。)⑧層;重(chóng)?!妒酚洝だ钏沽袀鳌?“刑者相半於道,而死人日成積於市?!薄秴问洗呵铩ひ舫酢?“為九成之臺。”⑨古代十裡見方為一成?!稘h書·刑法志》:“成方十裡?!?/div> 銀蟾:明月。白居易《中秋月》:“照他幾許人腸斷,玉兔~~遠(yuǎn)不知。”蟾:①“蟾蜍”的簡稱,即癩蛤蟆。杜牧《題壽安縣甘棠館禦溝》:“水殿半傾蟾口澀,為誰流下蓼花中?”②古代傳說月中有蟾蜍,因以為月的代稱。《宋史·樂志十五》:“殘霞弄影,孤蟾浮天?!?/div> 奔:(一)①疾馳;快跑?!冻o·離騷》:“忽奔走以先後兮,及前王之踵武。”(踵:跟在後面。武:足跡。踵武:喻繼承前人的事業(yè)。)②借指奔馬。《水經(jīng)註·江水》:“或王命急宣,有時朝發(fā)白帝,暮到江陵,其間千二百裡,雖乘奔禦風(fēng),不以疾也?!?王命:皇帝的命令。)③流亡;出逃?!蹲髠鳌?僖公五年》:“晉滅虢,虢公醜奔京師?!雹軘√印!蹲髠鳌べ夜四辍?“先犯陳蔡,陳蔡奔?!雹葑汾s;追求。《史記·貨殖列傳》:“目挑心招,出不遠(yuǎn)千裡,不擇老少者,奔富厚也?!雹匏奖?。舊指女子私自出走與男子結(jié)合。班固《漢書·司馬相如傳上》:“文君夜亡奔相如,相如與馳歸成都?!?(二)bèn 投向;走向。《淮南子· 覽冥》:“羿請不死之藥於西王母,姮(héng)娥竊以奔月?!?/div> 去:(一)①離開?!对娊?jīng)·魏風(fēng)·碩鼠》:“逝將去女,適彼樂土?!雹诰嚯x?!豆攘簜鳌でf公三十二年》:“梁丘在曹邾之間,去齊八百裡。”③失去;失掉。孟雲(yún)卿《悲哉行》:“孤兒去慈親,遠(yuǎn)客喪主人?!敝芰凉ぁ稌啊肪硪唬骸翱たh守巡各至,問所失,吏部曰:‘吾傢無一物,獨(dú)去破氈具一床耳?!雹艹?;舍棄;丟棄?!蹲髠鳌る[公六年》:“見惡,如農(nóng)夫之務(wù)去草焉?!表n愈《與孟尚書書》:“何有去聖人之道,舍先王之法,而從夷狄之教,以求福利也?!雹萃穹Q去世;死亡。古詩《孤兒行》:“居生不樂,不如早去,下從地下黃泉?!雹尥?;到。辛棄疾《摸魚兒》:“休去倚危欄,斜陽正在、煙柳斷腸處?!雹哌^去的;從前的?!缎抡Z·至德》:“斯乃去事之戒,來事之師也?!雹嘀~。用於形容詞後,相當(dāng)於“啊”、“瞭”。白居易《鹽商婦》:“綠鬟富去金釵多,皓腕肥來銀釧窄。”(綠鬟:比喻女子烏黑的發(fā)髻。)⑨去聲。漢語四聲之一。⑩往;到……去。古樂府《古詩為焦仲卿妻作》:“卿可去成婚。”李白《與史郎中飲聽黃鶴樓上吹笛》:“一為遷客去長沙,西望長安不見傢?!?遷客:被貶謫到外地的官員。)(11)通“驅(qū)”。驅(qū)逐?!蹲髠鳌べ夜迥辍?“三去之馀,獲其雄狐?!?(二)jǔ 收藏?!蹲髠鳌ふ压拍辍?“紡焉以度而去之?!?紡線搓繩量瞭城墻的高度然後收藏起來。)《史記·周本紀(jì)》:“龍亡而漦在,櫝而去之?!?漦lí:涎沫。櫝dú:放在木匣中。)這個意義後來寫作“弆”。此:①代詞。這;這個?!睹献印す珜O醜下》:“彼一時,此一時也。”《禮記·禮運(yùn)》:“此之謂大同?!雹谶@樣;這般。庾信《哀江南賦》:“天何為而此醉?!雹鄹痹~。乃;則。《後漢書·黃瓊傳》:“必待堯舜之君,此為志士終無時矣?!?/div> 言:①說話。《詩經(jīng) ·衛(wèi)風(fēng)·氓》:“載笑載言?!?載:助詞。)②議論;談?wù)??!秶Z·周語上》:“國人莫敢言。”③言語;言論?!渡袝ご笥碇儭?“無稽之言勿聽?!?稽:根據(jù)。)④表達(dá);宣說?!渡袝に吹洹?“詩言志,歌永言。”(永:同“詠”。唱。)⑤誓言;約言。屈原《離騷》:“初既與餘成言兮,後悔遁而有他?!雹抟蛔址Q一言。王勃《滕王閣序》:“一言均賦,四韻俱成。”⑦一句稱一言?!墩撜Z·為政》:“《詩經(jīng)》三百,一言以蔽之,曰‘思無邪’?!雹嘀~。無義。《詩經(jīng)·秦風(fēng)·小戎》:“言念君子?!?/div> 荒:①荒蕪?!渡叹龝に愕亍?“勝敵而草不荒。”《韓非子·解老》:“獄訟繁則田荒,田荒則府倉虛?!雹诨牡兀换囊?。陶潛《歸園田居五首》之一:“開荒南野際,守拙歸田園?!雹刍哪?。《韓非子·六反》:“天饑歲荒?!雹軓U棄;荒廢。曹植《送應(yīng)氏》:“側(cè)足無行徑,荒疇不復(fù)田?!薄渡袝けP庚上》:“非予自荒茲德。”⑤逸樂過度;放縱。白居易《雜興三首》之一:“(楚王)色禽合為荒,刑政兩已衰?!?禽:田獵。)⑥僻遠(yuǎn)的地方。鐘嶸《詩品·上品》:“言在耳目之內(nèi),情寄八荒之表?!?表:外。)屈原《離騷》:“忽反顧以遊目兮,將往觀乎四荒?!雹哒诒危桓采w?!对娊?jīng)·周南·樛木》:“南有樛木,葛藟荒之?!盵荒服]邊遠(yuǎn)地區(qū)。《論衡·恢國》:“唐虞國界,吳為荒服?!?/div> 矣:語氣詞。①表示既成事實(shí),即事物的已然。相當(dāng)於“瞭”?!蹲髠鳌べ夜四辍?“險阻艱難,備嘗之矣?!雹诒硎究隙ǖ耐茰y,即事物的必然。相當(dāng)於“瞭”、“啦”?!妒酚洝せ搓幒盍袀鳌?“願君留意臣之計(jì)! 否,必為二子所禽矣?!?禽:通“擒”。捉拿。)③表示感嘆。《呂氏春秋·疑似》:“孽矣!無此事也?!薄读凶印珕枴?“甚矣,汝之不惠!”(惠:同“慧”。聰明。)④表示命令或請求。相當(dāng)於“吧”、“啊”?!渡叹龝じā?“君無疑矣?!雹荼硎疽蓡枴O喈?dāng)於“呢”、“啦”?!睹献印ち夯萃跎稀?“德何如,則可以王(wàng)矣?”(王:行王道。)⑥表示語氣的停頓,引起下文。《詩經(jīng)·周南·漢廣》:“漢之廣矣,不可泳思。”(思:句末語氣詞。)⑦代詞。與“之”相當(dāng)。《孟子·盡心上》:“行之而不著焉,習(xí)矣而不察焉?!?/div> “玉斧修成,銀蟾奔去,此言荒矣?!痹娋涑鎏帲骸渡诒椤罚皇撬纬娙朔皆赖淖髌?。 月曰不然,君亦怎知,天上從前事。吾語汝,月豈有弦時。奈人間井觀乃爾。休浪許。歷家繆悠而已。誰云魄死生明起。又明死魄生,循環(huán)晦朔,有老兔、自熙熙。妄相傳、月溯日光馀。嗟萬古誰知了無虧。玉斧修成,銀蟾奔去,此言荒矣。噫。世已堪悲。聽君歌復(fù)解人頤。桂魄何曾死,寒光不減些兒。但與日相望,對如兩鏡,山河大地?zé)o疑似。待既望觀之。冰輪漸側(cè),轉(zhuǎn)斜才一鉤耳。論本來不與中秋異??痔靻栰`均未知此。又底用、咸池重洗。乾坤一點(diǎn)英氣。寧老人問世。飛上天來,摩挲月去,才信有晴無雨。人生圓缺幾何其。且徘徊、與君同醉。
| 【注釋】: 玉:①一種質(zhì)細(xì)堅(jiān)硬而有光澤的美石。《尚書·胤(yìn)征》:“火炎昆岡,玉石俱焚?!?胤:古國名。炎:焚燒。)《詩經(jīng)·小雅·鶴鳴》:“它山之石,可以攻玉?!?攻:制作。)②玉器?!蹲髠鳌でf公十年》:“犧牲玉帛,弗敢加也?!?犧牲:祭祀用的牛羊豬。加:增加。指虛報。)③精美珍貴的。葛洪《抱樸子·外篇·詰鮑》:“崇節(jié)儉之清風(fēng),肅玉食之明禁。”④潔白美好的。鮑照《舞鶴賦》:“疊霜毛而弄影,振玉羽而臨霞?!?羽:羽翼。)⑤相助;培養(yǎng)?!对娊?jīng)·大雅·民勞》:“王欲玉女,是用大諫?!?用:以。諫:規(guī)勸。)斧:①砍木工具。斧子;斧頭。《詩經(jīng)·豳風(fēng)·伐柯》:“伐柯如何? 匪斧不克。取妻如何? 匪媒不得?!?柯:斧柄。匪:非??耍耗?。?。和叭ⅰ?。)②后人常用“斧柯”喻指媒人。朱鼎《玉臺記·議婚》:“潤玉年已及笄(jī),要覓一婿,斧柯之任,相屬(zhǔ)何如?”(及笄:到了加簪的年齡;古代女子一般十五歲結(jié)發(fā)加簪,二十歲出嫁。屬:委托。)③古代的兵器?!秶Z·晉語八》:“偃也以斧鉞從于張孟?!雹軞⑷说男叹?。佚名《鳴鳳記·楊公劾奸》:“一封奏九重,知他聽否,我楊繼盛的斧锧(zhì)囹圉(líng yǔ)都在這遭?!?九重:宮禁,指皇帝所居處。斧锧:指被殺;锧,鍘刀座。囹圉:牢獄。)⑤斧節(jié),皇帝賜予臣下作為執(zhí)法的權(quán)威?!稘h書·王傳》:“繡衣御史暴勝之使持斧逐捕盜賊?!?繡衣御史:披繡衣的御史。)⑥用斧砍。曹操《苦寒行》:“擔(dān)囊行取薪,斧冰持作糜?!雹呔崔o,請別人改文章。沈起鳳《諧鐸·窮士扶乩(jī)》:“仆有拙稿一卷,愿呈斧削?!雹嗪诎紫嚅g的斧形圖案?!抖Y記·檀弓上》:“加斧于槨上?!?/div> 修:①修飾;裝飾。《楚辭·九歌·湘君》:“美要眇兮宜修?!雹谡危恢卫?。賈誼《過秦論》:“修守戰(zhàn)之具?!雹坌藿?。范仲淹《岳陽樓記》:“乃重修岳陽樓?!雹芫幾?;著?!侗笔贰ば騻鳌?“私為修撰?!雹菅辛?xí);修養(yǎng)?!抖Y記·大學(xué)》:“如琢如磨者,自修也。”《左傳·莊公八年》:“姑務(wù)修德,以待時乎!”(姑:姑且。務(wù):致力。時:時機(jī)。)⑥特指佛、道教徒修行。⑦長;高。曹植《洛神賦》:“修短合度?!雹嗌?;美好。張衡《西京賦》:“要紹修態(tài)?!?/div> 成:①完成;實(shí)現(xiàn)。李斯《諫逐客書》:“使秦成帝業(yè)?!雹趲椭鷮?shí)現(xiàn);成全?!墩撜Z·顏淵》:“君子成人之美,不成人之惡。”③成為;變?yōu)椤!抖Y記·學(xué)記》:“玉不琢,不成器?!眲⑾颉墩f苑·奉使》:“齊之臨淄三百閭,張袂(mèi)成帷,揮汗成雨。”(閭:里巷。袂:袖子。?。横∧?。)④成果;成就。李白《化城寺大鐘銘》:“少蘊(yùn)才略,壯而有成。”(蘊(yùn):蓄。)⑤成長;成熟?!盾髯印ぬ煺摗?“(萬物)各得其養(yǎng)以成?!雹藓徒猓唤缓?。《左傳·成公十一年》:“秦晉為成。”《史記·張儀列傳》:“哀王于是倍從(zòng)約而因儀請成于秦。”(倍:違背。從:指合縱。儀:人名。)⑦已定的;定型的;現(xiàn)成的。《詩經(jīng)·周頌·昊天有成命》:“昊天有成命,二后受之?!薄度龂尽な駮なY琬費(fèi)祎姜維傳論》:“咸承諸葛之成規(guī),因循而不革?!?咸:都。革:改變。)⑧層;重(chóng)。《史記·李斯列傳》:“刑者相半于道,而死人日成積于市?!薄秴问洗呵铩ひ舫酢?“為九成之臺?!雹峁糯镆姺綖橐怀??!稘h書·刑法志》:“成方十里?!?/div> 銀蟾:明月。白居易《中秋月》:“照他幾許人腸斷,玉兔~~遠(yuǎn)不知?!?/div> 蟾:①“蟾蜍”的簡稱,即癩蛤蟆。杜牧《題壽安縣甘棠館御溝》:“水殿半傾蟾口澀,為誰流下蓼花中?”②古代傳說月中有蟾蜍,因以為月的代稱。《宋史·樂志十五》:“殘霞弄影,孤蟾浮天?!?/div> 奔:(一)①疾馳;快跑?!冻o·離騷》:“忽奔走以先后兮,及前王之踵武?!?踵:跟在后面。武:足跡。踵武:喻繼承前人的事業(yè)。)②借指奔馬?!端?jīng)注·江水》:“或王命急宣,有時朝發(fā)白帝,暮到江陵,其間千二百里,雖乘奔御風(fēng),不以疾也。”(王命:皇帝的命令。)③流亡;出逃?!蹲髠鳌?僖公五年》:“晉滅虢,虢公醜奔京師?!雹軘√印!蹲髠鳌べ夜四辍?“先犯陳蔡,陳蔡奔?!雹葑汾s;追求?!妒酚洝へ浿沉袀鳌?“目挑心招,出不遠(yuǎn)千里,不擇老少者,奔富厚也。”⑥私奔。舊指女子私自出走與男子結(jié)合。班固《漢書·司馬相如傳上》:“文君夜亡奔相如,相如與馳歸成都?!?(二)bèn 投向;走向?!痘茨献印?覽冥》:“羿請不死之藥于西王母,姮(héng)娥竊以奔月?!?/div> 去:(一)①離開。《詩經(jīng)·魏風(fēng)·碩鼠》:“逝將去女,適彼樂土?!雹诰嚯x?!豆攘簜鳌でf公三十二年》:“梁丘在曹邾之間,去齊八百里?!雹凼ィ皇У?。孟云卿《悲哉行》:“孤兒去慈親,遠(yuǎn)客喪主人?!敝芰凉ぁ稌啊肪硪唬骸翱たh守巡各至,問所失,吏部曰:‘吾家無一物,獨(dú)去破氈具一床耳?!雹艹?;舍棄;丟棄?!蹲髠鳌る[公六年》:“見惡,如農(nóng)夫之務(wù)去草焉?!表n愈《與孟尚書書》:“何有去圣人之道,舍先王之法,而從夷狄之教,以求福利也?!雹萃穹Q去世;死亡。古詩《孤兒行》:“居生不樂,不如早去,下從地下黃泉。”⑥往;到。辛棄疾《摸魚兒》:“休去倚危欄,斜陽正在、煙柳斷腸處。”⑦過去的;從前的。《新語·至德》:“斯乃去事之戒,來事之師也?!雹嘀~。用于形容詞后,相當(dāng)于“啊”、“了”。白居易《鹽商婦》:“綠鬟富去金釵多,皓腕肥來銀釧窄?!?綠鬟:比喻女子烏黑的發(fā)髻。)⑨去聲。漢語四聲之一。⑩往;到……去。古樂府《古詩為焦仲卿妻作》:“卿可去成婚?!崩畎住杜c史郎中飲聽黃鶴樓上吹笛》:“一為遷客去長沙,西望長安不見家。”(遷客:被貶謫到外地的官員。)(11)通“驅(qū)”。驅(qū)逐?!蹲髠鳌べ夜迥辍?“三去之馀,獲其雄狐?!?(二)jǔ 收藏?!蹲髠鳌ふ压拍辍?“紡焉以度而去之?!?紡線搓繩量了城墻的高度然后收藏起來。)《史記·周本紀(jì)》:“龍亡而漦在,櫝而去之?!?漦lí:涎沫。櫝dú:放在木匣中。)這個意義后來寫作“弆”。此:①代詞。這;這個。《孟子·公孫丑下》:“彼一時,此一時也。”《禮記·禮運(yùn)》:“此之謂大同?!雹谶@樣;這般。庾信《哀江南賦》:“天何為而此醉?!雹鄹痹~。乃;則。《后漢書·黃瓊傳》:“必待堯舜之君,此為志士終無時矣?!?/div> 言:①說話。《詩經(jīng) ·衛(wèi)風(fēng)·氓》:“載笑載言?!?載:助詞。)②議論;談?wù)??!秶Z·周語上》:“國人莫敢言?!雹垩哉Z;言論?!渡袝ご笥碇儭?“無稽之言勿聽?!?稽:根據(jù)。)④表達(dá);宣說?!渡袝に吹洹?“詩言志,歌永言?!?永:同“詠”。唱。)⑤誓言;約言。屈原《離騷》:“初既與余成言兮,后悔遁而有他?!雹抟蛔址Q一言。王勃《滕王閣序》:“一言均賦,四韻俱成。”⑦一句稱一言?!墩撜Z·為政》:“《詩經(jīng)》三百,一言以蔽之,曰‘思無邪’。”⑧助詞。無義?!对娊?jīng)·秦風(fēng)·小戎》:“言念君子?!?/div> 荒:①荒蕪?!渡叹龝に愕亍?“勝敵而草不荒?!薄俄n非子·解老》:“獄訟繁則田荒,田荒則府倉虛。”②荒地;荒野。陶潛《歸園田居五首》之一:“開荒南野際,守拙歸田園?!雹刍哪?。《韓非子·六反》:“天饑歲荒。”④廢棄;荒廢。曹植《送應(yīng)氏》:“側(cè)足無行徑,荒疇不復(fù)田?!薄渡袝けP庚上》:“非予自荒茲德?!雹菀輼愤^度;放縱。白居易《雜興三首》之一:“(楚王)色禽合為荒,刑政兩已衰。”(禽:田獵。)⑥僻遠(yuǎn)的地方。鐘嶸《詩品·上品》:“言在耳目之內(nèi),情寄八荒之表。”(表:外。)屈原《離騷》:“忽反顧以游目兮,將往觀乎四荒?!雹哒诒?;覆蓋?!对娊?jīng)·周南·樛木》:“南有樛木,葛藟荒之?!盵荒服]邊遠(yuǎn)地區(qū)。《論衡·恢國》:“唐虞國界,吳為荒服?!?/div> 矣:語氣詞。①表示既成事實(shí),即事物的已然。相當(dāng)于“了”。《左傳·僖公二十八年》:“險阻艱難,備嘗之矣?!雹诒硎究隙ǖ耐茰y,即事物的必然。相當(dāng)于“了”、“啦”?!妒酚洝せ搓幒盍袀鳌?“愿君留意臣之計(jì)! 否,必為二子所禽矣。”(禽:通“擒”。捉拿。)③表示感嘆?!秴问洗呵铩ひ伤啤?“孽矣!無此事也?!薄读凶印珕枴?“甚矣,汝之不惠!”(惠:同“慧”。聰明。)④表示命令或請求。相當(dāng)于“吧”、“啊”?!渡叹龝じā?“君無疑矣?!雹荼硎疽蓡枴O喈?dāng)于“呢”、“啦”?!睹献印ち夯萃跎稀?“德何如,則可以王(wàng)矣?”(王:行王道。)⑥表示語氣的停頓,引起下文?!对娊?jīng)·周南·漢廣》:“漢之廣矣,不可泳思?!?思:句末語氣詞。)⑦代詞。與“之”相當(dāng)。《孟子·盡心上》:“行之而不著焉,習(xí)矣而不察焉?!?/div> “yu fu xiu cheng ,yin chan ben qu ,ci yan huang yi ?!眘hi gou chu chu :《shao bian 》;shi song chao shi ren fang yue de zuo pin 。 yue yue bu ran ,jun yi zen zhi ,tian shang cong qian shi 。wu yu ru ,yue qi you xian shi 。nai ren jian jing guan nai er 。xiu lang hu 。li jia miao you er yi 。shei yun bo si sheng ming qi 。you ming si bo sheng ,xun huan hui shuo ,you lao tu 、zi xi xi 。wang xiang chuan 、yue su ri guang yu 。jie mo gu shei zhi le mo kui 。yu fu xiu cheng ,yin chan ben qu ,ci yan huang yi 。yi 。shi yi kan bei 。ting jun ge fu jie ren yi 。gui bo he ceng si ,han guang bu jian xie er 。dan yu ri xiang wang ,dui ru liang jing ,shan he da de mo yi shi 。dai ji wang guan zhi 。bing lun jian ce ,zhuai xie cai yi gou er 。lun ben lai bu yu zhong qiu yi 。kong tian wen ling jun wei zhi ci 。you de yong 、xian chi chong xi 。gan kun yi dian ying qi 。ning lao ren wen shi 。fei shang tian lai ,ma sa yue qu ,cai xin you qing mo yu 。ren sheng yuan que ji he ji 。ju pai huai 、yu jun tong zui 。
| 【zhu shi 】: yu :①yi chong zhi xi jian ying er you guang ze de mei dan 。《shang shu ·yin (yìn)zheng 》:“huo yan kun gang ,yu dan ju fen ?!?yin :gu guo ming 。yan :fen shao 。)《shi jing ·xiao ya ·he ming 》:“ta shan zhi dan ,ke yi gong yu ?!?gong :zhi zuo 。)②yu qi ?!秡uo chuan ·zhuang gong shi nian 》:“xi sheng yu bo ,fu gan jia ye ?!?xi sheng :ji si yong de niu yang zhu 。jia :zeng jia 。zhi xu bao 。)③jing mei zhen gui de 。ge hong 《bao piao zi ·wai pian ·jie bao 》:“chong jie jian zhi qing feng ,su yu shi zhi ming jin ?!雹躩ie bai mei hao de 。bao zhao 《wu he fu 》:“die shuang mao er long ying ,zhen yu yu er lin xia 。”(yu :yu yi 。)⑤xiang zhu ;pei yang ?!秙hi jing ·da ya ·min lao 》:“wang yu yu nv ,shi yong da jian ?!?yong :yi 。jian :gui quan 。)fu :①kan mu gong ju 。fu zi ;fu tou ?!秙hi jing ·bin feng ·fa ke 》:“fa ke ru he ? fei fu bu ke 。qu qi ru he ? fei mei bu de 。”(ke :fu bing 。fei :fei 。ke :neng 。qu :tong “qu ”。)②hou ren chang yong “fu ke ”yu zhi mei ren 。zhu ding 《yu tai ji ·yi hun 》:“run yu nian yi ji ji (jī),yao mi yi xu ,fu ke zhi ren ,xiang shu (zhǔ)he ru ?”(ji ji :dao le jia zan de nian ling ;gu dai nv zi yi ban shi wu sui jie fa jia zan ,er shi sui chu jia 。shu :wei tuo 。)③gu dai de bing qi ?!秅uo yu ·jin yu ba 》:“yan ye yi fu yue cong yu zhang meng ?!雹躶ha ren de xing ju 。yi ming 《ming feng ji ·yang gong he jian 》:“yi feng zou jiu chong ,zhi ta ting fou ,wo yang ji cheng de fu zhi (zhì)ling yu (líng yǔ)dou zai zhe zao ?!?jiu chong :gong jin ,zhi huang di suo ju chu 。fu zhi :zhi bei sha ;zhi ,zha dao zuo 。ling yu :lao yu 。)⑤fu jie ,huang di ci yu chen xia zuo wei zhi fa de quan wei 。《han shu ·wang chuan 》:“xiu yi yu shi bao sheng zhi shi chi fu zhu bu dao zei ?!?xiu yi yu shi :pi xiu yi de yu shi 。)⑥yong fu kan 。cao cao 《ku han hang 》:“dan nang hang qu xin ,fu bing chi zuo mei ?!雹遤ing ci ,qing bie ren gai wen zhang 。shen qi feng 《xie duo ·qiong shi fu ji (jī)》:“pu you zhuo gao yi juan ,yuan cheng fu xiao ?!雹鄅ei bai xiang jian de fu xing tu an ?!秎i ji ·tan gong shang 》:“jia fu yu guo shang ?!?/div> xiu :①xiu shi ;zhuang shi ?!禼hu ci ·jiu ge ·xiang jun 》:“mei yao miao xi yi xiu ?!雹趜heng zhi ;zhi li 。gu yi 《guo qin lun 》:“xiu shou zhan zhi ju 。”③xiu jian 。fan zhong yan 《yue yang lou ji 》:“nai chong xiu yue yang lou ?!雹躡ian zhuan ;zhe ?!禸ei shi ·xu chuan 》:“si wei xiu zhuan ?!雹輞an xi ;xiu yang ?!秎i ji ·da xue 》:“ru zhuo ru mo zhe ,zi xiu ye 。”《zuo chuan ·zhuang gong ba nian 》:“gu wu xiu de ,yi dai shi hu !”(gu :gu ju 。wu :zhi li 。shi :shi ji 。)⑥te zhi fo 、dao jiao tu xiu hang 。⑦chang ;gao 。cao zhi 《luo shen fu 》:“xiu duan ge du ?!雹鄐han ;mei hao 。zhang heng 《xi jing fu 》:“yao shao xiu tai ?!?/div> cheng :①wan cheng ;shi xian 。li si 《jian zhu ke shu 》:“shi qin cheng di ye ?!雹赽ang zhu shi xian ;cheng quan ?!秎un yu ·yan yuan 》:“jun zi cheng ren zhi mei ,bu cheng ren zhi e ?!雹踓heng wei ;bian wei ?!秎i ji ·xue ji 》:“yu bu zhuo ,bu cheng qi 。”liu xiang 《shui yuan ·feng shi 》:“ji zhi lin zi san bai lv ,zhang mei (mèi)cheng wei ,hui han cheng yu ?!?lv :li hang 。mei :xiu zi 。wei :wei mu 。)④cheng guo ;cheng jiu 。li bai 《hua cheng si da zhong ming 》:“shao wen cai lve ,zhuang er you cheng ?!?wen :xu 。)⑤cheng chang ;cheng shou 。《xun zi ·tian lun 》:“(mo wu )ge de ji yang yi cheng ?!雹辢e jie ;jiao hao 。《zuo chuan ·cheng gong shi yi nian 》:“qin jin wei cheng 。”《shi ji ·zhang yi lie chuan 》:“ai wang yu shi bei cong (zòng)yao er yin yi qing cheng yu qin 。”(bei :wei bei 。cong :zhi ge zong 。yi :ren ming 。)⑦yi ding de ;ding xing de ;xian cheng de 。《shi jing ·zhou song ·hao tian you cheng ming 》:“hao tian you cheng ming ,er hou shou zhi ?!薄秙an guo zhi ·shu shu ·jiang wan fei yi jiang wei chuan lun 》:“xian cheng zhu ge zhi cheng gui ,yin xun er bu ge 。”(xian :dou 。ge :gai bian 。)⑧ceng ;chong (chóng)。《shi ji ·li si lie chuan 》:“xing zhe xiang ban yu dao ,er si ren ri cheng ji yu shi 。”《lv shi chun qiu ·yin chu 》:“wei jiu cheng zhi tai ?!雹醙u dai shi li jian fang wei yi cheng ?!秇an shu ·xing fa zhi 》:“cheng fang shi li ?!?/div> yin chan :ming yue 。bai ju yi 《zhong qiu yue 》:“zhao ta ji hu ren chang duan ,yu tu ~~yuan bu zhi ?!?/div> chan :①“chan chu ”de jian chen ,ji la ge ma 。du mu 《ti shou an xian gan tang guan yu gou 》:“shui dian ban qing chan kou se ,wei shei liu xia liao hua zhong ?”②gu dai chuan shui yue zhong you chan chu ,yin yi wei yue de dai chen ?!秙ong shi ·le zhi shi wu 》:“can xia long ying ,gu chan fu tian ?!?/div> ben :(yi )①ji chi ;kuai pao ?!禼hu ci ·li sao 》:“hu ben zou yi xian hou xi ,ji qian wang zhi zhong wu ?!?zhong :gen zai hou mian 。wu :zu ji 。zhong wu :yu ji cheng qian ren de shi ye 。)②jie zhi ben ma ?!秙hui jing zhu ·jiang shui 》:“huo wang ming ji xuan ,you shi chao fa bai di ,mu dao jiang ling ,ji jian qian er bai li ,sui cheng ben yu feng ,bu yi ji ye ?!?wang ming :huang di de ming ling 。)③liu wang ;chu tao ?!秡uo chuan · xi gong wu nian 》:“jin mie guo ,guo gong 醜ben jing shi ?!雹躡ai tao ?!秡uo chuan ·xi gong er shi ba nian 》:“xian fan chen cai ,chen cai ben ?!雹輟hui gan ;zhui qiu 。《shi ji ·huo shi lie chuan 》:“mu tiao xin qiao ,chu bu yuan qian li ,bu ze lao shao zhe ,ben fu hou ye 。”⑥si ben 。jiu zhi nv zi si zi chu zou yu nan zi jie ge 。ban gu 《han shu ·si ma xiang ru chuan shang 》:“wen jun ye wang ben xiang ru ,xiang ru yu chi gui cheng dou ?!?(er )bèn tou xiang ;zou xiang 。《huai na zi · lan ming 》:“yi qing bu si zhi yao yu xi wang mu ,heng (héng)e qie yi ben yue ?!?/div> qu :(yi )①li kai ?!秙hi jing ·wei feng ·shuo shu 》:“shi jiang qu nv ,kuo bi le tu ?!雹趈u li ?!秅u liang chuan ·zhuang gong san shi er nian 》:“l(fā)iang qiu zai cao zhu zhi jian ,qu ji ba bai li ?!雹踫hi qu ;shi diao 。meng yun qing 《bei zai hang 》:“gu er qu ci qin ,yuan ke sang zhu ren ?!眤hou liang gong 《shu ying 》juan yi :“jun xian shou xun ge zhi ,wen suo shi ,li bu yue :‘wu jia mo yi wu ,du qu po zhan ju yi chuang er ?!雹躢hu qu ;she qi ;diu qi ?!秡uo chuan ·yin gong liu nian 》:“jian e ,ru nong fu zhi wu qu cao yan ?!県an yu 《yu meng shang shu shu 》:“he you qu sheng ren zhi dao ,she xian wang zhi fa ,er cong yi di zhi jiao ,yi qiu fu li ye ?!雹輜an chen qu shi ;si wang 。gu shi 《gu er hang 》:“ju sheng bu le ,bu ru zao qu ,xia cong de xia huang quan ?!雹辸ang ;dao 。xin qi ji 《mo yu er 》:“xiu qu yi wei lan ,xie yang zheng zai 、yan liu duan chang chu ?!雹遟uo qu de ;cong qian de ?!秞in yu ·zhi de 》:“si nai qu shi zhi jie ,lai shi zhi shi ye ?!雹鄗hu ci 。yong yu xing rong ci hou ,xiang dang yu “a ”、“l(fā)e ”。bai ju yi 《yan shang fu 》:“l(fā)u huan fu qu jin chai duo ,hao wan fei lai yin chuan zhai ?!?lu huan :bi yu nv zi wu hei de fa ji 。)⑨qu sheng 。han yu si sheng zhi yi 。⑩wang ;dao ……qu 。gu le fu 《gu shi wei jiao zhong qing qi zuo 》:“qing ke qu cheng hun ?!眑i bai 《yu shi lang zhong yin ting huang he lou shang chui di 》:“yi wei qian ke qu chang sha ,xi wang chang an bu jian jia ?!?qian ke :bei bian zhe dao wai de de guan yuan 。)(11)tong “qu ”。qu zhu ?!秡uo chuan ·xi gong shi wu nian 》:“san qu zhi yu ,huo ji xiong hu ?!?(er )jǔ shou cang ?!秡uo chuan ·zhao gong shi jiu nian 》:“fang yan yi du er qu zhi ?!?fang xian cuo sheng liang le cheng qiang de gao du ran hou shou cang qi lai 。)《shi ji ·zhou ben ji 》:“l(fā)ong wang er chi zai ,du er qu zhi ?!?chi lí:xian mo 。du dú:fang zai mu xia zhong 。)zhe ge yi yi hou lai xie zuo “ju ”。ci :①dai ci 。zhe ;zhe ge ?!秏eng zi ·gong sun chou xia 》:“bi yi shi ,ci yi shi ye ?!薄秎i ji ·li yun 》:“ci zhi wei da tong ?!雹趜he yang ;zhe ban 。yu xin 《ai jiang na fu 》:“tian he wei er ci zui ?!雹踗u ci 。nai ;ze ?!秇ou han shu ·huang qiong chuan 》:“bi dai yao shun zhi jun ,ci wei zhi shi zhong mo shi yi 。”yan :①shui hua ?!秙hi jing ·wei feng ·mang 》:“zai xiao zai yan 。”(zai :zhu ci 。)②yi lun ;tan lun ?!秅uo yu ·zhou yu shang 》:“guo ren mo gan yan ?!雹踶an yu ;yan lun ?!秙hang shu ·da yu mo 》:“mo ji zhi yan wu ting ?!?ji :gen ju 。)④biao da ;xuan shui ?!秙hang shu ·shun dian 》:“shi yan zhi ,ge yong yan ?!?yong :tong “yong ”。chang 。)⑤shi yan ;yao yan 。qu yuan 《li sao 》:“chu ji yu yu cheng yan xi ,hou hui dun er you ta ?!雹辻i zi chen yi yan 。wang bo 《teng wang ge xu 》:“yi yan jun fu ,si yun ju cheng 。”⑦yi gou chen yi yan ?!秎un yu ·wei zheng 》:“《shi jing 》san bai ,yi yan yi bi zhi ,yue ‘sai mo xie ’?!雹鄗hu ci 。mo yi ?!秙hi jing ·qin feng ·xiao rong 》:“yan nian jun zi ?!?/div> huang :①huang wu ?!秙hang jun shu ·suan de 》:“sheng di er cao bu huang ?!薄秇an fei zi ·jie lao 》:“yu song fan ze tian huang ,tian huang ze fu cang xu ?!雹趆uang de ;huang ye 。tao qian 《gui yuan tian ju wu shou 》zhi yi :“kai huang na ye ji ,shou zhuo gui tian yuan ?!雹踙uang nian 。《han fei zi ·liu fan 》:“tian ji sui huang ?!雹躥ei qi ;huang fei 。cao zhi 《song ying shi 》:“ce zu mo hang jing ,huang chou bu fu tian ?!薄秙hang shu ·pan geng shang 》:“fei yu zi huang ci de 。”⑤yi le guo du ;fang zong 。bai ju yi 《za xing san shou 》zhi yi :“(chu wang )se qin ge wei huang ,xing zheng liang yi cui ?!?qin :tian lie 。)⑥pi yuan de de fang 。zhong rong 《shi pin ·shang pin 》:“yan zai er mu zhi nei ,qing ji ba huang zhi biao ?!?biao :wai 。)qu yuan 《li sao 》:“hu fan gu yi you mu xi ,jiang wang guan hu si huang ?!雹遺he bi ;fu gai ?!秙hi jing ·zhou na ·jiu mu 》:“na you jiu mu ,ge lei huang zhi ?!盵huang fu ]bian yuan de ou ?!秎un heng ·hui guo 》:“tang yu guo jie ,wu wei huang fu ?!?/div> yi :yu qi ci 。①biao shi ji cheng shi shi ,ji shi wu de yi ran 。xiang dang yu “l(fā)e ”。《zuo chuan ·xi gong er shi ba nian 》:“xian zu jian nan ,bei chang zhi yi ?!雹赽iao shi ken ding de tui ce ,ji shi wu de bi ran 。xiang dang yu “l(fā)e ”、“l(fā)a ”。《shi ji ·huai yin hou lie chuan 》:“yuan jun liu yi chen zhi ji ! fou ,bi wei er zi suo qin yi ?!?qin :tong “qin ”。zhuo na 。)③biao shi gan tan ?!秎v shi chun qiu ·yi shi 》:“nie yi !mo ci shi ye ?!薄秎ie zi ·shang wen 》:“shen yi ,ru zhi bu hui !”(hui :tong “hui ”。cong ming 。)④biao shi ming ling huo qing qiu 。xiang dang yu “ba ”、“a ”?!秙hang jun shu ·geng fa 》:“jun mo yi yi 。”⑤biao shi yi wen 。xiang dang yu “ne ”、“l(fā)a ”。《meng zi ·liang hui wang shang 》:“de he ru ,ze ke yi wang (wàng)yi ?”(wang :hang wang dao 。)⑥biao shi yu qi de ting du ,yin qi xia wen 。《shi jing ·zhou na ·han an 》:“han zhi an yi ,bu ke yong sai ?!?sai :gou mo yu qi ci 。)⑦dai ci 。yu “zhi ”xiang dang 。《meng zi ·jin xin shang 》:“hang zhi er bu zhe yan ,xi yi er bu cha yan 。”
|