| 釋義 |
“恨秦樹斜陽,暗催光景?!痹娋涑鎏帲骸洱R天樂》;是宋朝詩人唐藝孫的作品。 柳風微扇閑池閣,深林翠陰人靜。漸理琴絲,誰調金奏,淒咽流空清韻。虹明雨潤。正乍集庭柯,憑闌新聽。午夢驚回,有人嬌困酒初醒。西軒晚涼又嫩。向枝頭占得,銀露千頃。蛻翦花輕,羽翻紙薄,老去易驚秋信。殘聲送暝。恨秦樹斜陽,暗催光景。淡月疏桐,半窗留鬢影。
| 【註釋】: 恨:①怨恨?!盾髯印騿枴?“處官久者士妒之,祿厚者民怨之,位尊者君恨之?!睅[飛《滿江紅》:“靖康恥,猶未雪;臣子恨,何時滅!”②遺憾;不滿意?!盾髯印こ上唷?“不知戒,後必有恨?!敝T葛亮《出師表》:“未嘗不嘆息痛恨於桓靈也。”秦:①周代諸侯國名。戰(zhàn)國時成為七雄之一。公元前221年統(tǒng)一瞭各諸侯國,建立中央集權制國傢。②朝代名。公元前221年,秦始皇統(tǒng)一中國,建立秦王朝,定都咸陽(今陜西省咸陽市東)。③陜西省的別稱。古指今天陜西甘肅一帶。杜甫《奉送嚴公入朝十韻》:“此生那老蜀,不死會歸秦?!?/div> 樹:①樹木?!抖Y記·祭義》:“樹木以時伐焉?!?以時:按時,適時。)②種植?!对娊洝む嶏L·將仲子》:“無折我樹杞?!?杞:一種樹。)③培養(yǎng)人才?!俄n非子·外儲說左下》:“吾聞子善樹人?!雹茇Q立;建立。《後漢書·桓彬傳》:“乃共樹碑而頌焉。”⑤量詞?!洱R民要術·序》:“種柑橘千樹。”⑥門屏風。《禮記·郊特牲》:“臺門而旅樹?!?/div> 陽:①山的南面或水的北面。《尚書·禹貢》:“岷山之陽,至於衡山?!薄对娊洝で仫L·渭陽》:“我送舅氏,曰至渭陽?!?曰:句首助詞。無義。)地名第二個字為“陽”的,一般都來自這個意義。②太陽;陽光。《詩經·小雅 ·湛露》:“匪陽不晞。”(匪:非。晞:曬幹。)《孟子 · 滕文公上》:“秋陽以暴(pù)之?!?暴:曬。)③溫暖?!豆茏?·地數(shù)》:“陽春農事方作。”④鮮明;明亮?!对娊洝め亠L·七月》:“我朱孔陽?!?朱:紅色??祝荷?。)⑤表面上;假裝?!俄n非子·說難》:“則陽收其身,而實疏之?!雹薰糯軐W概念。與“陰”相對。用以概括諸事物兩大對立面的一個方面?!冻o·九章·涉江》:“陰陽易位,時不當兮。”(時不當:生不逢時。)⑦通“佯”。假裝?!稘h書·田儋傳》:“儋陽為縛其奴?!雹喙乓孛4呵镅嗟?。在今河北省唐縣東。暗:①黑暗;昏暗不明?!冻o·九辯》:“卒壅蔽此浮雲(yún)兮,下暗漠而無光?!?壅蔽:遮蓋。漠:昏暗。)李白《古風五十九首·二十四》:“大車揚飛塵,亭午暗阡陌。”(亭午:正午。阡陌:道路。)②幽暗;幽深。高啟《中秋玩月張校理宅得南字》:“今年在舍反寂寞,暗室困臥如僵蠶?!雹鄄还_;隱蔽。陸遊《入蜀記》卷六:“龍門水尤湍急,多暗石?!雹苣?;悄悄地。杜甫《可嘆》詩:“群書萬卷常暗誦?!雹莼鑱y;愚昧?!度龂尽な駮め嶂鱾鳌?“否(pǐ痞)德暗弱。”(道德低下,愚昧無能。否德:不德。)光:①光亮;光輝?!赌印ど匈t中》:“若日之光,若月之明?!崩畎住鹅o夜思》:“窗前明月光,疑是地上霜?!雹诿髁?;光明?!冻o·九章·涉江》:“與天地兮同壽,與日月兮齊光?!雹酃獠?;風采?!肚f子·盜蹠》:“身長八尺二寸,面目有光?!币仓溉A美。《詩經·大雅·韓奕》:“百兩彭彭,八鸞鏘鏘,不顯其光。”④光榮;榮耀。《漢書·禮樂志》:“下民之樂,子孫保光。”司馬遷《報任安書》:“取尊官厚祿,以為宗族交遊光寵?!雹輹r光;光陰。李白《前有一樽酒行二首》之一:“青軒桃李能幾何?流光欺人忽蹉跎?!?青軒:官員坐的有青綢障蔽的車。)⑥景物;景色。辛棄疾《南鄉(xiāng)子· 登京口北固亭有懷》:“何處望神州,滿眼風光北固樓?!雹甙l(fā)揚光大。諸葛亮《前出師表》:“誠宜開張聖聽,以光先帝遺德。”⑧光滑。韓愈《進學解》:“爬羅剔抉(jué),刮垢磨光。”(抉:挑出,剔出。)⑨指禮樂文物。《周易·觀》:“觀國之光,利用賓於王?!?/div> 光景:①風光,景色。朱熹《春日》:“勝日尋芳泗水濱,無邊~~一時新?!雹诰皼r,情況。全祖望《梅花嶺記》:“想見當日圍城~~,此即忠烈(史可法)之面目宛然可遇?!雹壑溉赵?。《陳書·高祖紀》:“~~所照,鞮象必通?!雹躦uāng yǐng光影。韓愈《病鳩》:“晴日占~~,高風送追隨?!雹葑笥?,上下?!而x鴦被》折一:“今經一年~~,不見回來?!?/div> 景:(一)①日光;光亮?!稁[陽樓記》:“至若春和景明?!睆埡狻段骶┵x》:“流景曜之(wěi)曄。”(曄:光輝燦爛。)也指太陽。潘嶽《楊仲武誄》:“日昃(zè)景西,望子朝陰?!?昃:日偏西。朝:宮室。)②光陰;時光。傅玄《九歌曲》:“歲莫景邁群光絕,安得長繩系白日?”③風景;景物?!稘h書· 梅福傳》:“此何景也?”歐陽修《醉翁亭記》:“四時之景不同?!雹芮樾?;景況。李白《贈僧崖公》:“昔往今來歸,絕景無不經。”⑤大。成公綏《嘯賦》:“遊崇崗,陵景山?!?陵:登上。)《淮南子·天文》:“龍舉而景雲(yún)屬?!?屬zhǔ:連接;跟隨。) (二)yǐng 陰影;影子。後作“影”。李朝威《柳毅傳》:“景從雲(yún)合?!薄哆^秦論》:“贏糧而景從?!?贏yíng:背。)《淮南子·原道》:“照日光而無景?!?/div> “恨秦樹斜陽,暗催光景。”詩句出處:《齊天樂》;是宋朝詩人唐藝孫的作品。 柳風微扇閑池閣,深林翠陰人靜。漸理琴絲,誰調金奏,凄咽流空清韻。虹明雨潤。正乍集庭柯,憑闌新聽。午夢驚回,有人嬌困酒初醒。西軒晚涼又嫩。向枝頭占得,銀露千頃。蛻翦花輕,羽翻紙薄,老去易驚秋信。殘聲送暝。恨秦樹斜陽,暗催光景。淡月疏桐,半窗留鬢影。
| 【注釋】: 恨:①怨恨?!盾髯印騿枴?“處官久者士妒之,祿厚者民怨之,位尊者君恨之?!痹里w《滿江紅》:“靖康恥,猶未雪;臣子恨,何時滅!”②遺憾;不滿意?!盾髯印こ上唷?“不知戒,后必有恨?!敝T葛亮《出師表》:“未嘗不嘆息痛恨于桓靈也?!?/div> 秦:①周代諸侯國名。戰(zhàn)國時成為七雄之一。公元前221年統(tǒng)一了各諸侯國,建立中央集權制國家。②朝代名。公元前221年,秦始皇統(tǒng)一中國,建立秦王朝,定都咸陽(今陜西省咸陽市東)。③陜西省的別稱。古指今天陜西甘肅一帶。杜甫《奉送嚴公入朝十韻》:“此生那老蜀,不死會歸秦?!?/div> 樹:①樹木?!抖Y記·祭義》:“樹木以時伐焉?!?以時:按時,適時。)②種植?!对娊洝む嶏L·將仲子》:“無折我樹杞。”(杞:一種樹。)③培養(yǎng)人才。《韓非子·外儲說左下》:“吾聞子善樹人。”④豎立;建立?!逗鬂h書·桓彬傳》:“乃共樹碑而頌焉。”⑤量詞?!洱R民要術·序》:“種柑橘千樹。”⑥門屏風?!抖Y記·郊特牲》:“臺門而旅樹。”陽:①山的南面或水的北面?!渡袝び碡暋?“岷山之陽,至于衡山?!薄对娊洝で仫L·渭陽》:“我送舅氏,曰至渭陽?!?曰:句首助詞。無義。)地名第二個字為“陽”的,一般都來自這個意義。②太陽;陽光?!对娊洝ば⊙?·湛露》:“匪陽不晞?!?匪:非。晞:曬干。)《孟子 · 滕文公上》:“秋陽以暴(pù)之。”(暴:曬。)③溫暖?!豆茏?·地數(shù)》:“陽春農事方作。”④鮮明;明亮?!对娊洝め亠L·七月》:“我朱孔陽?!?朱:紅色??祝荷?。)⑤表面上;假裝。《韓非子·說難》:“則陽收其身,而實疏之?!雹薰糯軐W概念。與“陰”相對。用以概括諸事物兩大對立面的一個方面。《楚辭·九章·涉江》:“陰陽易位,時不當兮。”(時不當:生不逢時。)⑦通“佯”。假裝?!稘h書·田儋傳》:“儋陽為縛其奴?!雹喙乓孛4呵镅嗟?。在今河北省唐縣東。暗:①黑暗;昏暗不明?!冻o·九辯》:“卒壅蔽此浮云兮,下暗漠而無光?!?壅蔽:遮蓋。漠:昏暗。)李白《古風五十九首·二十四》:“大車揚飛塵,亭午暗阡陌?!?亭午:正午。阡陌:道路。)②幽暗;幽深。高啟《中秋玩月張校理宅得南字》:“今年在舍反寂寞,暗室困臥如僵蠶?!雹鄄还_;隱蔽。陸游《入蜀記》卷六:“龍門水尤湍急,多暗石。”④默默地;悄悄地。杜甫《可嘆》詩:“群書萬卷常暗誦?!雹莼鑱y;愚昧。《三國志·蜀書·后主傳》:“否(pǐ痞)德暗弱。”(道德低下,愚昧無能。否德:不德。)光:①光亮;光輝?!赌印ど匈t中》:“若日之光,若月之明?!崩畎住鹅o夜思》:“窗前明月光,疑是地上霜?!雹诿髁粒还饷??!冻o·九章·涉江》:“與天地兮同壽,與日月兮齊光?!雹酃獠?;風采?!肚f子·盜跖》:“身長八尺二寸,面目有光?!币仓溉A美?!对娊洝ご笱拧ろn奕》:“百兩彭彭,八鸞鏘鏘,不顯其光?!雹芄鈽s;榮耀。《漢書·禮樂志》:“下民之樂,子孫保光?!彼抉R遷《報任安書》:“取尊官厚祿,以為宗族交游光寵。”⑤時光;光陰。李白《前有一樽酒行二首》之一:“青軒桃李能幾何?流光欺人忽蹉跎?!?青軒:官員坐的有青綢障蔽的車。)⑥景物;景色。辛棄疾《南鄉(xiāng)子· 登京口北固亭有懷》:“何處望神州,滿眼風光北固樓?!雹甙l(fā)揚光大。諸葛亮《前出師表》:“誠宜開張圣聽,以光先帝遺德?!雹喙饣?。韓愈《進學解》:“爬羅剔抉(jué),刮垢磨光?!?抉:挑出,剔出。)⑨指禮樂文物?!吨芤住び^》:“觀國之光,利用賓于王?!?/div> 光景:①風光,景色。朱熹《春日》:“勝日尋芳泗水濱,無邊~~一時新。”②景況,情況。全祖望《梅花嶺記》:“想見當日圍城~~,此即忠烈(史可法)之面目宛然可遇。”③指日月。《陳書·高祖紀》:“~~所照,鞮象必通?!雹躦uāng yǐng光影。韓愈《病鳩》:“晴日占~~,高風送追隨。”⑤左右,上下?!而x鴦被》折一:“今經一年~~,不見回來?!?/div> 景:(一)①日光;光亮?!对狸枠怯洝?“至若春和景明?!睆埡狻段骶┵x》:“流景曜之(wěi)曄?!?曄:光輝燦爛。)也指太陽。潘岳《楊仲武誄》:“日昃(zè)景西,望子朝陰?!?昃:日偏西。朝:宮室。)②光陰;時光。傅玄《九歌曲》:“歲莫景邁群光絕,安得長繩系白日?”③風景;景物?!稘h書· 梅福傳》:“此何景也?”歐陽修《醉翁亭記》:“四時之景不同?!雹芮樾?;景況。李白《贈僧崖公》:“昔往今來歸,絕景無不經?!雹荽?。成公綏《嘯賦》:“游崇崗,陵景山。”(陵:登上。)《淮南子·天文》:“龍舉而景云屬?!?屬zhǔ:連接;跟隨。) (二)yǐng 陰影;影子。后作“影”。李朝威《柳毅傳》:“景從云合?!薄哆^秦論》:“贏糧而景從。”(贏yíng:背。)《淮南子·原道》:“照日光而無景。” “hen qin shu xie yang ,an cui guang jing ?!眘hi gou chu chu :《ji tian le 》;shi song chao shi ren tang yi sun de zuo pin 。 liu feng wei shan xian chi ge ,shen lin cui yin ren jing 。jian li qin si ,shei diao jin zou ,qi yan liu kong qing yun 。hong ming yu run 。zheng zha ji ting ke ,ping lan xin ting 。wu meng jing hui ,you ren jiao kun jiu chu xing 。xi xuan wan liang you nen 。xiang zhi tou zhan de ,yin lou qian qing 。tui jian hua qing ,yu fan zhi bao ,lao qu yi jing qiu xin 。can sheng song ming 。hen qin shu xie yang ,an cui guang jing 。dan yue shu tong ,ban chuang liu bin ying 。
| 【zhu shi 】: hen :①yuan hen ?!秞un zi ·yao wen 》:“chu guan jiu zhe shi du zhi ,lu hou zhe min yuan zhi ,wei zun zhe jun hen zhi 。”yue fei 《man jiang gong 》:“jing kang chi ,you wei xue ;chen zi hen ,he shi mie !”②wei han ;bu man yi 。《xun zi ·cheng xiang 》:“bu zhi jie ,hou bi you hen ?!眤hu ge liang 《chu shi biao 》:“wei chang bu tan xi tong hen yu huan ling ye 。”qin :①zhou dai zhu hou guo ming 。zhan guo shi cheng wei qi xiong zhi yi 。gong yuan qian 221nian tong yi le ge zhu hou guo ,jian li zhong yang ji quan zhi guo jia 。②chao dai ming 。gong yuan qian 221nian ,qin shi huang tong yi zhong guo ,jian li qin wang chao ,ding dou xian yang (jin shan xi sheng xian yang shi dong )。③shan xi sheng de bie chen 。gu zhi jin tian shan xi gan su yi dai 。du fu 《feng song yan gong ru chao shi yun 》:“ci sheng na lao shu ,bu si hui gui qin ?!?/div> shu :①shu mu ?!秎i ji ·ji yi 》:“shu mu yi shi fa yan ?!?yi shi :an shi ,kuo shi 。)②chong zhi 。《shi jing ·zheng feng ·jiang zhong zi 》:“mo she wo shu qi ?!?qi :yi chong shu 。)③pei yang ren cai ?!秇an fei zi ·wai chu shui zuo xia 》:“wu wen zi shan shu ren 。”④shu li ;jian li ?!秇ou han shu ·huan bin chuan 》:“nai gong shu bei er song yan ?!雹輑iang ci ?!秊i min yao shu ·xu 》:“chong gan ju qian shu ?!雹辪en bing feng ?!秎i ji ·jiao te sheng 》:“tai men er lv shu ?!?/div> yang :①shan de na mian huo shui de bei mian ?!秙hang shu ·yu gong 》:“min shan zhi yang ,zhi yu heng shan ?!薄秙hi jing ·qin feng ·wei yang 》:“wo song jiu shi ,yue zhi wei yang ?!?yue :gou shou zhu ci 。mo yi 。)de ming di er ge zi wei “yang ”de ,yi ban dou lai zi zhe ge yi yi 。②tai yang ;yang guang ?!秙hi jing ·xiao ya ·zhan lou 》:“fei yang bu 晞?!?fei :fei 。晞:shai gan 。)《meng zi · teng wen gong shang 》:“qiu yang yi bao (pù)zhi ?!?bao :shai 。)③wen nuan ?!秅uan zi ·de shu 》:“yang chun nong shi fang zuo ?!雹躼ian ming ;ming liang ?!秙hi jing ·bin feng ·qi yue 》:“wo zhu kong yang ?!?zhu :gong se 。kong :shen 。)⑤biao mian shang ;jia zhuang 。《han fei zi ·shui nan 》:“ze yang shou ji shen ,er shi shu zhi ?!雹辡u dai zhe xue gai nian 。yu “yin ”xiang dui 。yong yi gai gua zhu shi wu liang da dui li mian de yi ge fang mian ?!禼hu ci ·jiu zhang ·she jiang 》:“yin yang yi wei ,shi bu dang xi ?!?shi bu dang :sheng bu feng shi 。)⑦tong “yang ”。jia zhuang 。《han shu ·tian dan chuan 》:“dan yang wei fu ji nu ?!雹鄃u yi ming 。chun qiu yan de 。zai jin he bei sheng tang xian dong 。an :①hei an ;hun an bu ming ?!禼hu ci ·jiu bian 》:“cu yong bi ci fu yun xi ,xia an mo er mo guang ?!?yong bi :zhe gai 。mo :hun an 。)li bai 《gu feng wu shi jiu shou ·er shi si 》:“da che yang fei chen ,ting wu an qian mo ?!?ting wu :zheng wu 。qian mo :dao lu 。)②you an ;you shen 。gao qi 《zhong qiu wan yue zhang jiao li zhai de na zi 》:“jin nian zai she fan ji mo ,an shi kun wo ru jiang can ?!雹踒u gong kai ;yin bi 。liu you 《ru shu ji 》juan liu :“l(fā)ong men shui you tuan ji ,duo an dan ?!雹躮o mo de ;qiao qiao de 。du fu 《ke tan 》shi :“qun shu mo juan chang an song 。”⑤hun luan ;yu mei 。《san guo zhi ·shu shu ·hou zhu chuan 》:“fou (pǐpi )de an ruo 。”(dao de di xia ,yu mei mo neng 。fou de :bu de 。)guang :①guang liang ;guang hui ?!秏o zi ·shang xian zhong 》:“re ri zhi guang ,re yue zhi ming ?!眑i bai 《jing ye sai 》:“chuang qian ming yue guang ,yi shi de shang shuang ?!雹趍ing liang ;guang ming ?!禼hu ci ·jiu zhang ·she jiang 》:“yu tian de xi tong shou ,yu ri yue xi ji guang ?!雹踘uang cai ;feng cai ?!秡huang zi ·dao zhi 》:“shen chang ba che er cun ,mian mu you guang ?!眣e zhi hua mei ?!秙hi jing ·da ya ·han yi 》:“bai liang peng peng ,ba luan qiang qiang ,bu xian ji guang ?!雹躦uang rong ;rong yao ?!秇an shu ·li le zhi 》:“xia min zhi le ,zi sun bao guang ?!眘i ma qian 《bao ren an shu 》:“qu zun guan hou lu ,yi wei zong zu jiao you guang chong ?!雹輘hi guang ;guang yin 。li bai 《qian you yi zun jiu hang er shou 》zhi yi :“qing xuan tao li neng ji he ?liu guang qi ren hu cuo tuo ?!?qing xuan :guan yuan zuo de you qing chou zhang bi de che 。)⑥jing wu ;jing se 。xin qi ji 《na xiang zi · deng jing kou bei gu ting you huai 》:“he chu wang shen zhou ,man yan feng guang bei gu lou ?!雹遞a yang guang da 。zhu ge liang 《qian chu shi biao 》:“cheng yi kai zhang sheng ting ,yi guang xian di wei de 。”⑧guang hua 。han yu 《jin xue jie 》:“pa luo ti jue (jué),gua gou mo guang ?!?jue :tiao chu ,ti chu 。)⑨zhi li le wen wu ?!秡hou yi ·guan 》:“guan guo zhi guang ,li yong bin yu wang ?!?/div> guang jing :①feng guang ,jing se 。zhu xi 《chun ri 》:“sheng ri xun fang si shui bin ,mo bian ~~yi shi xin ?!雹趈ing kuang ,qing kuang 。quan zu wang 《mei hua ling ji 》:“xiang jian dang ri wei cheng ~~,ci ji zhong lie (shi ke fa )zhi mian mu wan ran ke yu ?!雹踷hi ri yue ?!禼hen shu ·gao zu ji 》:“~~suo zhao ,di xiang bi tong ?!雹躦uāng yǐngguang ying 。han yu 《bing jiu 》:“qing ri zhan ~~,gao feng song zhui sui ?!雹輟uo you ,shang xia ?!秠uan yang bei 》she yi :“jin jing yi nian ~~,bu jian hui lai ?!?/div> jing :(yi )①ri guang ;guang liang ?!秠ue yang lou ji 》:“zhi re chun he jing ming ?!眤hang heng 《xi jing fu 》:“l(fā)iu jing yao zhi (wěi)ye ?!?ye :guang hui can lan 。)ye zhi tai yang 。pan yue 《yang zhong wu lei 》:“ri ze (zè)jing xi ,wang zi chao yin ?!?ze :ri pian xi 。chao :gong shi 。)②guang yin ;shi guang 。fu xuan 《jiu ge qu 》:“sui mo jing mai qun guang jue ,an de chang sheng ji bai ri ?”③feng jing ;jing wu ?!秇an shu · mei fu chuan 》:“ci he jing ye ?”ou yang xiu 《zui weng ting ji 》:“si shi zhi jing bu tong ?!雹躴ing xing ;jing kuang 。li bai 《zeng seng ya gong 》:“xi wang jin lai gui ,jue jing mo bu jing 。”⑤da 。cheng gong sui 《xiao fu 》:“you chong gang ,ling jing shan 。”(ling :deng shang 。)《huai na zi ·tian wen 》:“l(fā)ong ju er jing yun shu ?!?shu zhǔ:lian jie ;gen sui 。) (er )yǐng yin ying ;ying zi 。hou zuo “ying ”。li chao wei 《liu yi chuan 》:“jing cong yun ge 。”《guo qin lun 》:“ying liang er jing cong ?!?ying yíng:bei 。)《huai na zi ·yuan dao 》:“zhao ri guang er mo jing ?!?/div>
|