| 釋義 |
“恩重漢殿傳觴,宣付祝、恭承天語?!痹?shī)句出處:《寶鼎現(xiàn)》;是宋朝詩(shī)人陳鬱的作品。 虞弦清暑,佳氣蔥鬱,非煙非霧。人正在、東闈堂上,分瑞祥輝騰翠渚。奉玉斝,總歡呼稱頌,爭(zhēng)羨神光葆聚。慶誕節(jié)、彌生二佛,接踵瑤池仙母。最好英慧由天賦。有仁慈寬厚襟宇。每留念、修身忱意,博問謙勤親保傅。染寶翰、鎮(zhèn)規(guī)隨宸畫,心授傢傳有素。更吟詠、形容雅頌,隱隱賡歌風(fēng)度。恩重漢殿傳觴,宣付祝、恭承天語。對(duì)南薰初試,宮院笙簫競(jìng)舉。但長(zhǎng)願(yuàn),際升平世,萬載皇基因睹。問寢日,俟雞鳴舞拜,龍樓深處。
| 【註釋】: 恩:①恩惠;德惠。諸葛亮《出師表》:“臣不勝受恩感激。”②有情義。蘇武《詩(shī)四首》之三:“結(jié)發(fā)為夫妻,恩愛兩不疑。”《韓非子·六反》:“不養(yǎng)恩愛之心而增威嚴(yán)之勢(shì)。”重:(一)①厚。《周易·系辭上》:“夫茅之為物薄,而用可重也?!雹谥亓??!稘h書·食貨志下》:“更造大錢,徑寸二分,重十二銖?!?徑:直徑。銖:二十四銖為一兩。)③分量大;程度深。與“輕”相對(duì)。《戰(zhàn)國(guó)策·齊策四》:“千金,重幣也?!雹苤匾?;貴重。《論語·泰伯》:“任重而道遠(yuǎn)?!雹葜匾暎痪粗?。《韓詩(shī)外傳》卷一:“曾子重其身而輕其祿?!?祿:做官的俸祿。)賈誼《過秦論上》:“尊賢重士?!雹藜由?;加重。白居易《長(zhǎng)恨歌》:“遂令天下父母心,不重生男重生女。”屈原《離騷》:“紛吾既有此內(nèi)美兮,又重之以脩能?!雹咔f重?!墩撜Z·學(xué)而》:“君子不重則不威?!雹嗌髦??!读w·論將》:“命在於將,將者國(guó)之輔,先王之所重也?!?(二)chóng ①重疊;重復(fù)。程垓《摸魚兒》:“重門深鎖,猶有夜深月。”②量詞。層。李白《早發(fā)白帝城》:“兩岸猿聲啼不住,輕舟已過萬重山?!雹鄹痹~。1. 重新;再次。范仲淹《嶽陽樓記》:“乃重修嶽陽樓?!?乃:於是)2. 加上,表示更進(jìn)一層。屈原《離騷》:“紛吾既有此內(nèi)美兮,又重之以脩能。”(紛:多的樣子。脩能:修飾的美態(tài)。脩,同修。)漢:①河流名。漢水,也稱漢江。為長(zhǎng)江最長(zhǎng)的支流,發(fā)源於陜西省寧強(qiáng)縣,流經(jīng)陜西、湖北,在武漢市入長(zhǎng)江?!睹献印る墓稀?“決汝、漢,推淮、泗,而註之江?!雹谔旌?;銀河?!稘h書·天文志》:“(王梁)旁有八星,絕漢,曰天橫。”《迢迢牽牛星》:“迢迢牽牛星,皎皎河漢女。”③男子。陸遊《雨夜不寐,觀壁間所張魏鄭公砥柱銘》:“世間豈無一好漢,叱吒喑(yīn)嗚氣吞虜?!?喑嗚:怒喝聲。)④朝代名。1. 劉邦建,公元前206~公元8年,史稱“西漢”;劉秀建,公元25~220年,史稱“東漢”。2.五代之一。劉知遠(yuǎn)建,公元947~950年,史稱“後漢”。⑤民族名。漢族?!稘h書·匈奴傳下》:“近西羌保塞,與漢人交通。”殿:①高大的房屋?!夺釢h書·蔡茂傳》:“夢(mèng)坐大殿。”②特指帝王居住及聽政的處所。白居易《長(zhǎng)恨歌》:“七月七日長(zhǎng)生殿,夜半無人私語時(shí)?!雹壑杆聫R供奉神佛的殿堂。楊衒之《洛陽伽藍(lán)記》卷一:“浮圖北有佛殿一所?!雹苄熊?、作戰(zhàn)時(shí)走在最後壓陣?!蹲髠鳌は骞辍?“晉人置諸戎車之殿,以為謀主?!雹葜嘎湓谧钺帷!赌淆R書·丘巨源傳》:“既能陵敵不殿,爭(zhēng)先無負(fù)?!?陵:壓倒。負(fù):失敗。)[殿下]1. 殿階之下?!肚f子·說劍》:“使奉劍於殿下。”2.古代臣下對(duì)皇太子、皇後及諸王的尊稱。今為對(duì)君主國(guó)王儲(chǔ)、親王、皇太後、皇後、公主等的尊稱?!缎绿茣る[太子建成傳》:“殿下特以嫡長(zhǎng)居?xùn)|宮,非有功德為人所稱道?!盵殿軍]行軍、作戰(zhàn)時(shí)排在最後的軍隊(duì)?!稌x書·王坦之傳》:“殿軍後入。”[殿最]等第的高低上下。最指上等或頭名,殿指下等或末名?!稘h書·宣帝紀(jì)》:“丞相禦史課殿最以聞?!?/div> 傳:(一)①傳遞。司馬遷《史記·廉頗藺相如列傳》:“秦王大喜,傳以示美人及左右?!雹趥魇凇mn愈《師說》:“師者,所以傳道授業(yè)解惑也?!雹哿鱾?;傳播?;笇挕尔}鐵論·非鞅》:“功如丘山,名傳後世?!睆埣逗妥笏驹芍星锞邮住分骸靶略?shī)才上卷,已得滿城傳。”(卷:指書寫用的紙、帛。)④表達(dá)。江總《侍宴賦得起坐彈鳴琴詩(shī)》:“絲傳園客意,曲奏楚妃情?!?絲:指琴。)⑤臨摹。杜荀鶴《八駿圖》:“丹雘(huò)傳真未得真,那知筋骨與精神?!?丹雘:紅色顏料。真:原貌。)[傳道]1.轉(zhuǎn)述;傳說。杜甫《秦州雜詩(shī)》之十三:“傳道東柯谷,深藏?cái)?shù)十傢。”2.傳授儒傢聖賢之道。韓愈《師說》:“師者,所以傳道授業(yè)解惑也。”後也指宗教宣傳教義。[傳燈]1.佛傢指宣傳佛法。佛法猶如明燈,可以消除迷惑,故稱。崔顥《贈(zèng)懷一上人》:“傳燈遍都邑,杖錫遊王公?!?.指佛像前或人將死時(shí)置於腳後的長(zhǎng)明燈。杜甫《望牛頭寺》:“傳燈無白日,佈地有黃金?!盵傳衣]傳授師法;繼承師業(yè)。李商隱《謝書》:“自蒙半夜傳衣後,不羨王祥得佩刀?!?二)zhuàn ①驛站的房舍,供過往旅客及車馬中途休息的地方?!夺釢h書·陳忠傳》:“發(fā)人修道,繕理亭傳?!庇址褐缚蜕帷!妒酚洝ちH藺相如列傳》:“(秦王)舍相如廣成傳?!?舍:使居住。廣成:傳舍名。)②驛站所備的車馬?!蹲髠鳌こ晒迥辍?“晉侯以傳召伯宗。”③出入關(guān)卡的憑證。《漢書·宣帝紀(jì)》:“民以車船載谷入關(guān)者,得毋用傳。”(毋:勿。)又泛指官府的憑證?!夺釢h書·陳蕃傳》:“以諫爭(zhēng)不合,投傳而去。”(投:棄擲。)④解說經(jīng)義的文字。⑤傳記。如《二十五史》均有人物列傳。劉知幾《史通·列傳》:“傳之為體,大抵相同,而述者多方,有時(shí)而異?!?/div> 觴:①盛酒的杯子。也泛指酒器。《左傳·成公二年》:“奉觴加璧以進(jìn)。”②飲酒。王羲之《蘭亭集序》:“一觴一詠,亦足以暢敘幽情。”③敬酒;勸飲?!秴问洗呵铩?達(dá)鬱》:“管仲觴桓公。”宣:①周遍;普通?!对?shī)經(jīng)·大雅·公劉》:“既順乃宣,而無永嘆?!雹谛麚P(yáng);顯明。《漢書·元帝紀(jì)》:“宣明教化,以親百姓?!雹弁?;疏通?!蹲髠鳌ふ压辍?“宣汾洮,障大澤。”(汾、洮:二水名。障:阻擋。)④發(fā)泄;發(fā)散。嵇康《聲無哀樂論》:“歌以敘志,舞以宣情。”⑤公開。仲長(zhǎng)統(tǒng)《昌言·理亂》:“君臣宣淫。”⑥君主的詔諭?!度龍D志·吳書·吳主傳》:“特下燕國(guó),奉宣詔恩?!?/div> 付:①授予;交給;付與?!度龂?guó)志·魏書·張邈傳》:“太祖執(zhí)(陳)登手曰:‘東方之事,便以相付?!敝T葛亮《出師表》:“若有作奸犯科及為忠善者,宜付有司,論其刑賞?!雹诩耐?;依附。嶽飛《小重山》:“欲將心事付瑤琴?!雹弁ā靶暋?。祭名?!吨芏Y·春官·大?!?“言甸人讀禱,付練祥,掌國(guó)事?!?/div> 祝:(一)①祭祀時(shí)主持祝告的人。仲長(zhǎng)統(tǒng)《昌言·論天道》:“巫醫(yī)卜祝之伍,下愚不齒之民也?!?伍:一夥。)②向“鬼神”祈禱?!俄n非子·說林下》:“巫咸雖善祝,不能自祓也?!?巫咸:傳說中的神巫。祓:消除災(zāi)禍。)③祈禱時(shí)的祝文。王符《潛夫論·浮侈》:“或裁好繒,作為疏頭,令工采畫,雇人書祝,虛飾巧言,欲邀多福。”(疏頭:祝禱拜懺時(shí)焚化的祝告文。)④祝福?!秴问洗呵铩烦伞?“魏襄王與群臣飲,酒酣,王為群臣祝,令群臣皆得志?!雹輸嘟^,剪斷?!稌ぬ┦南隆?“上帝弗順,祝降時(shí)喪?!薄豆攘簜鳌ぐЧ辍?“祝發(fā)文身?!?(二)zhòu 詛咒?!夺釢h書·賈逵傳》:“鄉(xiāng)人有所計(jì)爭(zhēng),輒令祝少賓?!?/div> 恭:①[形]有禮貌,恭敬?!抖Y記·曲禮上》:“是以君子~敬撙zun節(jié)?!雹赱動(dòng)]奉行?!渡袝じ适摹?“今予惟~行天之罰?!?【辨析】恭,敬。見259頁(yè)“敬”字。承:①捧著;托著?!蹲髠鳌こ晒辍?“使行人執(zhí)榼(kè)承飲。”(榼:酒器。)范曄《後漢書·張衡傳》:“下有蟾蜍,張口承之?!雹诜睿痪捶?。《魏書·楊播傳》:“承候安否。”(候:?jiǎn)柡颉?《新唐書·百官志二》:“四夷朝見,則承詔勞問?!?四夷:四方部族。詔:皇帝的詔令。勞:慰勞。)③受;接受?!蹲髠鳌べ夜迥辍?“茍列定矣,敢不承命?”④敬詞。蒙;蒙受?!度辶滞馐贰返谒幕兀骸皹O承老先生厚愛?!雹莩袚?dān);擔(dān)負(fù)。方苞《獄中雜記》:“其鄉(xiāng)人有殺人者,因代承之?!雹蘩^承;繼續(xù)。司馬光《訓(xùn)儉示康》:“吾本寒傢,世以清白相承?!薄夺釢h書·班彪傳》:“漢承秦制,改立郡縣。”陸機(jī)《梁甫吟》:“四運(yùn)循環(huán)轉(zhuǎn),寒暑自相承?!?四運(yùn):四季。)⑦通“乘”。趁著?!盾髯印ね踔啤?“伺強(qiáng)大之間,承強(qiáng)大之敝?!?伺:觀察。間:縫隙。敝:指衰敗。)⑧通“丞”。輔助。《左傳·哀公十八年》:“使帥師而行,請(qǐng)承?!盵承乏]在任官吏常用的謙辭。言所任職位一時(shí)無適當(dāng)人選,暫由自己充數(shù)。潘嶽《秋興賦》:“攝官承乏,猥廁朝列?!盵承風(fēng)]1.接受教化。班固《漢書·王莽傳》:“於是小大鄉(xiāng)和,承風(fēng)從化?!?.言迎合上官的意圖?!夺釢h書·龐參傳》:“參名忠直,數(shù)為左右所陷毀,以所舉用忤帝旨,司隸承風(fēng)案之?!?/div> 天:①人的頭部?!秴问洗呵铩ふ撊恕?“適耳目,節(jié)嗜欲,釋智謀,去巧故……若此,則無以害其天矣。”(釋:去除。巧故:偽詐。)②天空。王充《論衡·談天》:“察當(dāng)今天去地甚高,古天與今無異?!薄峨防崭琛?“天似穹(qióng)廬,籠蓋四野?!?穹廬:氈帳。)③在額上刺字的刑罰?!吨芤住?睽》:“其人天且劓。”(劓:割掉鼻子的刑罰。)④天氣;氣候?!秴问洗呵铩ぜ敬骸?“行秋令,則天多沉陰?!雹葑匀唤?。《荀子·天論》:“天行有常,不為堯存,不為桀亡?!雹拮匀恍纬傻摹!肚f子·養(yǎng)生主》:“依乎天理,批大郤,導(dǎo)大窾?!雹呱系郏蛔匀唤绲闹髟??!洞呵锓甭?·郊祭》:“天者,百神之大君也。”⑧天命;天意?!蹲髠鳌こ晒辍?“國(guó)之存亡,天也?!雹嵋缿{;依靠者?!秲x禮· 喪服》:“夫者,妻之天也。”語:(一)①談?wù)?;說話?!墩撜Z·鄉(xiāng)黨》:“食不言,寢不語?!雹谘哉?;話?!俄n非子·五蠹》:“無先王之語,以吏為師?!?不用先王的那套言論,而用官吏當(dāng)老師。)③諺語;俗語。《列子·楊朱》:“古語有之:‘生相憐,死相捐?!?捐:棄。)④詩(shī)文、談話中的字或句。杜甫《江上值水如海勢(shì)聊短述》:“語不驚人死不休?!?(二)yù 告訴?!妒酚洝ろ?xiàng)羽本紀(jì)》:“沛公今事有急,亡去不義,不可不語?!?亡:逃走。) “恩重漢殿傳觴,宣付祝、恭承天語?!痹?shī)句出處:《寶鼎現(xiàn)》;是宋朝詩(shī)人陳郁的作品。 虞弦清暑,佳氣蔥郁,非煙非霧。人正在、東闈堂上,分瑞祥輝騰翠渚。奉玉斝,總歡呼稱頌,爭(zhēng)羨神光葆聚。慶誕節(jié)、彌生二佛,接踵瑤池仙母。最好英慧由天賦。有仁慈寬厚襟宇。每留念、修身忱意,博問謙勤親保傅。染寶翰、鎮(zhèn)規(guī)隨宸畫,心授家傳有素。更吟詠、形容雅頌,隱隱賡歌風(fēng)度。恩重漢殿傳觴,宣付祝、恭承天語。對(duì)南薰初試,宮院笙簫競(jìng)舉。但長(zhǎng)愿,際升平世,萬載皇基因睹。問寢日,俟雞鳴舞拜,龍樓深處。
| 【注釋】: 恩:①恩惠;德惠。諸葛亮《出師表》:“臣不勝受恩感激?!雹谟星榱x。蘇武《詩(shī)四首》之三:“結(jié)發(fā)為夫妻,恩愛兩不疑?!薄俄n非子·六反》:“不養(yǎng)恩愛之心而增威嚴(yán)之勢(shì)?!?/div> 重:(一)①厚?!吨芤住は缔o上》:“夫茅之為物薄,而用可重也?!雹谥亓?。《漢書·食貨志下》:“更造大錢,徑寸二分,重十二銖?!?徑:直徑。銖:二十四銖為一兩。)③分量大;程度深。與“輕”相對(duì)?!稇?zhàn)國(guó)策·齊策四》:“千金,重幣也?!雹苤匾?;貴重?!墩撜Z·泰伯》:“任重而道遠(yuǎn)?!雹葜匾?;敬重?!俄n詩(shī)外傳》卷一:“曾子重其身而輕其祿?!?祿:做官的俸祿。)賈誼《過秦論上》:“尊賢重士?!雹藜由希患又?。白居易《長(zhǎng)恨歌》:“遂令天下父母心,不重生男重生女?!鼻峨x騷》:“紛吾既有此內(nèi)美兮,又重之以脩能。”⑦莊重?!墩撜Z·學(xué)而》:“君子不重則不威?!雹嗌髦亍!读w·論將》:“命在于將,將者國(guó)之輔,先王之所重也?!?(二)chóng ①重疊;重復(fù)。程垓《摸魚兒》:“重門深鎖,猶有夜深月。”②量詞。層。李白《早發(fā)白帝城》:“兩岸猿聲啼不住,輕舟已過萬重山?!雹鄹痹~。1. 重新;再次。范仲淹《岳陽樓記》:“乃重修岳陽樓?!?乃:于是)2. 加上,表示更進(jìn)一層。屈原《離騷》:“紛吾既有此內(nèi)美兮,又重之以脩能?!?紛:多的樣子。脩能:修飾的美態(tài)。脩,同修。)漢:①河流名。漢水,也稱漢江。為長(zhǎng)江最長(zhǎng)的支流,發(fā)源于陜西省寧強(qiáng)縣,流經(jīng)陜西、湖北,在武漢市入長(zhǎng)江?!睹献印る墓稀?“決汝、漢,推淮、泗,而注之江?!雹谔旌樱汇y河。《漢書·天文志》:“(王梁)旁有八星,絕漢,曰天橫。”《迢迢牽牛星》:“迢迢牽牛星,皎皎河漢女?!雹勰凶?。陸游《雨夜不寐,觀壁間所張魏鄭公砥柱銘》:“世間豈無一好漢,叱咤喑(yīn)嗚氣吞虜?!?喑嗚:怒喝聲。)④朝代名。1. 劉邦建,公元前206~公元8年,史稱“西漢”;劉秀建,公元25~220年,史稱“東漢”。2.五代之一。劉知遠(yuǎn)建,公元947~950年,史稱“后漢”。⑤民族名。漢族。《漢書·匈奴傳下》:“近西羌保塞,與漢人交通?!?/div> 殿:①高大的房屋?!逗鬂h書·蔡茂傳》:“夢(mèng)坐大殿。”②特指帝王居住及聽政的處所。白居易《長(zhǎng)恨歌》:“七月七日長(zhǎng)生殿,夜半無人私語時(shí)?!雹壑杆聫R供奉神佛的殿堂。楊衒之《洛陽伽藍(lán)記》卷一:“浮圖北有佛殿一所?!雹苄熊?、作戰(zhàn)時(shí)走在最后壓陣?!蹲髠鳌は骞辍?“晉人置諸戎車之殿,以為謀主?!雹葜嘎湓谧詈??!赌淆R書·丘巨源傳》:“既能陵敵不殿,爭(zhēng)先無負(fù)?!?陵:壓倒。負(fù):失敗。)[殿下]1. 殿階之下。《莊子·說劍》:“使奉劍于殿下?!?.古代臣下對(duì)皇太子、皇后及諸王的尊稱。今為對(duì)君主國(guó)王儲(chǔ)、親王、皇太后、皇后、公主等的尊稱?!缎绿茣る[太子建成傳》:“殿下特以嫡長(zhǎng)居?xùn)|宮,非有功德為人所稱道?!盵殿軍]行軍、作戰(zhàn)時(shí)排在最后的軍隊(duì)。《晉書·王坦之傳》:“殿軍后入。”[殿最]等第的高低上下。最指上等或頭名,殿指下等或末名?!稘h書·宣帝紀(jì)》:“丞相御史課殿最以聞。”傳:(一)①傳遞。司馬遷《史記·廉頗藺相如列傳》:“秦王大喜,傳以示美人及左右?!雹趥魇凇mn愈《師說》:“師者,所以傳道授業(yè)解惑也?!雹哿鱾?;傳播。桓寬《鹽鐵論·非鞅》:“功如丘山,名傳后世。”張籍《和左司元郎中秋居十首》之十:“新詩(shī)才上卷,已得滿城傳?!?卷:指書寫用的紙、帛。)④表達(dá)。江總《侍宴賦得起坐彈鳴琴詩(shī)》:“絲傳園客意,曲奏楚妃情。”(絲:指琴。)⑤臨摹。杜荀鶴《八駿圖》:“丹雘(huò)傳真未得真,那知筋骨與精神。”(丹雘:紅色顏料。真:原貌。)[傳道]1.轉(zhuǎn)述;傳說。杜甫《秦州雜詩(shī)》之十三:“傳道東柯谷,深藏?cái)?shù)十家。”2.傳授儒家圣賢之道。韓愈《師說》:“師者,所以傳道授業(yè)解惑也?!焙笠仓缸诮绦麄鹘塘x。[傳燈]1.佛家指宣傳佛法。佛法猶如明燈,可以消除迷惑,故稱。崔顥《贈(zèng)懷一上人》:“傳燈遍都邑,杖錫游王公?!?.指佛像前或人將死時(shí)置于腳后的長(zhǎng)明燈。杜甫《望牛頭寺》:“傳燈無白日,布地有黃金?!盵傳衣]傳授師法;繼承師業(yè)。李商隱《謝書》:“自蒙半夜傳衣后,不羨王祥得佩刀?!?二)zhuàn ①驛站的房舍,供過往旅客及車馬中途休息的地方?!逗鬂h書·陳忠傳》:“發(fā)人修道,繕理亭傳?!庇址褐缚蜕帷!妒酚洝ちH藺相如列傳》:“(秦王)舍相如廣成傳?!?舍:使居住。廣成:傳舍名。)②驛站所備的車馬?!蹲髠鳌こ晒迥辍?“晉侯以傳召伯宗。”③出入關(guān)卡的憑證?!稘h書·宣帝紀(jì)》:“民以車船載谷入關(guān)者,得毋用傳?!?毋:勿。)又泛指官府的憑證。《后漢書·陳蕃傳》:“以諫爭(zhēng)不合,投傳而去?!?投:棄擲。)④解說經(jīng)義的文字。⑤傳記。如《二十五史》均有人物列傳。劉知幾《史通·列傳》:“傳之為體,大抵相同,而述者多方,有時(shí)而異?!?/div> 觴:①盛酒的杯子。也泛指酒器?!蹲髠鳌こ晒辍?“奉觴加璧以進(jìn)?!雹陲嬀啤M豸酥短m亭集序》:“一觴一詠,亦足以暢敘幽情?!雹劬淳?;勸飲?!秴问洗呵铩?達(dá)郁》:“管仲觴桓公?!?/div> 宣:①周遍;普通?!对?shī)經(jīng)·大雅·公劉》:“既順乃宣,而無永嘆?!雹谛麚P(yáng);顯明?!稘h書·元帝紀(jì)》:“宣明教化,以親百姓?!雹弁?;疏通?!蹲髠鳌ふ压辍?“宣汾洮,障大澤?!?汾、洮:二水名。障:阻擋。)④發(fā)泄;發(fā)散。嵇康《聲無哀樂論》:“歌以敘志,舞以宣情?!雹莨_。仲長(zhǎng)統(tǒng)《昌言·理亂》:“君臣宣淫?!雹蘧鞯脑t諭?!度龍D志·吳書·吳主傳》:“特下燕國(guó),奉宣詔恩?!?/div> 付:①授予;交給;付與?!度龂?guó)志·魏書·張邈傳》:“太祖執(zhí)(陳)登手曰:‘東方之事,便以相付?!敝T葛亮《出師表》:“若有作奸犯科及為忠善者,宜付有司,論其刑賞?!雹诩耐校灰栏?。岳飛《小重山》:“欲將心事付瑤琴?!雹弁ā靶暋薄<烂??!吨芏Y·春官·大祝》:“言甸人讀禱,付練祥,掌國(guó)事。”祝:(一)①祭祀時(shí)主持祝告的人。仲長(zhǎng)統(tǒng)《昌言·論天道》:“巫醫(yī)卜祝之伍,下愚不齒之民也?!?伍:一伙。)②向“鬼神”祈禱?!俄n非子·說林下》:“巫咸雖善祝,不能自祓也?!?巫咸:傳說中的神巫。祓:消除災(zāi)禍。)③祈禱時(shí)的祝文。王符《潛夫論·浮侈》:“或裁好繒,作為疏頭,令工采畫,雇人書祝,虛飾巧言,欲邀多福?!?疏頭:祝禱拜懺時(shí)焚化的祝告文。)④祝福。《呂氏春秋·樂成》:“魏襄王與群臣飲,酒酣,王為群臣祝,令群臣皆得志?!雹輸嘟^,剪斷。《書·泰誓下》:“上帝弗順,祝降時(shí)喪?!薄豆攘簜鳌ぐЧ辍?“祝發(fā)文身。” (二)zhòu 詛咒?!逗鬂h書·賈逵傳》:“鄉(xiāng)人有所計(jì)爭(zhēng),輒令祝少賓?!?/div> 恭:①[形]有禮貌,恭敬?!抖Y記·曲禮上》:“是以君子~敬撙zun節(jié)?!雹赱動(dòng)]奉行。《尚書·甘誓》:“今予惟~行天之罰?!?【辨析】恭,敬。見259頁(yè)“敬”字。承:①捧著;托著?!蹲髠鳌こ晒辍?“使行人執(zhí)榼(kè)承飲?!?榼:酒器。)范曄《后漢書·張衡傳》:“下有蟾蜍,張口承之?!雹诜睿痪捶?。《魏書·楊播傳》:“承候安否。”(候:?jiǎn)柡颉?《新唐書·百官志二》:“四夷朝見,則承詔勞問。”(四夷:四方部族。詔:皇帝的詔令。勞:慰勞。)③受;接受。《左傳·僖公十五年》:“茍列定矣,敢不承命?”④敬詞。蒙;蒙受。《儒林外史》第四回:“極承老先生厚愛?!雹莩袚?dān);擔(dān)負(fù)。方苞《獄中雜記》:“其鄉(xiāng)人有殺人者,因代承之?!雹蘩^承;繼續(xù)。司馬光《訓(xùn)儉示康》:“吾本寒家,世以清白相承?!薄逗鬂h書·班彪傳》:“漢承秦制,改立郡縣?!标憴C(jī)《梁甫吟》:“四運(yùn)循環(huán)轉(zhuǎn),寒暑自相承?!?四運(yùn):四季。)⑦通“乘”。趁著?!盾髯印ね踔啤?“伺強(qiáng)大之間,承強(qiáng)大之敝?!?伺:觀察。間:縫隙。敝:指衰敗。)⑧通“丞”。輔助?!蹲髠鳌ぐЧ四辍?“使帥師而行,請(qǐng)承?!盵承乏]在任官吏常用的謙辭。言所任職位一時(shí)無適當(dāng)人選,暫由自己充數(shù)。潘岳《秋興賦》:“攝官承乏,猥廁朝列。”[承風(fēng)]1.接受教化。班固《漢書·王莽傳》:“于是小大鄉(xiāng)和,承風(fēng)從化?!?.言迎合上官的意圖?!逗鬂h書·龐參傳》:“參名忠直,數(shù)為左右所陷毀,以所舉用忤帝旨,司隸承風(fēng)案之?!?/div> 天:①人的頭部?!秴问洗呵铩ふ撊恕?“適耳目,節(jié)嗜欲,釋智謀,去巧故……若此,則無以害其天矣?!?釋:去除。巧故:偽詐。)②天空。王充《論衡·談天》:“察當(dāng)今天去地甚高,古天與今無異?!薄峨防崭琛?“天似穹(qióng)廬,籠蓋四野?!?穹廬:氈帳。)③在額上刺字的刑罰?!吨芤住?睽》:“其人天且劓。”(劓:割掉鼻子的刑罰。)④天氣;氣候。《呂氏春秋·季春》:“行秋令,則天多沉陰?!雹葑匀唤??!盾髯印ぬ煺摗?“天行有常,不為堯存,不為桀亡?!雹拮匀恍纬傻??!肚f子·養(yǎng)生主》:“依乎天理,批大郤,導(dǎo)大窾。”⑦上帝;自然界的主宰?!洞呵锓甭?·郊祭》:“天者,百神之大君也?!雹嗵烀?;天意?!蹲髠鳌こ晒辍?“國(guó)之存亡,天也?!雹嵋缿{;依靠者?!秲x禮· 喪服》:“夫者,妻之天也。”語:(一)①談?wù)?;說話?!墩撜Z·鄉(xiāng)黨》:“食不言,寢不語。”②言論;話?!俄n非子·五蠹》:“無先王之語,以吏為師?!?不用先王的那套言論,而用官吏當(dāng)老師。)③諺語;俗語?!读凶印钪臁?“古語有之:‘生相憐,死相捐?!?捐:棄。)④詩(shī)文、談話中的字或句。杜甫《江上值水如海勢(shì)聊短述》:“語不驚人死不休。” (二)yù 告訴。《史記·項(xiàng)羽本紀(jì)》:“沛公今事有急,亡去不義,不可不語?!?亡:逃走。) “en chong han dian chuan shang ,xuan fu zhu 、gong cheng tian yu ?!眘hi gou chu chu :《bao ding xian 》;shi song chao shi ren chen yu de zuo pin 。 yu xian qing shu ,jia qi cong yu ,fei yan fei wu 。ren zheng zai 、dong wei tang shang ,fen rui xiang hui teng cui zhu 。feng yu jia ,zong huan hu chen song ,zheng xian shen guang bao ju 。qing dan jie 、mi sheng er fo ,jie zhong yao chi xian mu 。zui hao ying hui you tian fu 。you ren ci kuan hou jin yu 。mei liu nian 、xiu shen chen yi ,bo wen qian qin qin bao fu 。ran bao han 、zhen gui sui chen hua ,xin shou jia chuan you su 。geng yin yong 、xing rong ya song ,yin yin geng ge feng du 。en chong han dian chuan shang ,xuan fu zhu 、gong cheng tian yu 。dui na xun chu shi ,gong yuan sheng xiao jing ju 。dan chang yuan ,ji sheng ping shi ,mo zai huang ji yin du 。wen qin ri ,qi ji ming wu bai ,long lou shen chu 。
| 【zhu shi 】: en :①en hui ;de hui 。zhu ge liang 《chu shi biao 》:“chen bu sheng shou en gan ji ?!雹趛ou qing yi 。su wu 《shi si shou 》zhi san :“jie fa wei fu qi ,en ai liang bu yi ?!薄秇an fei zi ·liu fan 》:“bu yang en ai zhi xin er zeng wei yan zhi shi 。”chong :(yi )①hou ?!秡hou yi ·ji ci shang 》:“fu mao zhi wei wu bao ,er yong ke chong ye ?!雹赾hong liang ?!秇an shu ·shi huo zhi xia 》:“geng zao da qian ,jing cun er fen ,chong shi er zhu 。”(jing :zhi jing 。zhu :er shi si zhu wei yi liang 。)③fen liang da ;cheng du shen 。yu “qing ”xiang dui ?!秡han guo ce ·ji ce si 》:“qian jin ,chong bi ye ?!雹躢hong yao ;gui chong ?!秎un yu ·tai bai 》:“ren chong er dao yuan ?!雹輈hong shi ;jing chong ?!秇an shi wai chuan 》juan yi :“ceng zi chong ji shen er qing ji lu 。”(lu :zuo guan de feng lu 。)gu yi 《guo qin lun shang 》:“zun xian chong shi ?!雹辥ia shang ;jia chong 。bai ju yi 《chang hen ge 》:“sui ling tian xia fu mu xin ,bu chong sheng nan chong sheng nv ?!眖u yuan 《li sao 》:“fen wu ji you ci nei mei xi ,you chong zhi yi 脩neng ?!雹遺huang chong ?!秎un yu ·xue er 》:“jun zi bu chong ze bu wei ?!雹鄐hen chong ?!秎iu tao ·lun jiang 》:“ming zai yu jiang ,jiang zhe guo zhi fu ,xian wang zhi suo chong ye ?!?(er )chóng ①chong die ;chong fu 。cheng gai 《mo yu er 》:“chong men shen suo ,you you ye shen yue ?!雹趌iang ci 。ceng 。li bai 《zao fa bai di cheng 》:“l(fā)iang an yuan sheng ti bu zhu ,qing zhou yi guo mo chong shan ?!雹踗u ci 。1. chong xin ;zai ci 。fan zhong yan 《yue yang lou ji 》:“nai chong xiu yue yang lou ?!?nai :yu shi )2. jia shang ,biao shi geng jin yi ceng 。qu yuan 《li sao 》:“fen wu ji you ci nei mei xi ,you chong zhi yi 脩neng 。”(fen :duo de yang zi 。脩neng :xiu shi de mei tai 。脩,tong xiu 。)han :①he liu ming 。han shui ,ye chen han jiang 。wei chang jiang zui chang de zhi liu ,fa yuan yu shan xi sheng ning jiang xian ,liu jing shan xi 、hu bei ,zai wu han shi ru chang jiang ?!秏eng zi ·teng wen gong shang 》:“jue ru 、han ,tui huai 、si ,er zhu zhi jiang 。”②tian he ;yin he ?!秇an shu ·tian wen zhi 》:“(wang liang )pang you ba xing ,jue han ,yue tian heng 。”《tiao tiao qian niu xing 》:“tiao tiao qian niu xing ,jiao jiao he han nv ?!雹踤an zi 。liu you 《yu ye bu mei ,guan bi jian suo zhang wei zheng gong di zhu ming 》:“shi jian qi mo yi hao han ,chi zha yin (yīn)wu qi tun lu 。”(yin wu :nu he sheng 。)④chao dai ming 。1. liu bang jian ,gong yuan qian 206~gong yuan 8nian ,shi chen “xi han ”;liu xiu jian ,gong yuan 25~220nian ,shi chen “dong han ”。2.wu dai zhi yi 。liu zhi yuan jian ,gong yuan 947~950nian ,shi chen “hou han ”。⑤min zu ming 。han zu ?!秇an shu ·xiong nu chuan xia 》:“jin xi qiang bao sai ,yu han ren jiao tong ?!?/div> dian :①gao da de fang wu ?!秇ou han shu ·cai mao chuan 》:“meng zuo da dian ?!雹趖e zhi di wang ju zhu ji ting zheng de chu suo 。bai ju yi 《chang hen ge 》:“qi yue qi ri chang sheng dian ,ye ban mo ren si yu shi ?!雹踷hi si miao gong feng shen fo de dian tang 。yang xuan zhi 《luo yang ga lan ji 》juan yi :“fu tu bei you fo dian yi suo 。”④hang jun 、zuo zhan shi zou zai zui hou ya zhen ?!秡uo chuan ·xiang gong er shi liu nian 》:“jin ren zhi zhu rong che zhi dian ,yi wei mou zhu ?!雹輟hi la zai zui hou ?!秐a ji shu ·qiu ju yuan chuan 》:“ji neng ling di bu dian ,zheng xian mo fu ?!?ling :ya dao 。fu :shi bai 。)[dian xia ]1. dian jie zhi xia ?!秡huang zi ·shui jian 》:“shi feng jian yu dian xia ?!?.gu dai chen xia dui huang tai zi 、huang hou ji zhu wang de zun chen 。jin wei dui jun zhu guo wang chu 、qin wang 、huang tai hou 、huang hou 、gong zhu deng de zun chen ?!秞in tang shu ·yin tai zi jian cheng chuan 》:“dian xia te yi di chang ju dong gong ,fei you gong de wei ren suo chen dao ?!盵dian jun ]hang jun 、zuo zhan shi pai zai zui hou de jun dui ?!秊in shu ·wang tan zhi chuan 》:“dian jun hou ru ?!盵dian zui ]deng di de gao di shang xia 。zui zhi shang deng huo tou ming ,dian zhi xia deng huo mo ming 。《han shu ·xuan di ji 》:“cheng xiang yu shi ke dian zui yi wen ?!?/div> chuan :(yi )①chuan di 。si ma qian 《shi ji ·lian po lin xiang ru lie chuan 》:“qin wang da xi ,chuan yi shi mei ren ji zuo you ?!雹赾huan shou 。han yu 《shi shui 》:“shi zhe ,suo yi chuan dao shou ye jie huo ye ?!雹踠iu chuan ;chuan bo 。huan kuan 《yan tie lun ·fei yang 》:“gong ru qiu shan ,ming chuan hou shi ?!眤hang ji 《he zuo si yuan lang zhong qiu ju shi shou 》zhi shi :“xin shi cai shang juan ,yi de man cheng chuan ?!?juan :zhi shu xie yong de zhi 、bo 。)④biao da 。jiang zong 《shi yan fu de qi zuo dan ming qin shi 》:“si chuan yuan ke yi ,qu zou chu fei qing ?!?si :zhi qin 。)⑤lin mo 。du xun he 《ba jun tu 》:“dan huo (huò)chuan zhen wei de zhen ,na zhi jin gu yu jing shen ?!?dan huo :gong se yan liao 。zhen :yuan mao 。)[chuan dao ]1.zhuai shu ;chuan shui 。du fu 《qin zhou za shi 》zhi shi san :“chuan dao dong ke gu ,shen cang shu shi jia ?!?.chuan shou ru jia sheng xian zhi dao 。han yu 《shi shui 》:“shi zhe ,suo yi chuan dao shou ye jie huo ye ?!県ou ye zhi zong jiao xuan chuan jiao yi 。[chuan deng ]1.fo jia zhi xuan chuan fo fa 。fo fa you ru ming deng ,ke yi xiao chu mi huo ,gu chen 。cui hao 《zeng huai yi shang ren 》:“chuan deng bian dou yi ,zhang xi you wang gong ?!?.zhi fo xiang qian huo ren jiang si shi zhi yu jiao hou de chang ming deng 。du fu 《wang niu tou si 》:“chuan deng mo bai ri ,bu de you huang jin ?!盵chuan yi ]chuan shou shi fa ;ji cheng shi ye 。li shang yin 《xie shu 》:“zi meng ban ye chuan yi hou ,bu xian wang xiang de pei dao ?!?er )zhuàn ①yi zhan de fang she ,gong guo wang lv ke ji che ma zhong tu xiu xi de de fang ?!秇ou han shu ·chen zhong chuan 》:“fa ren xiu dao ,shan li ting chuan ?!眣ou fan zhi ke she ?!秙hi ji ·lian po lin xiang ru lie chuan 》:“(qin wang )she xiang ru an cheng chuan ?!?she :shi ju zhu 。an cheng :chuan she ming 。)②yi zhan suo bei de che ma ?!秡uo chuan ·cheng gong wu nian 》:“jin hou yi chuan shao bai zong ?!雹踓hu ru guan ka de ping zheng ?!秇an shu ·xuan di ji 》:“min yi che chuan zai gu ru guan zhe ,de wu yong chuan ?!?wu :wu 。)you fan zhi guan fu de ping zheng ?!秇ou han shu ·chen fan chuan 》:“yi jian zheng bu ge ,tou chuan er qu ?!?tou :qi zhi 。)④jie shui jing yi de wen zi 。⑤chuan ji 。ru 《er shi wu shi 》jun you ren wu lie chuan 。liu zhi ji 《shi tong ·lie chuan 》:“chuan zhi wei ti ,da di xiang tong ,er shu zhe duo fang ,you shi er yi ?!?/div> shang :①cheng jiu de bei zi 。ye fan zhi jiu qi 。《zuo chuan ·cheng gong er nian 》:“feng shang jia bi yi jin ?!雹趛in jiu 。wang xi zhi 《lan ting ji xu 》:“yi shang yi yong ,yi zu yi chang xu you qing 。”③jing jiu ;quan yin ?!秎v shi chun qiu · da yu 》:“guan zhong shang huan gong ?!?/div> xuan :①zhou bian ;pu tong ?!秙hi jing ·da ya ·gong liu 》:“ji shun nai xuan ,er mo yong tan 。”②xuan yang ;xian ming ?!秇an shu ·yuan di ji 》:“xuan ming jiao hua ,yi qin bai xing ?!雹踭ong ;shu tong ?!秡uo chuan ·zhao gong yuan nian 》:“xuan fen tao ,zhang da ze ?!?fen 、tao :er shui ming 。zhang :zu dang 。)④fa xie ;fa san 。ji kang 《sheng mo ai le lun 》:“ge yi xu zhi ,wu yi xuan qing ?!雹輌ong kai 。zhong chang tong 《chang yan ·li luan 》:“jun chen xuan yin ?!雹辥un zhu de zhao yu ?!秙an tu zhi ·wu shu ·wu zhu chuan 》:“te xia yan guo ,feng xuan zhao en 。”fu :①shou yu ;jiao gei ;fu yu ?!秙an guo zhi ·wei shu ·zhang miao chuan 》:“tai zu zhi (chen )deng shou yue :‘dong fang zhi shi ,bian yi xiang fu ?!眤hu ge liang 《chu shi biao 》:“re you zuo jian fan ke ji wei zhong shan zhe ,yi fu you si ,lun ji xing shang ?!雹趈i tuo ;yi fu 。yue fei 《xiao chong shan 》:“yu jiang xin shi fu yao qin ?!雹踭ong “fu ”。ji ming ?!秡hou li ·chun guan ·da zhu 》:“yan dian ren dou dao ,fu lian xiang ,zhang guo shi ?!?/div> zhu :(yi )①ji si shi zhu chi zhu gao de ren 。zhong chang tong 《chang yan ·lun tian dao 》:“wu yi bo zhu zhi wu ,xia yu bu chi zhi min ye ?!?wu :yi huo 。)②xiang “gui shen ”qi dao ?!秇an fei zi ·shui lin xia 》:“wu xian sui shan zhu ,bu neng zi fu ye ?!?wu xian :chuan shui zhong de shen wu 。fu :xiao chu zai huo 。)③qi dao shi de zhu wen 。wang fu 《qian fu lun ·fu chi 》:“huo cai hao zeng ,zuo wei shu tou ,ling gong cai hua ,gu ren shu zhu ,xu shi qiao yan ,yu yao duo fu ?!?shu tou :zhu dao bai chan shi fen hua de zhu gao wen 。)④zhu fu 。《lv shi chun qiu ·le cheng 》:“wei xiang wang yu qun chen yin ,jiu han ,wang wei qun chen zhu ,ling qun chen jie de zhi ?!雹載uan jue ,jian duan ?!秙hu ·tai shi xia 》:“shang di fu shun ,zhu jiang shi sang ?!薄秅u liang chuan ·ai gong shi san nian 》:“zhu fa wen shen ?!?(er )zhòu zu zhou ?!秇ou han shu ·gu kui chuan 》:“xiang ren you suo ji zheng ,zhe ling zhu shao bin ?!?/div> gong :①[xing ]you li mao ,gong jing ?!秎i ji ·qu li shang 》:“shi yi jun zi ~jing zun zunjie 。”②[dong ]feng hang ?!秙hang shu ·gan shi 》:“jin yu wei ~hang tian zhi fa ?!?【bian xi 】gong ,jing 。jian 259xie “jing ”zi 。cheng :①peng zhao ;tuo zhao ?!秡uo chuan ·cheng gong shi liu nian 》:“shi hang ren zhi ke (kè)cheng yin 。”(ke :jiu qi 。)fan ye 《hou han shu ·zhang heng chuan 》:“xia you chan chu ,zhang kou cheng zhi ?!雹趂eng ;jing feng ?!秝ei shu ·yang bo chuan 》:“cheng hou an fou ?!?hou :wen hou 。)《xin tang shu ·bai guan zhi er 》:“si yi chao jian ,ze cheng zhao lao wen ?!?si yi :si fang bu zu 。zhao :huang di de zhao ling 。lao :wei lao 。)③shou ;jie shou ?!秡uo chuan ·xi gong shi wu nian 》:“gou lie ding yi ,gan bu cheng ming ?”④jing ci 。meng ;meng shou ?!秗u lin wai shi 》di si hui :“ji cheng lao xian sheng hou ai ?!雹輈heng dan ;dan fu 。fang bao 《yu zhong za ji 》:“ji xiang ren you sha ren zhe ,yin dai cheng zhi ?!雹辥i cheng ;ji xu 。si ma guang 《xun jian shi kang 》:“wu ben han jia ,shi yi qing bai xiang cheng ?!薄秇ou han shu ·ban biao chuan 》:“han cheng qin zhi ,gai li jun xian ?!眑iu ji 《liang fu yin 》:“si yun xun huan zhuai ,han shu zi xiang cheng ?!?si yun :si ji 。)⑦tong “cheng ”。chen zhao ?!秞un zi ·wang zhi 》:“ci jiang da zhi jian ,cheng jiang da zhi bi ?!?ci :guan cha 。jian :feng xi 。bi :zhi cui bai 。)⑧tong “cheng ”。fu zhu ?!秡uo chuan ·ai gong shi ba nian 》:“shi shuai shi er hang ,qing cheng ?!盵cheng fa ]zai ren guan li chang yong de qian ci 。yan suo ren zhi wei yi shi mo kuo dang ren shua ,zan you zi ji chong shu 。pan yue 《qiu xing fu 》:“she guan cheng fa ,wei ce chao lie ?!盵cheng feng ]1.jie shou jiao hua 。ban gu 《han shu ·wang mang chuan 》:“yu shi xiao da xiang he ,cheng feng cong hua ?!?.yan ying ge shang guan de yi tu ?!秇ou han shu ·pang can chuan 》:“can ming zhong zhi ,shu wei zuo you suo xian hui ,yi suo ju yong wu di zhi ,si li cheng feng an zhi ?!?/div> tian :①ren de tou bu 。《lv shi chun qiu ·lun ren 》:“kuo er mu ,jie shi yu ,shi zhi mou ,qu qiao gu ……re ci ,ze mo yi hai ji tian yi ?!?shi :qu chu 。qiao gu :wei zha 。)②tian kong 。wang chong 《lun heng ·tan tian 》:“cha dang jin tian qu de shen gao ,gu tian yu jin mo yi ?!薄禼hi le ge 》:“tian shi qiong (qióng)lu ,long gai si ye ?!?qiong lu :zhan zhang 。)③zai e shang ci zi de xing fa 。《zhou yi · kui 》:“ji ren tian ju yi ?!?yi :ge diao bi zi de xing fa 。)④tian qi ;qi hou ?!秎v shi chun qiu ·ji chun 》:“hang qiu ling ,ze tian duo chen yin ?!雹輟i ran jie 。《xun zi ·tian lun 》:“tian hang you chang ,bu wei yao cun ,bu wei jie wang ?!雹込i ran xing cheng de ?!秡huang zi ·yang sheng zhu 》:“yi hu tian li ,pi da xi ,dao da kuan 。”⑦shang di ;zi ran jie de zhu zai 。《chun qiu fan lou ·jiao ji 》:“tian zhe ,bai shen zhi da jun ye ?!雹鄑ian ming ;tian yi ?!秡uo chuan ·cheng gong shi liu nian 》:“guo zhi cun wang ,tian ye ?!雹醳i ping ;yi kao zhe 。《yi li · sang fu 》:“fu zhe ,qi zhi tian ye ?!?/div> yu :(yi )①tan lun ;shui hua 。《lun yu ·xiang dang 》:“shi bu yan ,qin bu yu ?!雹趛an lun ;hua ?!秇an fei zi ·wu du 》:“mo xian wang zhi yu ,yi li wei shi ?!?bu yong xian wang de na tao yan lun ,er yong guan li dang lao shi 。)③yan yu ;su yu ?!秎ie zi ·yang zhu 》:“gu yu you zhi :‘sheng xiang lian ,si xiang juan ?!?juan :qi 。)④shi wen 、tan hua zhong de zi huo gou 。du fu 《jiang shang zhi shui ru hai shi liao duan shu 》:“yu bu jing ren si bu xiu ?!?(er )yù gao su 。《shi ji ·xiang yu ben ji 》:“pei gong jin shi you ji ,wang qu bu yi ,bu ke bu yu ?!?wang :tao zou 。)
|